Phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chia sẻ, nhìn từ bên ngoài, bạn bè quốc tế hôm nay đã thấy rõ một điều: Việt Nam không chỉ là quốc gia nông nghiệp, mà đã xây dựng được thương hiệu nông nghiệp trên trường quốc tế. Đó là thành quả đáng tự hào, được tạo dựng qua nhiều thập kỷ nỗ lực không ngừng của người nông dân và cả hệ thống chính trị.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Tùng Đinh.
Thủ tướng đặt vấn đề: Nông nghiệp là gì? Nông nghiệp là trụ đỡ. Trụ đỡ cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong bối cảnh Việt Nam vẫn là một quốc gia đang phát triển, nền kinh tế trong quá trình chuyển đổi và còn đối mặt với không ít khó khăn.
Thủ tướng chỉ ra rằng, thực tiễn những năm qua cho thấy rất rõ điều đó. Trước những biến động lớn của thế giới, nếu không có nông nghiệp làm nền tảng, Việt Nam khó có thể đứng vững. Đặc biệt, trong đại dịch COVID-19, vai trò của ngành nông nghiệp càng được thể hiện rõ nét: lương thực, thực phẩm khi ấy không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà là vấn đề an sinh, ổn định xã hội.
Không chỉ là trụ đỡ trong khủng hoảng, chính nông nghiệp còn là lĩnh vực đã giúp Việt Nam thoát nghèo. Sau chiến tranh, đất nước bị tàn phá nặng nề, gần như từ con số không. Nhưng từ nông nghiệp, Việt Nam đã từng bước vươn lên. Cuối những năm 1980, nhờ chính sách nông nghiệp đúng đắn, đất nước chuyển từ chỗ phải đi vay lương thực sang xuất khẩu lương thực. Đến nay, sản lượng lương thực xuất khẩu đạt gần 10 triệu tấn mỗi năm, đánh dấu một bước ngoặt lịch sử của ngành.
“Chúng ta phải biết ơn người nông dân, biết ơn ngành nông nghiệp của chúng ta. Từ nền tảng đó, chúng ta đã vươn lên, xây dựng được thương hiệu nông nghiệp trên trường quốc tế, trong đó có thương hiệu gạo Việt Nam.” - Thủ tướng bày tỏ.
Từ đó, Thủ tướng gửi gắm thông điệp: “Nông nghiệp luôn là trụ đỡ của nền kinh tế, không thể xem nhẹ, mà phải tiếp tục được đầu tư phát triển, theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa.”
Người nông dân là trung tâm của chính sách “tam nông”
Nhấn mạnh việc phải biết ơn người nông dân, Thủ tướng đưa nêu một nội dung quan trọng khác được đặt ra là mối quan hệ giữa nông nghiệp - nông thôn - nông dân, hay còn gọi là “tam nông”.
Thủ tướng cho biết, từ đầu năm 2025, ngay trong buổi làm việc đầu tiên với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quan điểm đã được nhấn mạnh rõ ràng: Người nông dân là trung tâm, là chủ thể; nông thôn là nền tảng và nông nghiệp là động lực.
Thủ tướng đề nghị người nông dân phải thực sự được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình đổi mới. Mọi cải cách, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ hay chuyển đổi số chỉ có thể thành công khi người nông dân trực tiếp tham gia, trực tiếp hưởng lợi và làm chủ quá trình đó.
Thủ tướng đề nghị người nông dân phải thực sự được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình đổi mới. Ảnh: Tùng Đinh.
Trong mối quan hệ này, nông nghiệp đóng vai trò động lực phát triển, còn nông thôn là nền tảng vững chắc. Khi xác định đúng vai trò của từng yếu tố trong “tam nông”, việc xây dựng và thực thi chính sách sẽ có trọng tâm, trọng điểm và đạt hiệu quả thực chất hơn.
