Nông nghiệp Điện Biên: Đánh thức tiềm năng - Nâng tầm giá trị: [Bài cuối] Kiến tạo giá trị bền vững

Điện Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp hàng hóa với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cà phê Arabica, mắc ca, chè... Tuy nhiên, trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, phát triển xanh và hội nhập ngày càng cao, việc khai thác hiệu quả tiềm năng, tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị và thu hút đầu tư đang trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Được sự đồng ý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Điện Biên, ngày 18/7/2026 tại Trung tâm Xúc tiến đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh Điện Biên (phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Điện Biên, Hội Làm vườn Việt Nam đã tổ chức thành công Diễn đàn “Phát triển nông nghiệp bền vững gắn với chuyển đổi xanh và nâng cao chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực tại Điện Biên”.

Đây là sự kiện nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải; tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và vùng nguyên liệu; đồng thời nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của tỉnh Điện Biên và khu vực Tây Bắc theo hướng bền vững.

Không gian phát triển mới

Bài liên quan

Nông nghiệp Điện Biên: Đánh thức tiềm năng - nâng tầm giá trị: [Bài 5]: 'Luồng xanh' chào đón nhà đầu tư

Sau nhiều năm tập trung khai thác lợi thế về đất đai, khí hậu và từng bước cơ cấu lại ngành nông nghiệp, Điện Biên đang đứng trước cơ hội chuyển mình sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là mở rộng quy mô sản xuất, nâng cao sản lượng thì nay yêu cầu đặt ra là tạo ra giá trị cao hơn trên cùng đơn vị diện tích, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và xây dựng nền nông nghiệp phát triển theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Định hướng đó được cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 11-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Đây không chỉ là định hướng phát triển của ngành nông nghiệp mà còn là cơ sở quan trọng để tỉnh Điện Biên khai thác hiệu quả tiềm năng của từng địa phương, từng ngành hàng, huy động các nguồn lực xã hội và tạo động lực cho tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Theo Nghị quyết 11-NQ/TU, đến năm 2030, giá trị tăng thêm của ngành nông nghiệp Điện Biên phấn đấu đạt 3.057 tỷ đồng. Tỉnh Điện Biên hình thành khoảng 70.000ha vùng sản xuất hàng hóa tập trung, trong đó diện tích mắc ca đạt khoảng 40.000ha, cà phê khoảng 20.000ha. Tiếp tục phát triển ổn định các vùng chè, lúa gạo và cây ăn quả…, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây không chỉ là những chỉ tiêu về quy mô sản xuất mà còn thể hiện định hướng chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Điện Biên có nhiều điều kiện thuận lợi. Tỉnh sở hữu quỹ đất sản xuất lớn, khí hậu phân hóa theo từng tiểu vùng sinh thái, phù hợp phát triển nhiều ngành hàng có lợi thế như lúa gạo, cà phê Arabica, mắc ca và chè. Đây đều là những sản phẩm đã khẳng định được chỗ đứng trên thị trường, có dư địa để mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Bên cạnh những thuận lợi, hành trình hiện thực hóa Nghị quyết số 11-NQ/TU vẫn còn không ít thách thức. Sản xuất nông nghiệp ở nhiều địa phương vẫn mang tính nhỏ lẻ, liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa thật sự đồng đều, tỷ lệ nông sản qua chế biến sâu còn thấp. Trong khi đó, hạ tầng phục vụ bảo quản, logistics và kết nối thị trường chưa theo kịp yêu cầu phát triển, khiến chi phí sản xuất, vận chuyển còn cao và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của nhiều sản phẩm.

Bên cạnh đó, yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh đang đặt ra áp lực lớn đối với ngành nông nghiệp. Muốn giữ vững và mở rộng thị trường, các sản phẩm chủ lực của Điện Biên không chỉ cần bảo đảm sản lượng mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, xây dựng được thương hiệu và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước cũng như quốc tế.

Ông Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên cho biết: Nghị quyết số 11-NQ/TU không chỉ xác định mục tiêu phát triển mà còn mở ra cơ hội để địa phương khai thác hiệu quả hơn tiềm năng, lợi thế sẵn có.

"Điện Biên sẽ tiếp tục phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, đẩy mạnh liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Đồng thời ưu tiên phát triển các ngành hàng có lợi thế như cà phê, mắc ca, chè và lúa gạo, tiếp tục xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao giá trị gia tăng, cải thiện thu nhập cho người dân và xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững", ông Cương nhấn mạnh.

