Tín chỉ carbon rừng được định giá theo chất lượng

Thông tư 31/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường lần đầu quy định cụ thể phương pháp xác định mức chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng. Quy định này tạo căn cứ kỹ thuật để các dự án xác định mức giá trước khi đàm phán hợp đồng hoặc đưa tín chỉ lên sàn giao dịch carbon.

Điều quan trọng là 1 tín chỉ carbon rừng không được định giá bằng một mức chung cho mọi khu rừng. Giá phải phản ánh chi phí tạo ra tín chỉ, chất lượng dự án, khả năng duy trì lượng carbon và tình hình giao dịch trên thị trường.

Theo Thông tư 31, mức chi trả được xác định bằng 2 phương pháp: phương pháp chi phí và phương pháp so sánh. Sau khi tính toán, mức cao hơn sẽ được dùng làm cơ sở đàm phán hợp đồng hoặc đưa lên sàn giao dịch.

Với phương pháp chi phí, đơn vị xây dựng dự án phải tính toàn bộ khoản tiền cần thiết để tạo ra lượng tín chỉ có thể cung ứng. Các khoản này gồm chi phí xây dựng và đăng ký dự án; đo đạc, báo cáo, thẩm định kết quả giảm phát thải; cấp tín chỉ; trao đổi, chuyển nhượng và các khoản thuế, phí liên quan.

Công thức còn tính chi phí hỗ trợ bảo vệ, phát triển rừng và sinh kế. Khoản này được xác định tối đa bằng 15% kinh phí bảo vệ rừng do Nhà nước cấp trong thời gian thực hiện dự án, dựa trên diện tích rừng, mức hỗ trợ mỗi hecta và số năm triển khai.

Tuy nhiên, tổng chi phí không được chia cho toàn bộ lượng carbon dự kiến tạo ra. Dự án phải xác định lượng tín chỉ thực sự có thể cung ứng, dựa trên kết quả giảm phát thải đã được thẩm định, tín chỉ đã được cấp và lượng dự kiến của các kỳ tiếp theo.

Phần giảm phát thải dành cho mục tiêu quốc gia (NDC) cũng phải được tách riêng trong trường hợp không được phép chuyển nhượng. Quy định này nhằm tránh việc cùng một kết quả giảm phát thải vừa được tính vào cam kết quốc gia, vừa bán cho bên mua khác.

Bên cạnh chi phí, Thông tư 31 yêu cầu đối chiếu giá với thị trường. Theo phương pháp so sánh, dự án phải lựa chọn ít nhất 3 dự án carbon rừng khác làm tham chiếu, với điều kiện đã có giao dịch trong nước hoặc quốc tế trong vòng 24 tháng gần nhất.

Các dự án tham chiếu phải tương đồng về hoạt động tạo tín chỉ, tiêu chuẩn carbon áp dụng và mục đích sử dụng tín chỉ của bên mua. Điều này có nghĩa dự án bảo vệ rừng tự nhiên không thể tùy ý lấy giá của một dự án trồng cây hoặc một loại tín chỉ khác để làm căn cứ. Giá tham chiếu cũng được điều chỉnh theo 3 nhóm tiêu chí: chất lượng tín chỉ, nguy cơ rò rỉ hoặc đảo nghịch phát thải và quy mô dự án.

Về chất lượng, các dự án rừng tự nhiên, rừng ngập mặn, phục hồi đất thoái hóa hoặc rừng trồng có tỷ lệ cây bản địa cao, thời gian duy trì dài được xếp vào nhóm cao hơn. Với dự án theo tiêu chuẩn quốc tế, tín chỉ đạt chuẩn toàn vẹn carbon hoặc đủ điều kiện sử dụng trong cơ chế bù đắp phát thải hàng không quốc tế cũng được đánh giá cao hơn.

Về rủi ro, dự án phải làm rõ khả năng lượng carbon đã được ghi nhận có thể mất đi do cháy rừng, phá rừng hoặc suy thoái. Tỷ lệ tín chỉ phải đưa vào quỹ dự phòng được dùng để phân loại mức độ rủi ro, với ngưỡng 20%.

Quy mô tín chỉ cũng được tính đến. Thông tư chia dự án thành các nhóm theo lượng tín chỉ tạo ra, từ đó điều chỉnh giá khi so sánh giữa dự án nhỏ và dự án lớn. Các hệ số 0,8; 1 và 1,2 được áp dụng tùy mức độ tương đồng giữa dự án cần định giá và dự án tham chiếu.

Các yêu cầu kỹ thuật này giúp doanh nghiệp, người dân tham gia dự án carbon rừng có một quy trình rõ ràng hơn khi xây dựng phương án tài chính, góp phần giảm chênh lệch thông tin trong đàm phán với đối tác quốc tế.

Thông tư 31 cũng đặt ra yêu cầu cập nhật giá. Nếu dự án không phát sinh giao dịch trong 12 tháng liên tục, mức chi trả phải được điều chỉnh theo giá bình quân của 3 dự án đã giao dịch gần nhất. Trường hợp không tìm đủ 3 dự án tham chiếu đáp ứng yêu cầu, giá được xác định theo phương pháp chi phí.