Chiều 31/12, tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường.
Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Tùng Đinh.
Đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của đất nước
Phát biểu kết luận Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết, qua ý kiến của các đại biểu, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và địa phương tại hội nghị, có thể thấy sự đánh giá rất cao đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng như toàn ngành nông nghiệp. Những đánh giá ấy, theo cảm nhận của lãnh đạo Chính phủ, là chân thành, thực chất, phản ánh đúng bản chất và thực tiễn phát triển, chứ không phải những lời động viên mang tính hình thức.
Thủ tướng Chính phủ bày tỏ sự nhất trí rất cao với việc đánh giá kết quả của ngành trong năm 2025, đồng thời đánh giá cao phương hướng, nhiệm vụ năm 2026 cùng những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của lãnh đạo các cấp, cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các địa phương.
Nhờ đó, toàn ngành đã hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra, trong đó có nhiều mục tiêu vượt kế hoạch. Điển hình là xuất khẩu nông, lâm, thủy sản: năm trước đặt mục tiêu 65 tỉ USD, nhưng kết quả thực tế đạt vượt 70 tỉ USD, một thành tựu rất lớn và rất quan trọng.
Ngành nông nghiệp tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng khoảng 4%. Trong bối cảnh đất đai, thuế, phí, lệ phí trong nông nghiệp đã được miễn, giảm rất nhiều cho nông dân, một chủ trương nhất quán, câu hỏi về nguồn thu là điều dễ đặt ra.
Thực tế cho thấy, xuất khẩu gạo vẫn tăng, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt trên 70 tỷ USD. Đặc biệt, xuất siêu của ngành đạt trên 20 tỷ USD, mức xuất siêu rất cao. Nếu như những năm đầu còn nhập siêu lớn, thì những năm gần đây, xuất siêu ngày càng tăng rõ rệt.
Xuất khẩu nông nghiệp tăng khoảng 19% so với năm trước, phản ánh sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, cùng với việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường.
Thủ tướng khẳng định nông nghiệp và môi trường đã đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của đất nước trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội, củng cố quốc phòng - an ninh và thúc đẩy đối ngoại.
“Đây là thành tựu chung của chúng ta, của đất nước chúng ta”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh. Ảnh: Tùng Đinh.
“Đây là thành tựu chung của chúng ta, của đất nước chúng ta”, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh.
Ba thách thức lớn phía trước
Bên cạnh kết quả đạt được, ngành nông nghiệp và môi trường đang đối mặt với ba thách thức lớn.
Thứ nhất là biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, đòi hỏi các giải pháp căn cơ để thích ứng và giảm thiểu tác động, song hành với bảo vệ môi trường.
Thứ hai là yêu cầu cấp bách về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn và kinh tế tri thức. Nếu không thích ứng, nông nghiệp Việt Nam sẽ gặp khó ngay trong xuất khẩu, nhất là khi các thị trường lớn như châu Âu áp dụng tiêu chuẩn ngày càng cao.
Thứ ba là bài toán nguồn lực, bao gồm thể chế, nhân lực và hạ tầng. Câu hỏi “tiền đâu để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp” là vấn đề rất thực tế, đòi hỏi phải huy động hợp tác công - tư, tăng cường quản trị thông minh và đẩy mạnh số hóa để tạo nguồn lực mới.
Ngành nông nghiệp cần những con người thực sự say mê, gắn bó với ruộng đồng, cây trồng, vật nuôi; những người có tri thức, có đam mê và có điều kiện cống hiến xứng đáng.
"Đó cũng chính là con đường để nông nghiệp Việt Nam phát triển bền vững trong giai đoạn tới.", Thủ tướng chia sẻ.
Nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ, nhưng phải đột phá mạnh mẽ
Từ những bài học kinh nghiệm rút ra trong thực tiễn chỉ đạo, điều hành, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt là phải thực hiện nghiêm túc, nghiêm khắc sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành đầy đủ pháp luật của Nhà nước, bảo đảm sự quản lý, điều hành thống nhất của Chính phủ và tăng cường phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành.
Đây là yêu cầu mang tính nguyên tắc, không chỉ trong hoạch định chính sách mà cả trong tổ chức thực hiện. Bởi nông nghiệp là lĩnh vực tác động đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, đặc biệt là môi trường, nên nếu thiếu sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các cấp, các ngành, hiệu quả mang lại sẽ rất hạn chế.
