Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, khi yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra ngày càng cao, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang đứng trước những thời cơ lớn song cũng không ít thách thức đan xen. Những định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm đối với ngành không chỉ là sự chỉ đạo cho trước mắt, mà còn hàm chứa tầm nhìn chiến lược dài hạn, định hình con đường phát triển bền vững của nông nghiệp, nông thôn và quản lý tài nguyên, môi trường trong nhiều năm tới.
Phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường, lấy con người là trung tâm, nông nghiệp là nền tảng, nông thôn là không gian phát triển, nông dân là chủ thể của quá trình đổi mới. Ảnh: Khương Trung.
Hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực phát triển
Một trong những yêu cầu được Tổng Bí thư nhấn mạnh là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và các nền tảng chiến lược cho ngành. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, không ít vướng mắc trong quản lý đất đai, tài nguyên và môi trường bắt nguồn từ sự chồng chéo, thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi.
Việc nâng cao chất lượng tổng kết thực tiễn, kịp thời thể chế hóa đầy đủ các chủ trương lớn của Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; về quản lý, khai thác và bảo vệ tài nguyên; về ứng phó với biến đổi khí hậu sẽ tạo ra hành lang pháp lý ổn định, minh bạch, qua đó khơi thông các nguồn lực xã hội, củng cố niềm tin của người dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Quan điểm nhất quán của Tổng Bí thư về đất đai tiếp tục được khẳng định rõ ràng: đất đai là tài sản đặc biệt của quốc gia, thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước thống nhất quản lý. Trong bối cảnh đất đai ngày càng trở thành nguồn lực then chốt cho phát triển, yêu cầu sử dụng đất đúng mục đích, hiệu quả, công khai và minh bạch không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là vấn đề chính trị – xã hội quan trọng. Việc thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực trong quy hoạch, giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất thể hiện quyết tâm cao trong phòng, chống tham nhũng, lợi ích nhóm, bảo vệ lợi ích lâu dài của quốc gia.
Bên cạnh đó, định hướng nâng cấp hệ thống thủy lợi, đê điều, hồ chứa; ứng dụng công nghệ trong dự báo, phòng chống sạt lở, hạn mặn; phục hồi rừng phòng hộ, rừng đầu nguồn và bảo tồn đa dạng sinh học cho thấy cách tiếp cận hài hòa giữa phát triển và bảo tồn. Thiên nhiên không còn bị coi là đối tượng khai thác đơn thuần, mà là nền tảng sinh tồn và là nguồn lực lâu dài cần được gìn giữ, tái tạo.
Khoa học – công nghệ và chuyển đổi số là động lực then chốt
Nếu thể chế là nền tảng, thì khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được Tổng Bí thư xác định là động lực then chốt cho phát triển ngành Nông nghiệp và Môi trường. Đây là lựa chọn mang tính tất yếu trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, quản lý và tiêu dùng.
Việc triển khai hiệu quả các nghị quyết của Đảng về phát triển khoa học – công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường không chỉ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, mà còn hướng tới xây dựng một nền quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu. Xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ về đất đai, tài nguyên nước, rừng, khí tượng thủy văn, đa dạng sinh học và bản đồ số ngành sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hoạch định chính sách và giám sát thực thi.
Trong sản xuất nông nghiệp, việc đưa khoa học – công nghệ vào trung tâm chuỗi giá trị, từ giống, công nghệ sinh học, tự động hóa đến truy xuất nguồn gốc và thương mại số cho thấy tư duy tiếp cận thực chất, lấy hiệu quả cuối cùng – thu nhập và sinh kế của người nông dân – làm thước đo. Định hướng thúc đẩy liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân là chìa khóa để tránh tình trạng phong trào, hình thức, đồng thời tạo sức lan tỏa bền vững.
Con người là yếu tố quyết định thành công
Khép lại các định hướng chiến lược, Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh vai trò của tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ. Một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả cùng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp, tận tụy, gắn bó với nhân dân là điều kiện tiên quyết để các chủ trương, chính sách đi vào cuộc sống.
Đáng chú ý, việc coi trọng đội ngũ cán bộ cơ sở, lực lượng khuyến nông như những “cánh tay nối dài” của khoa học và chính sách cho thấy sự thấu hiểu sâu sắc về thực tiễn nông thôn. Chính từ cơ sở, các định hướng lớn mới có thể chuyển hóa thành hành động cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Có thể khẳng định, những định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm đã phác họa một bức tranh phát triển toàn diện, bền vững và giàu khát vọng cho ngành Nông nghiệp và Môi trường trong kỷ nguyên mới. Đó là con đường phát triển dựa trên thể chế vững chắc, khoa học - công nghệ tiên tiến, quản trị tài nguyên hiệu quả, môi trường bền vững và con người làm trung tâm.
Nếu được triển khai đồng bộ, nhất quán và sáng tạo, những định hướng này sẽ tạo nền tảng vững chắc để ngành Nông nghiệp và Môi trường đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước, hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam phồn vinh, xanh và hạnh phúc.
Tái cơ cấu nông nghiệp và vai trò quyết định của con người
Trên nền tảng thể chế được hoàn thiện và nguồn lực được khơi thông, Tổng Bí thư xác định tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững là nhiệm vụ trung tâm. Chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị là con đường tất yếu.
Định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; gắn sản xuất với chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia không chỉ nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, cải thiện thu nhập cho người dân. Cùng với đó, xây dựng nông thôn hiện đại, môi trường sống trong lành, đời sống văn hóa phong phú thể hiện tầm nhìn toàn diện, không để nông thôn bị bỏ lại phía sau.
Khép lại các định hướng chiến lược, Tổng Bí thư đặc biệt nhấn mạnh vai trò của tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ. Một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp, gắn bó với nhân dân là điều kiện tiên quyết để các chủ trương lớn đi vào cuộc sống. Việc coi trọng đội ngũ cán bộ cơ sở và lực lượng khuyến nông cho thấy sự thấu hiểu sâu sắc thực tiễn nông thôn – nơi các định hướng chiến lược được chuyển hóa thành hành động cụ thể.
Có thể khẳng định, những định hướng của Tổng Bí thư Tô Lâm đã mở ra con đường phát triển toàn diện, bền vững và giàu khát vọng cho ngành Nông nghiệp và Môi trường. Nếu được triển khai đồng bộ, nhất quán và sáng tạo, các định hướng này sẽ trở thành động lực mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một Việt Nam phồn vinh, xanh và hạnh phúc.
