Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc phỏng vấn Tiến sỹ Phan Tuấn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kết quả năm 2025 và định hướng xây dựng pháp luật lĩnh vực nông nghiệp và môi trường trong thời gian tới.
Tiến sỹ Phan Tuấn Hùng, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
PV: Thưa Vụ trưởng, năm 2025 được xem là năm bản lề, có nhiều thay đổi và có ý nghĩa đặc biệt đối với đất nước và ngành nông nghiệp và môi trường. Vụ trưởng có thể khái quát bối cảnh và yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng pháp luật trong năm này?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng:
Năm 2025 có thể nói là một năm chưa từng có tiền lệ. Đảng và Nhà nước triển khai đồng thời cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện phân quyền, phân cấp mạnh mẽ. Năm 2025 cũng là năm đầu tiên Bộ Nông nghiệp và Môi trường được thành lập trên cơ sở hợp nhất hai Bộ lớn với phạm vi quản lý rộng, lĩnh vực phức tạp, đa dạng.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra đối với công tác xây dựng pháp luật năm 2025 không chỉ nhằm bảo đảm sự vận hành thông suốt của tổ chức bộ máy mới, chính quyền địa phương hai cấp mà còn phải đáp ứng yêu cầu cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, kịp thời xử lý các “điểm nghẽn” do quy định của pháp luật, kiến tạo phát triển theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
PV: Được biết ngay sau khi hợp nhất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai khối lượng công việc xây dựng pháp luật lớn chưa từng có. Vụ trưởng đánh giá như thế nào về kết quả thực hiện trong năm 2025?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng:
Có thể khẳng định, năm 2025 là năm cao điểm về xây dựng pháp luật của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bộ đã xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền một số lượng lớn các văn bản quy phạm pháp luật, hơn 150 văn bản quy phạm pháp luật từ luật, nghị quyết của Quốc hội, Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Có thể thấy số lượng văn bản quy phạm pháp pháp luật được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, thay thế trong năm 2025 nhiều hơn số văn bản quy phạm pháp luật được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, thay thế của cả một nhiệm kỳ trước cộng lại. Điều đáng nói là các nội dung sửa đổi, bổ sung đều rất mới, rất khó, liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy, chính quyền địa phương hai cấp, phân quyền, phân cấp và tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý tồn tại nhiều năm. Kết quả này thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ và quyết tâm chính trị rất lớn của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ, Bộ trưởng và toàn ngành.
Vụ Pháp chế phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức nhiều hoạt động nhằm phổ biến, lấy ý kiến xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Ảnh: Khương Trung.
PV: Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật để phục vụ việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai nhiệm vụ này như thế nào?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiến hành rà soát tổng thể 1.055 văn bản quy phạm pháp luật đang còn hiệu lực. Trên cơ sở đó, Bộ trình Chính phủ ban hành 03 nghị định và ban hành 18 thông tư để thực hiện phân quyền, phân cấp 381 nhiệm vụ và phân định 232 nhiệm vụ khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường là một trong những bộ hoàn thành sớm nhất nhiệm vụ này, bảo đảm đúng tiến độ để chính quyền địa phương hai cấp vận hành từ ngày 01/7/2025. Kết quả đó đã được cấp có thẩm quyền ghi nhận, đánh giá cao.
Theo yêu cầu của Quốc hội, các văn bản quy phạm pháp luật tạm thời phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền chỉ có hiệu lực đến ngày 28/02/2027 và phải được sửa đổi, bổ sung và có hiệu lực từ ngày 01/3/2027.
Ngay sau khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động thực hiện lộ trình “luật hóa” các quy định tạm thời về phân quyền, phân cấp, phân định thẩm quyền. Theo đó, Bộ đã khẩn trương xây dựng, trình Chính phủ, Quốc hội thông qua 02 Luật: (i) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường và (ii) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản.
Đây là bước đi rất quan trọng nhằm sớm bảo đảm tính thống nhất, ổn định và lâu dài của hệ thống pháp luật, đồng thời giúp Bộ trở thành đơn vị đầu tiên hoàn thành việc sửa đổi, bổ sung pháp luật liên quan đến tổ chức bộ máy, sớm hơn thời hạn hơn một năm.
