Hợp tác xã kiên trì trồng thanh long vỏ vàng, đạt chuẩn GlobalGAP

Mô hình sản xuất thanh long của HTX Thanh long hữu cơ Trung Bình đã được cấp chứng nhận GlobalGAP (chứng nhận xuất khẩu toàn cầu) quy mô 100ha từ năm 2023. Thành công này gắn liền với câu chuyện đầy nghị lực của ông Ngô Văn Bình (sinh năm 1976, trú thôn 7, xã Hàm Thuận, tỉnh Lâm Đồng) - Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX.

Dù phải ngồi trên chiếc xe lăn gắn động cơ, ông Bình vẫn không ngại khó để tạo nên “trái ngọt” thanh long vỏ vàng ruột trắng hôm nay. Cơ duyên đến vào năm 2008 khi ông - một người buôn bán thanh long vô tình đi qua xã Hàm Thuận và nhận thấy nơi đây rất đẹp, phù hợp trồng thanh long.

Tuy nhiên năm 2009, ý định chưa kịp nhen nhóm thì ông đột ngột bị bệnh dẫn đến liệt đôi chân. Ông nghĩ bản thân không thể cạnh tranh ở thị trường buôn bán nhưng cũng không thể lùi bước. Bởi vậy năm 2012, ông nhờ người quen môi giới để mua đất, làm đường, chờ thời điểm thích hợp sẽ trồng thanh long. Đến khoảng năm 2016, thị trường đã có giống thanh long vỏ vàng ruột trắng nhưng do giá bán giống cao nên phải đến năm 2021 ông mới đủ điều kiện trồng.

Theo ông Bình, hiện HTX có tổng diện tích lên đến 900ha cùng 9 thành viên liên kết, trong đó đã trồng được 400ha thanh long (gồm 370ha vỏ vàng ruột trắng đang khai thác năm thứ 5, 10ha ruột trắng và 20ha ruột đỏ). Tổng mức đầu tư bình quân từ lúc cải tạo ban đầu tới khi thu hoạch (2 năm) khoảng 1,2 tỷ đồng/ha. Vườn thanh long thời kỳ khai thác kinh doanh đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, năng suất đạt khoảng 50 - 60 tấn/năm/ha.

Việc trồng thanh long vỏ vàng cũng gặp nhiều khó khăn. Giống thanh long này rất nhạy cảm với sâu bệnh, nhất là tuyến trùng. Việc phải thụ phấn thủ công từ thanh long vỏ đỏ ruột trắng vào ban đêm khiến chi phí thuê kỹ thuật cao. Đặc biệt, thị trường tiêu thụ khó khăn vì giá bán bình quân trong năm cao hơn các loại khác (ở mức 40.000 đồng/kg).

Để giải quyết bài toán thị trường, HTX đã xây dựng chiến lược sản xuất theo đơn đặt hàng. HTX không sản xuất ồ ạt mà theo nhu cầu khách hàng, đặt trước 3 tháng và tiêu thụ theo hướng điều phối đều hàng ngày với số lượng nhất định. Phương thức mua bán là HTX báo kế hoạch, sản lượng trước cho các công ty xuất khẩu và nhận đơn đặt hàng theo tuần. Sau đó HTX triển khai thu hoạch, phân loại, đóng gói theo từng thị trường và đơn hàng.

Mặc dù thanh long vỏ vàng khó tiêu thụ hơn, song HTX đã may mắn có được thị trường ở Thái Lan từ nhiều năm trước nên mới mạnh dạn trồng. Khoảng 85 - 90% sản lượng thanh long của HTX được xuất khẩu sang các thị trường như Thái Lan, Trung Quốc, Nga...

Giống như nhiều đơn vị xuất khẩu nông sản khác, HTX Thanh long hữu cơ Trung Bình cũng đang đối diện với nhiều thách thức, bao gồm yêu cầu về kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, chi phí vận tải tăng cao, sự cạnh tranh quyết liệt từ các thị trường quốc tế (Thái Lan, Ecuador, Trung Quốc). Áp lực cạnh tranh từ các nước mới trồng thanh long trong khu vực như Trung Quốc, Thái Lan vẫn hiện hữu.

HTX gặp nhiều khó khăn khi các chính sách về vốn vay hoặc các nguồn hỗ trợ khác chưa đến được với HTX và các thành viên. Do đó, HTX mong muốn được hỗ trợ nguồn lực để phát triển kỹ năng marketing, quảng bá sản phẩm thanh long, nâng cao giá trị sản phẩm. HTX mong được cơ quan chuyên môn hướng dẫn về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hàng đa kênh, đẩy mạnh thương mại điện tử.