Liên kết sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp theo chuỗi giá trị

Đầu tư đồng bộ cho vùng lúa liên kết

Sáng 10/7, tại ấp Nam Thái Sơn, xã Hòn Đất (tỉnh An Giang), Trung tâm Khuyến nông An Giang tổ chức hội thảo triển khai mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với kết nối doanh nghiệp tiêu thụ. Đây là mô hình thực hiện Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh năm 2026.

Mô hình triển khai với diện tích tối thiểu 200ha trên vùng nguyên liệu của Chi nhánh Hợp tác xã Nông nghiệp Nông Thuận Phát (tỉnh An Giang), đồng thời xây dựng mô hình quản lý rơm rạ tuần hoàn nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính.

Bà Trần Thị Cẩm Tú, Phó Trưởng phòng Trồng trọt - Trung tâm Khuyến nông tỉnh An Giang cho biết, các mô hình được lựa chọn phải nằm trong vùng quy hoạch sản xuất tập trung, có hệ thống thủy lợi chủ động, quản lý nước tập trung, hạ tầng đáp ứng yêu cầu cơ giới hóa, đặc biệt phải có sự liên kết sản xuất, tiêu thụ với doanh nghiệp. Nông dân tham gia được tập huấn quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, tập huấn kỹ thuật xử lý rơm rạ, trồng nấm. Hội thảo đầu bờ cũng được tổ chức để đánh giá hiệu quả mô hình, tạo điều kiện để nông dân tiếp cận nhanh các tiến bộ kỹ thuật mới.

Theo kế hoạch, mỗi mô hình quy mô 200ha được hỗ trợ đầu tư khoảng 1,37 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ nhiều hạng mục quan trọng như trạm giám sát côn trùng thông minh, hệ thống cảm biến tưới ngập - khô xen kẽ (AWD), vật tư đầu vào phân hữu cơ sinh học, chế phẩm xử lý rơm rạ và một phần kinh phí đầu tư thiết bị bay không người lái (drone). Người dân chủ động đối ứng chi phí giống, vật tư sản xuất và một phần thiết bị theo quy định.

Bên cạnh mô hình sản xuất lúa, chương trình còn triển khai mô hình quản lý rơm rạ tuần hoàn quy mô 1.500m², hỗ trợ nông dân trồng nấm rơm, sản xuất phân compost từ phụ phẩm nông nghiệp với kinh phí trên 26 triệu đồng/mô hình, ngân sách nhà nước hỗ trợ 50%, phần còn lại do người dân đối ứng, góp phần khuyến khích nông dân thu gom rơm rạ, tạo giá trị tăng thêm thay vì đốt đồng gây ô nhiễm môi trường.

Liên kết doanh nghiệp, nâng giá trị lúa gạo

Một trong những điểm nhấn của chương trình là xây dựng chuỗi liên kết bền vững giữa hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ. Theo đó, tại hội nghị, Hợp tác xã Nông nghiệp Nông Thuận Phát và Công ty TNHH MTV Lương thực Thoại Sơn đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác triển khai vùng nguyên liệu 200ha, sản lượng dự kiến khoảng 2.000 tấn lúa giống ĐS1 trong vụ hè thu năm 2026.

Ông Đỗ Minh Hậu, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Nông Thuận Phát cho biết, Hợp tác xã tổ chức sản xuất theo đúng quy trình kỹ thuật giảm phát thải, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất, thực hiện truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu về đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV). Doanh nghiệp đồng hành hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát chất lượng, tổ chức thu mua với giá cao hơn thị trường đối với sản phẩm đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chất lượng.

Thời gian qua, Hợp tác xã Nông nghiệp Nông Thuận Phát đã phát triển vùng nguyên liệu lúa gắn với liên kết tiêu thụ trên địa bàn tỉnh An Giang đạt khoảng 2.200ha và dự kiến năm 2027 sẽ mở rộng diện tích lên 3.000ha. Việc hình thành chuỗi liên kết giúp nông dân yên tâm sản xuất khi đầu ra được bảo đảm, đồng thời tạo điều kiện xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Đặc biệt, mô hình quản lý rơm rạ tuần hoàn góp phần giảm tình trạng đốt rơm rạ sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm để sản xuất nấm rơm và phân hữu cơ, tạo thêm nguồn thu nhập cho nông hộ, cải thiện độ phì nhiêu của đất và giảm ô nhiễm môi trường.

Các mô hình được triển khai giúp tỉnh An Giang mở rộng diện tích tham gia Đề án 1 triệu ha lúa, nâng cao hiệu quả kinh tế thông qua giảm chi phí, tăng giá trị lúa gạo, tạo chuyển biến về nhận thức của nông dân trong sản xuất xanh, phát thải thấp.