Liên kết “năm nhà” để phát triển bền vững
Để nông nghiệp, nông thôn và nông dân phát triển nhanh và bền vững, yêu cầu của Thủ tướng Phạm Minh Chính đặt ra là phải tập trung phát triển hạ tầng chiến lược; thúc đẩy tăng trưởng theo hướng xanh, sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; bảo đảm minh bạch, công bằng; đồng thời đẩy mạnh quy hoạch và cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo ba trục sản phẩm: sản phẩm quốc gia, sản phẩm cấp tỉnh và sản phẩm địa phương.
Các sản phẩm này cần gắn với chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và đặc biệt là tăng cường liên kết “năm nhà”: Nhà nước - nhà nông - nhà khoa học - doanh nghiệp - ngân hàng (nhà băng).
Thủ tướng phân tích, trong chuỗi liên kết đó, mỗi “nhà” giữ một vai trò không thể thay thế. Nhà nông tập trung sản xuất; Nhà nước và doanh nghiệp giữ vai trò kiến tạo và mở rộng thị trường; nhà khoa học dẫn dắt tri thức, công nghệ, giống và quy trình; còn ngân hàng bảo đảm nguồn vốn cho sản xuất, kinh doanh.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính xuống ruộng lái máy gieo sạ với người nông dân. Ảnh: Nhật Bắc.
Người đứng đầu Chính phủ chỉ ra rằng, thực tế cho thấy, trong những giai đoạn khó khăn như đại dịch COVID-19 hay khi thiên tai, bão lũ xảy ra, vai trò của hệ thống ngân hàng đặc biệt là các chương trình tín dụng cho nông nghiệp, nông thôn đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp người dân và doanh nghiệp vượt qua thách thức, ổn định sản xuất. “Chỉ khi năm nhà gắn kết chặt chẽ, thực chất, nông nghiệp mới phát triển hiệu quả và bền vững.” - Thủ tướng nhấn mạnh.
Trước đó, theo báo cáo của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), hiện ngân hàng này đang chiếm khoảng 30% tổng dư nợ cho vay lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn của toàn hệ thống ngân hàng, khẳng định vai trò chủ lực trên thị trường tín dụng “tam nông”.
Agribank là ngân hàng chủ lực triển khai các chương trình tín dụng chính sách và các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Ngân hàng cũng tiên phong, tích cực triển khai các chương trình tín dụng trọng điểm theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.
Trong đó có Chương trình cho vay nhà ở xã hội theo Nghị quyết 33 của Chính phủ; Chương trình tín dụng ưu đãi đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản với quy mô trên 20.000 tỷ đồng, đã giải ngân cho hơn 10.650 lượt khách hàng; Chương trình cho vay “1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp” tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long với dư nợ 17.799 tỷ đồng cho 20.955 khách hàng, áp dụng mức lãi suất ưu đãi thấp.
Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng, tháo gỡ khó khăn do thiên tai, bão lũ, Agribank đã triển khai đồng bộ các chương trình, sản phẩm tín dụng ưu đãi với tổng quy mô lên tới 685 nghìn tỷ đồng, mặt bằng lãi suất ổn định, cạnh tranh, thấp hơn từ 1% đến 2% so với lãi suất thông thường. Trong năm 2025, trước những thiệt hại nặng nề do thiên tai, bão lũ, Agribank đã triển khai các giải pháp như giảm lãi suất, cho vay mới, cơ cấu lại nợ, hỗ trợ hơn 36.000 khách hàng với dư nợ bị ảnh hưởng gần 40.000 tỷ đồng. Lũy kế đến ngày 25/12/2025, gần 30.000 khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi các cơn bão số 10, 11, 12, 13 đã được điều chỉnh giảm lãi suất với tổng dư nợ hơn 17.000 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, với vai trò ngân hàng thương mại Nhà nước chủ lực trong đầu tư phát triển “tam nông”, Agribank xác định tăng trưởng xanh là nhiệm vụ trọng tâm, đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030. Đặc biệt, Agribank cam kết triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp đến năm 2030 với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với biểu lãi suất thông thường.
