Việc Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ký Tuyên bố điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu đối với gỗ, gỗ xẻ và các sản phẩm phát sinh từ gỗ theo Mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962, vào ngày 31/12/2025, tiếp tục khẳng định thuế quan không chỉ là công cụ bảo hộ thương mại, mà đang được Hoa Kỳ sử dụng như một đòn bẩy chiến lược trong điều hành kinh tế và đàm phán quốc tế.
Kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ nội thất của Việt Nam vào Hoa Kỳ tiếp tục tăng. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Theo quyết định này, Hoa Kỳ lùi thời điểm tăng thuế đối với một số sản phẩm gỗ thành phẩm như ghế bọc nệm, tủ bếp và tủ nhà tắm từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027.
Về hình thức, đây là một sự giãn nhịp chính sách, nhưng về thực chất, nó phản ánh sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa mục tiêu an ninh kinh tế, ổn định chuỗi cung ứng và lợi ích của các ngành sản xuất trong nước.
Đây không phải là việc hoãn áp thuế, mà chỉ là hoãn tăng thuế. Theo Tuyên bố 10976 ban hành tháng 9/2025, gỗ nguyên liệu hiện vẫn chịu mức thuế 10%, trong khi các sản phẩm chế biến sâu chịu thuế 25%. Kế hoạch nâng các mức thuế này lên lần lượt 30% và 50% từ đầu năm 2026 chỉ được lùi thời hạn, chứ không bị hủy bỏ. Nói cách khác, thuế quan vẫn treo lơ lửng và hoàn toàn có thể hạ xuống tùy theo diễn biến đàm phán.
Phía Hoa Kỳ cho biết, việc điều chỉnh nhằm tạo dư địa cho các cuộc thương lượng thương mại đang triển khai, đồng thời phục vụ mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Đáng chú ý, mức thuế trong tương lai sẽ phụ thuộc trực tiếp vào kết quả đàm phán, cho thấy thuế theo Mục 232 tiếp tục được vận dụng như một công cụ thương lượng chiến lược, thay vì chỉ là hàng rào bảo hộ mang tính phòng vệ.
Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), việc lùi thời điểm áp dụng mức thuế cao hơn giúp doanh nghiệp tránh được cú sốc chi phí ngay từ đầu năm.
Dù phải đối mặt với nhiều sức ép về chi phí, tiêu chuẩn và rủi ro phòng vệ thương mại, xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam sang Hoa Kỳ trong năm 2025 vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Việc tránh được cú sốc thuế ngay từ đầu năm giúp doanh nghiệp có thêm thời gian để giữ đơn hàng, ổn định giá bán và từng bước điều chỉnh chiến lược thị trường, thay vì bị cuốn vào vòng xoáy tăng giá, giảm đơn hàng đột ngột.
Đặc biệt, quyết định hoãn tăng thuế theo Mục 232 hoàn toàn không liên quan đến các phán quyết cuối cùng của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ về Sắc lệnh thuế đối ứng. Thuế theo Mục 232 được ban hành trên cơ sở an ninh quốc gia, thuộc thẩm quyền hành pháp và có cơ chế pháp lý độc lập với các biện pháp thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Do đó, ngay cả khi có điều chỉnh tư pháp đối với thuế đối ứng, các mức thuế gỗ theo Mục 232 vẫn tiếp tục tồn tại và vận hành riêng rẽ.
Nhìn về trung hạn, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương) cho rằng, bức tranh chính sách vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hoa Kỳ đang mở rộng điều tra và áp dụng Mục 232 đối với nhiều nhóm hàng nhập khẩu khác cho thấy, khả năng điều chỉnh thuế vẫn còn được để ngỏ nhằm phục vụ mục tiêu đàm phán hoặc giảm áp lực kinh tế - chính trị nội bộ trong năm 2026. Điều này đồng nghĩa với việc môi trường chính sách đối với hàng hóa nhập khẩu, trong đó có đồ gỗ, khó có thể sớm ổn định.
Với ngành gỗ Việt Nam, năm 2026 cần được nhìn nhận như một giai đoạn “tạm ổn nhưng chưa an toàn”. Sự ổn định hiện tại chủ yếu mang tính ngắn hạn, trong khi rủi ro chính sách vẫn hiện hữu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải theo dõi sát diễn biến chính sách của Hoa Kỳ, chủ động đối thoại, nâng cao tính minh bạch chuỗi cung ứng và chuẩn bị các kịch bản ứng phó dài hạn.
Theo số liệu 9 tháng năm 2025 của Hoa Kỳ, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ nội thất của Việt Nam đạt khoảng 10 tỷ USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2024 và chiếm khoảng 21% tổng kim ngạch nhập khẩu của Hoa Kỳ đối với nhóm hàng này. Con số này vừa cho thấy vị thế ngày càng quan trọng của gỗ Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ, vừa phản ánh mức độ nhạy cảm của ngành trước mọi điều chỉnh chính sách thuế trong thời gian tới.