Một bài học quan trọng khác là phải luôn nắm chắc tình hình và chủ động thích ứng, nhất là trong bối cảnh các yếu tố bất thường ngày càng gia tăng. Từ đại dịch Covid-19, thiên tai cực đoan cho đến những thay đổi chính sách đột ngột từ các quốc gia có ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và xuất khẩu nông sản, tất cả đều đặt ra yêu cầu phản ứng nhanh, kịp thời và linh hoạt khi tình huống xảy ra.
Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt là phải thực hiện nghiêm túc, nghiêm khắc sự lãnh đạo của Đảng, chấp hành đầy đủ pháp luật của Nhà nước, bảo đảm sự quản lý, điều hành thống nhất của Chính phủ và tăng cường phối hợp hiệu quả giữa các bộ, ngành. Ảnh: Tùng Đinh.
Trong tổ chức thực hiện, lãnh đạo ngành lưu ý không làm theo cách dàn trải, hình thức. Việc hỗ trợ giống, vật tư nếu tập trung mua từ trung ương rồi vận chuyển xuống địa phương một cách cồng kềnh sẽ dễ dẫn đến tình trạng nơi cần thì không có, nơi không cần thì lại thừa, vừa lãng phí vừa kém hiệu quả. Phân cấp mạnh cho địa phương, sát với thực tế sản xuất, được xác định là hướng đi đúng.
Kinh nghiệm rút ra là: quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động phải quyết liệt; làm việc nào ra việc đấy, giúp việc nào ra giúp việc đấy, không dàn trải, không hình thức.
Bước sang năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định sứ mệnh của ngành nông nghiệp và môi trường trong việc góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, trở nên nặng nề hơn. Điều này đòi hỏi ngành phải có các giải pháp và định hướng phát triển mang tính đột phá.
Nông nghiệp vẫn phải tiếp tục là bệ đỡ của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Thực tiễn lịch sử cho thấy, nông nghiệp đã giúp đất nước thoát nghèo, vươn lên từ đổ nát sau chiến tranh; trong những thời điểm khó khăn, biến động, nông nghiệp luôn là trụ đỡ vững chắc. Vì vậy, phát triển nông nghiệp vẫn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài.
Tuy nhiên, nông nghiệp không thể phát triển theo cách cũ. Yêu cầu đặt ra là phải được số hóa, công nghiệp hóa, dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển theo hướng sinh thái; xây dựng nông thôn hiện đại; hình thành người nông dân văn minh. Đây là định hướng xuyên suốt trong giai đoạn tới.
Sáu nhóm từ khóa và tám nhiệm vụ định hướng hành động
Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh phương châm triển khai nhiệm vụ thông qua sáu nhóm từ khóa lớn, đó là: quản trị phải hiện đại, thông minh; thể chế phải khơi thông nguồn lực; khoa học công nghệ gắn với đổi mới sáng tạo; tam nông phải thịnh vượng; tài nguyên bền vững; môi trường an toàn.
Sáu nhóm từ khóa này được xác định là “trục xương sống” để quán triệt trong toàn bộ quá trình triển khai nhiệm vụ của ngành.
Về nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng đề nghị trước hết là tập trung thực hiện quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc sắp tới, đặc biệt là quán triệt sâu sắc bài phát biểu quan trọng của Tổng Bí thư Tô Lâm, trong đó đã định hướng rất rõ, rất chiến lược cho nông nghiệp, cả trước mắt và lâu dài.
Thủ tướng cho rằng, nhiều nghị quyết gần đây của Bộ Chính trị như Nghị quyết 59, 57, 70, 71, 72, 68, 66 đều liên quan trực tiếp đến nông nghiệp, nông thôn. Cùng với đó là các nghị quyết về kinh tế nhà nước, đầu tư, văn hóa, du lịch gắn với xây dựng nông thôn văn minh… tất cả đều đặt ra yêu cầu ngành nông nghiệp phải chủ động tham gia và đóng vai trò trung tâm.
