Ngày 18/1 (giờ địa phương), Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cảnh báo Tehran sẽ có phản ứng “khắc nghiệt và đáng tiếc” nếu Mỹ tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào, trong bối cảnh tình hình Iran tiếp tục leo thang sau làn sóng biểu tình khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Ông nhấn mạnh: “Bất kỳ hành động gây hấn nào nhằm vào lãnh đạo tối cao của đất nước chúng ta đều tương đương với việc tuyên chiến toàn diện với dân tộc Iran", đồng thời cho rằng chính sách của Mỹ là nguyên nhân dẫn đến các khó khăn kinh tế tại Iran.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. Ảnh: Peace Diplomacy.
Theo một quan chức Iran tại khu vực, ít nhất 5.000 người, trong đó có khoảng 500 nhân viên an ninh, đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình diễn ra trên toàn quốc. Phong trào biểu tình bùng phát từ tháng trước tại khu chợ Grand Bazaar ở Tehran do bất mãn kinh tế, sau đó nhanh chóng lan rộng và mang màu sắc chính trị.
Người tham gia biểu tình đến từ nhiều tầng lớp xã hội và thế hệ khác nhau, gồm tiểu thương, sinh viên, nam nữ, người nghèo và người có thu nhập khá, với khẩu hiệu kêu gọi chấm dứt sự cai trị của giới giáo sĩ.
Đại giáo chủ Iran Ayatollah Ali Khamenei đã cáo buộc Tổng thống Mỹ can thiệp và kích động làn sóng biểu tình tại quốc gia này trong thời gian qua. Ông quy trách nhiệm cho Mỹ và “chế độ Do Thái”, đồng thời nhấn mạnh Tehran không mong muốn chiến tranh nhưng sẽ không khoan nhượng trước bất kỳ hành vi tội phạm nào, dù trong hay ngoài lãnh thổ Iran.
Iran cho biết, có thể vẫn tiến hành hành quyết những người bị bắt trong đợt bất ổn nhằm răn đe khả năng Mỹ can dự.
Khói bao trùm khu Nezamabad, thủ đô Tehran (Iran) giữa các cuộc biểu tình ngày 4/1. Ảnh: Iran international.
Tuyên bố cứng rắn từ Tehran xuất hiện chỉ một ngày sau khi ông Trump công khai chỉ trích Lãnh tụ tối cao Iran. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát ngôn “đã đến lúc tìm kiếm một ban lãnh đạo mới ở Iran” và chỉ trích “chính quyền Iran dựa vào đàn áp để cai trị”.
Trên nền tảng Truth Social, ông cho biết đã hủy bỏ toàn bộ các cuộc gặp với quan chức Iran cho đến khi việc hành quyết những người biểu tình chấm dứt và Mỹ đang cử thêm lực lượng trấn áp.
Sau các biện pháp mạnh tay, biểu tình đã suy giảm trong tuần qua. Theo Hãng Thông tấn các Nhà hoạt động Nhân quyền (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, tính đến ngày 18/1, số người thiệt mạng được xác nhận là 3.308, với 4.382 trường hợp khác đang được kiểm chứng, đồng thời ghi nhận hơn 24.000 người bị bắt giữ.
Số người thiệt mạng cao nhất được ghi nhận tại các khu vực người Kurd ở phía tây bắc Iran, nơi các nhóm ly khai từng nhiều lần hoạt động và thường xuyên xảy ra bạo lực trong các giai đoạn bất ổn trước đây.
Theo tờ Washington Post, nhiều khả năng Mỹ tiến hành một cuộc tấn công khi các đồng minh được cảnh báo, tàu chiến và máy bay Mỹ được điều động. Tuy nhiên, Nhà Trắng cũng phải đối mặt với những lời khuyên trái chiều. Tờ báo dẫn lời một quan chức Mỹ và nguồn tin thân cận, Phó Tổng thống JD Vance ủng hộ phương án tấn công, cho rằng ông Trump đã vạch ra “lằn ranh đỏ” khi cảnh báo Iran không được giết hại người biểu tình, và giờ đây có trách nhiệm phải thực thi cam kết đó.
Tại Israel, dư luận được cho là nghiêng về khả năng phối hợp quân sự với Mỹ. Kết quả khảo sát do báo Maariv công bố ngày 16/1 cho thấy, 70% người được hỏi ủng hộ việc Không quân Israel cùng tham gia với Không quân Mỹ trong một kịch bản tấn công giả định nhằm vào Iran.
Trong số này, 29% cho rằng chỉ nên can dự nếu Iran trực tiếp tấn công hoặc có dấu hiệu chuẩn bị tấn công Israel, trong khi 44% ủng hộ sự tham gia của Israel trong mọi trường hợp. Ngược lại, 19% ý kiến cho rằng nếu xảy ra tấn công, Mỹ nên hành động đơn phương.
