Doanh nghiệp chuyển mình
Xu hướng xanh đang hình thành luật chơi mới về thương mại và đầu tư, nên các doanh nghiệp buộc phải chuyển đổi xanh để không bị loại khỏi cuộc chơi toàn cầu. Để thúc đẩy chuyển đổi xanh với quyết tâm và hỗ trợ của Nhà nước, nhiều doanh nghiệp đã chủ động xanh hóa, áp dụng công nghệ thân thiện với môi trường vào sản xuất để góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hướng tới phát triển bền vững, trong đó có doanh nghiệp ngành dệt may và da giày.
Phát triển sản phẩm xanh và giảm thiểu tác động sản xuất góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Ảnh: Công ty Thành Công.
Điển hình như Công ty Cổ phần Dệt may Đầu tư thương mại Thành Công là một trong những doanh nghiệp đi đầu trong phong trào xanh hóa sản xuất tại TP.HCM. Theo đó, đơn vị đang nỗ lực bảo vệ môi trường thông qua hai chiến lược chủ lực: Phát triển sản phẩm xanh và giảm thiểu tác động sản xuất. Để đạt được mục tiêu này, đơn vị đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp đó là, đầu tư vào Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Kinh doanh (R&BD) để phát triển các sản phẩm thân thiện môi trường, sử dụng nguyên liệu tái chế từ chai nhựa, quần áo cũ và nguyên liệu sinh học từ mía, bắp, gỗ tự nhiên, rong biển.
Mặt khác, chuyển dần từ sử dụng nhiên liệu than đá sang sinh khối Bio-mass, nâng cấp máy móc thiết bị để tiết kiệm năng lượng, áp dụng hệ thống phân loại rác tại nguồn, đầu tư hệ thống điện năng lượng mặt trời và hệ thống lọc nước RO. Đồng thời, nghiên cứu và đưa ra những sáng kiến cải tiến quy trình sản xuất sợi hữu cơ và sợi tái chế, nhằm giảm thiểu lượng hóa chất sử dụng trong quá trình sản xuất.
Công ty Cổ phần Phong Phú cũng bắt đầu quá trình xanh hóa từ rất sớm, Công ty đã chủ động thay đổi dây chuyền công nghệ robot và thực hiện kiểm soát các yêu cầu kỹ thuật đối với các đơn hàng cho 2 thị trường Mỹ và EU. Hiện nay, Phong Phú đang ứng dụng phần mềm đo lường tác động môi trường trong nhà máy sản xuất; Ứng dụng ngay từ khâu phát triển mẫu để có thể đánh giá được các loại nguyên liệu, công nghệ tác động đến môi trường, từ đó đề ra kế hoạch sử dụng nguyên liệu. Doanh nghiệp này cũng đang sử dụng công nghệ xử lý nước thải giúp tái sử dụng nước trong quy trình sản xuất.
Đối với Công ty TNHH Việt Thắng Jean (Vitajeans) lại hướng tới sản xuất xanh thông qua tích hợp blockchain vào chuỗi cung ứng để minh bạch hóa thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, lao động và tác động môi trường. Mỗi sản phẩm được gắn mã QR, cung cấp dữ liệu chi tiết về khí thải carbon, giúp đáp ứng tiêu chuẩn của các thị trường như EU, Mỹ, và các thị trường mới như Úc, Canada, Hàn Quốc…. Đồng thời đầu tư vào công nghệ 4.0 như: thiết kế 3D, máy cắt tự động, kho thông minh, và các giải pháp xanh như hệ thống tuần hoàn nước và máy ozone. Nhờ đó, giảm lượng phát thải các-bon từ 54 kg xuống dưới 38 kg/sản phẩm, đáp ứng Cơ chế Điều chỉnh biên giới các-bon (CBAM) của EU, dự kiến áp dụng từ năm 2026.
Công ty TNHH Việt Thắng Jean (Vitajeans) hướng tới sản xuất xanh thông qua việc đầu tư vào công nghệ 4.0. Ảnh: Vitajeans.
Vẫn còn đó những khó khăn
Nhiều chuyên gia cho rằng, nhu cầu từ thị trường Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc... đối với các sản phẩm bền vững và có chuỗi cung ứng minh bạch từ Việt Nam rất lớn. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu thô và có hệ thống xử lý chất thải phân mảnh. Do đó, việc chuyển đổi sang sản xuất xanh vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Các doanh nghiệp cần phải tìm lối đi mới thông qua chuyển đổi xanh, số hóa và phát triển công nghiệp hỗ trợ để giữ vững vị thế trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.
Nhằm góp phần đảm bảo sản xuất bền vững và đáp ứng yêu cầu khắt khe từ các thị trường quốc tế, bà Phan Thị Thanh Xuân - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký LEFASO cho rằng, ngành cần tập trung vào ba mục tiêu: Đa dạng hóa chuỗi cung ứng để tham gia sâu hơn vào thị trường toàn cầu; phát triển công nghiệp hỗ trợ, thu hút đầu tư vào nguyên phụ liệu xanh, thân thiện với môi trường; và giảm phụ thuộc vào nguồn cung duy nhất để nhanh chóng tiếp cận các nguồn nguyên liệu mới.
Ông Cao Hữu Hiếu - Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (VINATEX) nhận định, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số là xu thế dài hạn của cả thị trường dệt may. Do đó, doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để bắt kịp xu thế và đáp ứng yêu cầu của khách hàng với nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Tuy nhiên, vẫn cò đó những thách thức về nguồn nguyên liệu xanh. Dù nhu cầu sử dụng sợi tái chế, vải hữu cơ hay phụ liệu thân thiện môi trường đang tăng mạnh, song phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu, khiến chi phí đầu vào cao và khó kiểm soát chất lượng. Việc hình thành chuỗi cung ứng nguyên liệu xanh nội địa còn chậm, gây khó cho doanh nghiệp muốn đạt chứng chỉ xanh hoặc đáp ứng tiêu chí ESG.
Cùng với đó, chính sách hỗ trợ và khung pháp lý cho chuyển đổi xanh trong ngành dệt may tuy đã được đề cập trong nhiều chương trình của Bộ Công Thương và TP.HCM, nhưng vẫn thiếu các chính sách cụ thể về xanh hóa ngành dệt may. Quy hoạch, phát triển khu công nghiệp xanh cho ngành sợi, dệt, nhuộm chưa được chi tiết hóa. Khung pháp lý tài chính xanh như thị trường trái phiếu xanh, các công cụ huy động tài chính xanh mới như thị trường carbon chưa được hoàn thiện, khiến các dự án dệt may xanh gặp nhiều khó khăn. Do đó, nhiều doanh nghiệp dù có ý chí chuyển đổi vẫn loay hoay tìm đường đi phù hợp.
Bà Đoàn Thị Bích Ngọc - Giám đốc điều hành Công ty thời trang Canifa chia sẻ, doanh nghiệp gặp không ít thăng trầm tại thị trường nội địa. Thay vì cạnh tranh phân khúc giá rẻ, đơn vị đầu tư nâng cao chất lượng, phát triển dòng sản phẩm chất liệu thân thiện môi trường, mở rộng kênh phân phối, dịch vụ chăm sóc khách hàng, chú trọng thương mại điện tử.
