Những năm gần đây, xã Phước Thành (TP.HCM) nổi lên như một điểm sáng trong phát triển nghề dẫn dụ chim yến - một nghề chăn nuôi đặc thù, đòi hỏi kỹ thuật cao nhưng mang lại giá trị kinh tế lớn. Trên vùng đất từng chỉ quen thuộc với cây cao su, rẫy mì, đàn bò, đàn heo… nay vang vọng những thanh âm đặc trưng của chim yến về tổ mỗi chiều muộn, báo hiệu một hướng đi mới trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương.
Chim yến bám vào thanh gỗ trong nhà yến để làm tổ, bên cạnh là loa dẫn dụ phát âm thanh đặc trưng giúp thu hút yến về sinh sống và làm tổ ổn định. Ảnh: Trần Phi.
Hiện toàn xã có 25 cơ sở dẫn dụ chim yến với tổng diện tích nhà nuôi khoảng 6.500 m². Các cơ sở này phân bố rải rác tại các ấp, tập trung nhiều ở những khu vực có điều kiện sinh thái thuận lợi như vùng đệm hồ thủy lợi Phước Hòa, nơi hội tụ đầy đủ yếu tố loài chim yến ưa thích như khí hậu ôn hòa, độ ẩm cao, mật độ côn trùng phong phú và không gian yên tĩnh. Đây là những chỉ số sinh thái cực kỳ quan trọng quyết định khả năng chim yến đến làm tổ, sinh sống lâu dài và phát triển bền vững.
Tuân thủ nghiêm việc kiểm soát tiếng ồn
Không chỉ thuận lợi về điều kiện tự nhiên, nghề nuôi chim yến ở Phước Thành còn được địa phương định hướng phát triển theo hướng ứng dụng khoa học kỹ thuật và bảo đảm an toàn dịch bệnh. Các cơ sở đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường, đặc biệt là kiểm soát tiếng ồn trong giờ quy định.
Ngoài ra, việc sử dụng vật liệu cách âm, máy phun sương, hệ thống âm thanh dẫn dụ chuẩn kỹ thuật, cùng việc vệ sinh thường xuyên trong nhà nuôi… đã tạo nên quy trình nuôi bài bản, đảm bảo chất lượng sản phẩm và hạn chế thấp nhất rủi ro dịch bệnh.
Một trong những mô hình tiêu biểu trên địa bàn là cơ sở Yến Duyên. Khởi đầu từ con số không, chị Vũ Thị Duyên, chủ cơ sở đã dám nghĩ, dám làm, đầu tư xây dựng nhà yến với diện tích hơn 300 m² trên mảnh đất vườn của gia đình. Không dừng lại ở việc khai thác tổ yến thô, chị Duyên mạnh dạn đầu tư dây chuyền sơ chế, tinh chế tổ yến đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời phát triển các sản phẩm yến đóng hộp, yến chưng sẵn… mang thương hiệu “Yến Duyên”.
Chị Vũ Thị Duyên, chủ cơ sở nuôi chim yến giới thiệu các sản phẩm yến sào trưng bày tại showroom ở TP.HCM. Ảnh: Trần Phi.
Với tâm huyết và sự chỉn chu trong từng công đoạn, sản phẩm của cơ sở đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao, mở ra con đường mới cho chuỗi giá trị sản xuất, chế biến, tiêu thụ tổ yến tại chỗ.
Chị Duyên chia sẻ về hành trình khởi nghiệp của mình: “Thời gian đầu làm nhà yến tôi vừa mày mò học hỏi vừa lo lắng vì đầu tư khá lớn nhưng chưa chắc thành công. May mắn là tôi nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ ngành nông nghiệp địa phương, lại thêm lòng kiên trì. Đến nay, tổ yến không chỉ mang lại thu nhập ổn định cho gia đình mà còn tạo việc làm cho một số lao động ở địa phương. Tôi mong muốn sẽ phát triển thương hiệu Yến Duyên ngày càng vững mạnh, góp phần lan tỏa giá trị tổ yến của Phước Thành đến người tiêu dùng cả nước".