Những kết quả đạt được thời gian qua là tiền đề quan trọng để Điện Biên bước vào giai đoạn phát triển mới. Tuy nhiên, để biến những mục tiêu của Nghị quyết số 11-NQ/TU thành hiện thực, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện những "mảnh ghép" còn thiếu của nền nông nghiệp hiện đại, từ tổ chức sản xuất, khoa học công nghệ đến chế biến, thị trường, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng giao thông. Đây sẽ là những yếu tố quyết định tạo nên bước chuyển về chất lượng, đưa nông nghiệp Điện Biên phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.

Hoàn thiện động lực cho giai đoạn mới

Nếu Nghị quyết số 11-NQ/TU mở ra định hướng phát triển thì việc hiện thực hóa những mục tiêu đó phụ thuộc vào khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn và phát huy hiệu quả những lợi thế sẵn có của Điện Biên. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn và yêu cầu của thị trường không ngừng thay đổi, nông nghiệp Điện Biên cần được phát triển theo hướng đồng bộ hơn, từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ thay vì chỉ tập trung vào mở rộng quy mô.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là tiếp tục tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, xây dựng các vùng nguyên liệu ổn định gắn với quy hoạch và nhu cầu của thị trường. Việc mở rộng diện tích các cây trồng chủ lực cần đi đôi với nâng cao chất lượng giống, áp dụng đồng bộ quy trình sản xuất an toàn, quản lý mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc. Chỉ khi bảo đảm được tính đồng nhất về chất lượng và sản lượng, các ngành hàng như cà phê Arabica, mắc ca, chè hay lúa gạo mới có đủ điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu tiếp tục là khâu cần được ưu tiên để gia tăng giá trị nông sản. Những tín hiệu tích cực từ việc doanh nghiệp mở rộng thu mua, đầu tư nâng công suất chế biến và khảo sát xây dựng các dự án mới cho thấy sức hấp dẫn của nông nghiệp Điện Biên đang từng bước được khẳng định.

Đây không chỉ là cơ hội nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần ổn định đầu ra, giảm áp lực tiêu thụ trong mùa thu hoạch và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương. Vì vậy, tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất, kho bảo quản và logistics sẽ là giải pháp quan trọng để thu hút thêm doanh nghiệp đồng hành cùng nông dân và hợp tác xã.

Bên cạnh đó, khoa học công nghệ và chuyển đổi số cần trở thành động lực xuyên suốt trong quá trình phát triển. Từ quản lý vùng nguyên liệu, dự báo sâu bệnh, nhật ký sản xuất điện tử, truy xuất nguồn gốc đến kết nối tiêu thụ trên các nền tảng số đều góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tăng tính minh bạch của sản phẩm. Đây cũng là giải pháp giúp nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp cận nhanh hơn với thông tin thị trường, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Để những giải pháp trên phát huy hiệu quả, việc củng cố kinh tế tập thể tiếp tục giữ vai trò then chốt. Hợp tác xã không chỉ là cầu nối giữa người dân với doanh nghiệp mà còn là đầu mối tổ chức sản xuất theo quy trình thống nhất, kiểm soát chất lượng và phát triển vùng nguyên liệu bền vững. Khi hợp tác xã hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp sẽ yên tâm đầu tư lâu dài, còn người dân có điều kiện tiếp cận khoa học kỹ thuật, ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập.

Để đạt được các mục tiêu của Nghị quyết số 11-NQ/TU, tỉnh Điện Biên sẽ phải tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho phát triển vùng nguyên liệu tập trung, thu hút doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và mở rộng kết cấu hạ tầng giao thông. Đồng thời xây dựng các chuỗi liên kết bền vững nhằm nâng cao sức cạnh tranh của nông sản và cải thiện đời sống người dân.

Có thể thấy, Nghị quyết số 11-NQ/TU không chỉ đặt ra những chỉ tiêu về diện tích hay giá trị sản xuất mà còn tạo ra bước chuyển về tư duy phát triển. Từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từ khai thác lợi thế tự nhiên sang phát huy giá trị của khoa học công nghệ, từ sản xuất đơn lẻ sang liên kết chuỗi – đó là con đường để nông nghiệp Điện Biên nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Hành trình phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn, song những nền tảng được tạo dựng thời gian qua cùng quyết tâm đổi mới của Điện Biên đang mở ra nhiều kỳ vọng. Từ những cánh đồng lúa Mường Thanh, vùng cà phê Mường Ảng đến các vùng mắc ca Tuần Giáo, dứa Na Sang – Mường Nhà đang dần hình thành. Một nền nông nghiệp hàng hóa, xanh và bền vững đang dần hiện hữu.

Khi vùng nguyên liệu tiếp tục được mở rộng, doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, hợp tác xã phát huy vai trò liên kết và người dân chủ động đổi mới tư duy sản xuất, nông nghiệp Điện Biên sẽ từng bước nâng cao giá trị trở thành ngành hàng chủ lực, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống người dân.