Một nhiệm vụ then chốt khác là hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ chế, chính sách, chiến lược và quy hoạch. Theo thủ tướng, thể chế phải chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo và phục vụ; giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp; biến thể chế từ điểm nghẽn thành lợi thế cạnh tranh, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững.
Toàn cảnh Hội nghị chiều 31/12. Ảnh: Tùng Đinh.
Song song với đó là đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn ngành; xây dựng người nông dân thông minh thông qua việc trang bị kiến thức, kỹ năng để tiếp cận nhanh nhất với công nghệ và thông tin thị trường.
Bên cạnh đó, ngành cũng đặt mục tiêu xây dựng nền tảng thương mại số cho nông nghiệp hiện đại; hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, liên thông về nông nghiệp, đất đai, tài nguyên trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống và dùng chung. Việc hoàn thành các cơ sở dữ liệu theo tinh thần Nghị quyết 71 và Nghị quyết 24 của Chính phủ được xác định là nhiệm vụ bắt buộc.
Đồng thời, phải cơ sở dữ liệu được coi là đầu vào của tư liệu sản xuất mới, giúp theo dõi thế mạnh cây trồng, vật nuôi, thủy sản, đánh giá tác động của khoa học công nghệ và biến đổi khí hậu để đưa ra quyết sách đúng.
Thủ tướng cũng đề nghị ngành nông nghiệp tiếp tục tập trung phát triển hạ tầng chiến lược cho nông nghiệp, nông thôn và nông dân; thúc đẩy tăng trưởng xanh, sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; cơ cấu lại ngành theo ba trục sản phẩm: quốc gia, cấp tỉnh và địa phương, gắn với chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và liên kết “năm nhà”.
Trong đó, nhà nông tập trung sản xuất; Nhà nước và doanh nghiệp giữ vai trò kiến tạo thị trường; nhà băng bảo đảm nguồn vốn; nhà khoa học dẫn dắt tri thức, công nghệ, giống và quy trình. “Chỉ khi năm nhà gắn kết chặt chẽ, sản xuất nông nghiệp mới bền vững và hiệu quả.” - Thủ tướng khẳng định.
Trong đó, phát triển thủy sản là ngành mũi nhọn trong nông nghiệp, phát triển kinh tế biển; quyết tâm chống khai thác IUU để thực hiện "mục tiêu kép": vừa gỡ thẻ vàng của "EC", vừa phát triển ngành thủy sản Việt Nam bền vững, có trách nhiệm, chuyển mạnh từ đánh bắt sang nuôi trồng. Triển khai hiệu quả Đề án "Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030". Tiếp tục nâng cấp, đầu tư, mở rộng thị trường chương trình sản phẩm OCOP.
Bên cạnh phát triển thị trường trong nước, ngành cần chủ động mở rộng thị trường quốc tế, xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam, chuyển từ xuất khẩu đơn thuần sản phẩm sang xuất khẩu cả mô hình, chuỗi giá trị, con người, công nghệ và kinh nghiệm phát triển nông nghiệp, đặc biệt hướng tới các thị trường tiềm năng như châu Phi và Mỹ Latinh.
Cùng với đó là chuyển đổi mạnh mẽ tư duy quản lý tài nguyên và môi trường, từ khai thác sang quản lý, nuôi dưỡng và phát triển vốn tự nhiên; rà soát thực chất hiện trạng rừng, đất đai, tháo gỡ các vướng mắc kéo dài để phát huy hiệu quả nguồn lực.
Thủ tướng cũng đề nghị ngành tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính; xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và cơ sở dữ liệu dùng chung để giảm chi phí xã hội.
Đặc biệt, yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ ngành nông nghiệp và môi trường có bản lĩnh, tư duy đột phá, am hiểu thực tiễn, liêm chính, tận tâm, thực sự gắn bó và thấu hiểu người nông dân được đặt lên hàng đầu.
Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, sứ mệnh mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó cho ngành Nông nghiệp và Môi trường trong giai đoạn mới là nặng nề nhưng vẻ vang. Với quyết tâm cao, nỗ lực lớn và hành động quyết liệt, ngành được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát huy truyền thống 80 năm, giành nhiều thành tựu mới, góp phần xây dựng nền nông nghiệp thịnh vượng, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, đáp ứng niềm tin và kỳ vọng của toàn xã hội.