Không phải ngẫu nhiên nghề dẫn dụ chim yến ở Phước Thành được nhiều hộ dân lựa chọn làm hướng đi chính trong chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Theo ông Trần Tuấn Anh, Chuyên viên Phòng Kinh tế xã Phước Thành, sự phát triển của nghề nuôi yến tại đây là kết quả của nhiều yếu tố đồng bộ từ điều kiện tự nhiên thuận lợi, sự năng động của người dân và sự quan tâm, định hướng kịp thời từ chính quyền địa phương.
“Chúng tôi đã có nhiều buổi tập huấn kỹ thuật cho người dân, từ khâu xây dựng nhà yến, dẫn dụ, thu hoạch đến khâu chế biến tổ yến. Đồng thời, địa phương luôn khuyến khích các hộ nuôi yến đảm bảo các yếu tố kỹ thuật và vệ sinh, không ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Đây là ngành nghề có nhiều tiềm năng nhưng phải phát triển bài bản, bền vững, gắn với đảm bảo an toàn sinh học mới có thể đi đường dài”, ông Tuấn Anh nhấn mạnh.
Cũng theo ông Tuấn Anh, xã Phước Thành đã và đang tích cực kêu gọi các đơn vị, doanh nghiệp liên kết để hình thành chuỗi giá trị trong lĩnh vực yến sào, từ nuôi, chế biến đến tiêu thụ. Một số doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh đã bắt đầu quan tâm đến vùng nguyên liệu tổ yến tại địa phương, mở ra cơ hội lớn để người dân không chỉ sản xuất nhỏ lẻ mà còn có thể tiếp cận thị trường rộng hơn.
Kéo lao động quay về nông thôn
Bên cạnh các yếu tố kinh tế, nghề nuôi yến còn mang lại những chuyển biến tích cực về mặt xã hội. Nhiều hộ gia đình đã vươn lên thoát nghèo, có thêm điều kiện đầu tư cho con cái học hành, cải thiện chất lượng cuộc sống. Một số thanh niên nông thôn trước đây đi làm ăn xa nay cũng trở về quê khởi nghiệp với mô hình nhà yến, tạo nên làn sóng khởi nghiệp nông nghiệp mới mẻ ngay tại quê hương.
Tuy nhiên, để nghề nuôi yến phát triển bền vững, vẫn còn nhiều việc phải làm. Cần có thêm cơ chế hỗ trợ vay vốn ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật sâu hơn, nhất là trong các khâu phân tích chất lượng tổ yến, xử lý sau thu hoạch và bảo quản sản phẩm. Mặt khác, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân tuân thủ quy định về môi trường, không gây ảnh hưởng đến cộng đồng xung quanh cũng rất quan trọng nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và giữ gìn môi trường sống nông thôn.
Tổ yến được các cơ sở nuôi yến sơ chế tỉ mỉ, nhất là công đoạn nhặt lông để đảm bảo vệ sinh và giữ nguyên giá trị dinh dưỡng của sản phẩm. Ảnh: Trần Phi.
Giữa bối cảnh kinh tế nông nghiệp đang cần tìm hướng đi mới để thích ứng với đô thị hóa, biến đổi khí hậu và nhu cầu tiêu dùng hiện đại, mô hình nuôi chim yến tại xã Phước Thành không chỉ cho thấy sự sáng tạo và linh hoạt của người dân mà còn là minh chứng sống động cho hiệu quả của việc kết hợp giữa tri thức bản địa và khoa học kỹ thuật hiện đại.
Từ những thanh âm của chim yến chao lượn cuối chiều, Phước Thành đang thực sự “cất cánh”, không chỉ bằng tổ yến quý giá mà bằng cả khát vọng làm giàu chính đáng, bền vững trên mảnh đất quê hương.
Với định hướng lâu dài, xã Phước Thành khuyến khích hộ nuôi yến ứng dụng công nghệ kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, phần mềm âm thanh dẫn dụ, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Mục tiêu là phát triển nghề bài bản, đảm bảo an toàn dịch bệnh, nâng cao chất lượng tổ yến và đưa nơi đây thành vùng nguyên liệu yến trọng điểm của TP.HCM.