PV: Bên cạnh phục vụ sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, việc xử lý các “điểm nghẽn” pháp luật và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính được dư luận và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Kết quả đạt được ra sao, thưa Vụ trưởng?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng:
Thực hiện chỉ đạo Tổng Bí thư, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nghiêm túc, tập trung xử lý dứt điểm 48 “điểm nghẽn” tại 22 văn bản quy phạm pháp luật từ luật, nghị quyết, nghị định, quyết định đến thông tư trên tất cả các lĩnh vực về nông nghiệp và môi trường. Song song, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để cắt giảm, đơn giản hóa 208 điều kiện đầu tư kinh doanh và 73 thủ tục hành chính trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Ngoài các “điểm nghẽn” do quy định của pháp luật phải xử lý theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và yêu cầu cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng chủ động đề xuất xử lý nhiều vướng mắc, bất cập của quy định pháp luật thông qua sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản quy phạm pháp luật trong năm 2025, có thể kể đến là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường (đạo luật có phạm vi rất rộng), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản, Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.v.v.. được địa phương, doanh nghiệp, người dân mong chờ.
Có thể nói việc xử lý khối lượng lớn “điểm nghẽn”, khó khăn, bất cập do quy định của pháp luật, cắt giảm nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính trong năm 2025 đã góp phần quan trọng vào việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và giải phóng nguồn lực cho phát triển trong giai đoạn tới.
PV: Xin Vụ trưởng cho biết những định hướng, trọng tâm trong công tác xây dựng pháp luật giai đoạn 2026–2030 và nhất là năm 2026, năm đầu của nhiệm kỳ mới?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng:
Trong giai đoạn 2026 - 2030, đặc biệt là năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung thể chế hóa Văn kiện Đại hội XIV của Đảng thành pháp luật. Vụ Pháp chế sẽ tham mưu Ban Thường vụ Đảng ủy, Bộ trưởng tiếp tục đổi mới tư duy, đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, khơi thông nguồn lực cho phát triển, biến pháp luật thành lợi thế cạnh tranh.
Hiện nay, Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ có chủ trương sửa đổi cơ bản 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, trong đó sẽ sửa đổi tổng thể Luật Đất đai – một đạo luật rất quan trọng. Song song, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng sẽ sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống văn bản quy định chi tiết, bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Về trọng tâm xây dựng pháp luật, sẽ tiếp tục tăng cường phân quyền, phân cấp, thực hiện nhất quán nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”; bãi bỏ các quy định mang tư duy “không quản được thì cấm”, xử lý dứt điểm các điểm nghẽn, cắt giảm thủ tục và điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết; xử lý các nội dung giao thoa, chồng chéo giữa các lĩnh vực sau khi hợp nhất; sắp xếp, tinh gọn và tích hợp hệ thống pháp luật để giảm số lượng văn bản, bảo đảm dễ tiếp cận, dễ áp dụng.
Mặt khác, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng hành lang pháp lý cho các vấn đề mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thị trường các-bon, các mô hình tổ chức sản xuất hiện đại và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Đồng thời, tiếp tục tăng cường áp dụng các công cụ kinh tế, thị trường trong quản lý nông nghiệp, tài nguyên, môi trường.
PV: Để bảo đảm chất lượng, tiến độ xây dựng pháp luật trong thời gian tới, theo Vụ trưởng cần tập trung những giải pháp then chốt nào?
Vụ trưởng Phan Tuấn Hùng:
Để nâng cao chất lượng, bảo đảm tiến độ xây dựng pháp luật, tôi cho rằng cần phải kiện toàn tổ chức bộ máy pháp chế theo hướng tập trung, đủ mạnh; bố trí, điều động, biệt phái nguồn nhân lực chất lượng cao đồng thời có cơ chế huy động chuyên gia, nhà khoa học, tư vấn giàu kinh nghiệm tham gia xây dựng pháp luật.
Thứ hai, cần phải bảo đảm và ưu tiên bố trí nguồn lực tài chính ở mức cao nhất teo quy định cho công tác nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện pháp luật; nguồn lực phải tương xứng với vị trí, vai trò là một trong 03 đột phá chiến lược. Tôi kỳ vọng, nguồn lực này sẽ được bảo đảm từ năm 2026 trở đi theo tinh thần của Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội.
Thứ ba, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật, nâng cao vai trò của cấp ủy đảng và gắn trách nhiệm với người đứng đầu; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng pháp luật.
Cuối cùng là chú trọng đối thoại, lắng nghe địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và người dân; tăng cường theo dõi, kiểm tra thi hành pháp luật, truyền thông chính sách và tiếp nhận kịp thời các phản ánh, kiến nghị về khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn để có phản ứng chính sách kịp thời, phù hợp.
Xin cảm ơn Vụ trưởng!
