Thời dựng Đảng: [Kỳ 9] Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thành lập Mặt trận Việt minh

Không có đại biểu Nam kỳ

Bài liên quan

Thời dựng Đảng: [Kỳ 5] Hội nghị hợp nhất thành công

Thời dựng Đảng:[Kỳ 6] Hội nghị thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng (tháng 10/1930)

Thời dựng Đảng: [Kỳ 7] Đại hội Đảng lần thứ nhất (3/1935)

Thời dựng Đảng: [Kỳ 8] Đi họp Quốc tế Cộng sản năm 1935

Ông Bùi San (bí danh Đồ Anh) và ông Hồ Xuân Lưu (bí danh Đồ Em) là hai đại biểu miền Trung xa xôi về dự Hội nghị. Theo đường xe lửa, hai anh em ra đến ga Văn Điển được đón về gia đình cơ sở ở làng Cót (Hạ Yên Quyết - Hà Nội), rồi từ đây cán bộ Đội công tác Trung ương đưa họ đi theo đường dây liên lạc bí mật lên đến căn cứ địa cách mạng an toàn. Ông Hoàng Quốc Việt (1905-1992) nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, đại biểu dự Hội nghị Trung ương (5/1941) kể trong hồi ký “Chặng đường nóng bỏng” (Nxb Lao động, 1985):

“Đêm đi ngày nghỉ, chẳng bao lâu chúng tôi đã tới địa đầu biên giới Việt - Trung… Các cơ sở thân quen ruột rà ân cần chào đón và săn sóc. Tất cả làm chúng tôi quên mệt nhọc và bắt đầu cười đùa. Lúc đi qua cái cột mốc trên đỉnh núi, tôi reo to như đứa trẻ:

- Sướng quá, một bước mà qua hai nước.

Còn Đồ Anh và Đồ Em suốt bao lâu vì giọng miền Trung mà phải nín như thóc thì bây giờ thả cửa nói. Đồ Em đứng bên đầu núi, giạng hai chân đi tiểu tiện, miệng réo tên thằng toàn quyền Đông Dương, lúc đó có tin sau khi Nhật chiếm Đông Dương đã được Tưởng Giới Thạch giúp đỡ, từ Lào Cai ban đêm vượt sông biên giới sang Hà Khẩu, đi Côn Minh rồi Trùng Khánh.

- Thằng Ca-tơ-ru. Mi ra đây, choa cho một miếng”.

Đến lán Khuổi Nặm, ông Hoàng Quốc Việt để ý thấy có một ông cụ gầy gầy, cao cao, mắt sáng, trán cao, phong độ đẹp lạ thường. Lúc đó ông Hoàng Văn Thụ mới ghé nhỏ vào tai ông Việt nói thầm:

- Đại biểu quốc tế đấy. Đồng chí Nguyễn Ái Quốc đấy!

Ông Hoàng Văn Thụ giới thiệu từng đồng chí trong đoàn. Đến ông Hoàng Quốc Việt, khi đó vẫn dùng tên thật là Hạ Bá Cang, ông Nguyễn Ái Quốc cười nói:

- Hồi ấy (năm 1931 trong nước gửi sang bản án vụ xử tù Cộng sản ở Kiến An có Hạ Bá Cang - PV) báo cáo gửi sang bản đánh máy lại không có dấu, cho nên tôi đoán là Hà Bá Cang.

“Bác cố nhấn mạnh chữ ‘Hà Bá’ mà lướt nhẹ chữ Cang làm cho mọi người đứng đấy cười ầm lên, phá tan cái không khí trang nghiêm, do dự lúc ban đầu” - ông Hoàng Quốc Việt hồi tưởng.

Hội nghị Trung ương lần này không có đại biểu Nam kỳ. Lý do là sau khởi nghĩa Nam kỳ (11/1940), phần lớn lãnh đạo Xứ ủy Nam kỳ và lãnh đạo các tỉnh ủy Nam kỳ đều sa lưới mật thám Pháp. Bù lại, nhờ ông Bùi San vừa có thời gian dài công tác ở các tỉnh phía Nam, biết rõ tình hình trước khi diễn ra khởi nghĩa Nam kỳ.

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc góp ý kiến với các đại biểu về kinh nghiệm cụ thể. “Hai anh Đồ Anh và Đồ Em, Xứ ủy Trung kỳ được Bác gọi riêng nhiều hơn”, ông Hoàng Quốc Việt nhớ lại.

Chuyển hướng chỉ đạo chiến lược

Hội nghị Trung ương VIII đề ra nhiều chính sách cụ thể, chuyển hướng chỉ đạo chiến lược của cách mạng Việt Nam: đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu.

Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đề nghị thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc rộng rãi lấy tên là Việt Nam Độc lập Đồng minh, gọi tắt là Việt Minh. Các tổ chức quần chúng đều lấy tên là Hội cứu quốc… Mặt trận Việt Minh đoàn kết tất cả các lực lượng yêu nước, không phân biệt giàu nghèo, nam, nữ, địa vị xã hội ở nông thôn và thành thị, tích cực chuẩn bị lực lượng mọi mặt đón thời cơ Tổng khởi nghĩa. Chính Nguyễn Ái Quốc soạn thảo 10 chính sách lớn của Việt Minh.

Ông Hoàng Quốc Việt cho biết: “Tên nước và Quốc kỳ cũng được hình dung ra ở đây. Chính phủ sẽ là “Chính phủ nhân dân của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”. Quốc kỳ là lá cờ đỏ có ngôi sao vàng 5 cánh đã xuất hiện trong khởi nghĩa Nam kỳ (11/1940). Ngày cuối cùng, Hội nghị kiện toàn Ban Chấp hành Trung ương Đảng bằng hình thức bỏ phiếu kín. Ông Trường Chinh được bầu làm Tổng Bí thư.

Hội nghị họp xong, hai đại biểu Trung kỳ vì đường sá xa xôi nên chuẩn bị về trước. Sửa soạn hành lý đâu vào đấy, bất ngờ ông Nguyễn Ái Quốc đến thăm hỏi. Khi biết hai đại biểu có mang theo tài liệu Hội nghị, được viết vào giấy rất nhỏ vê lại giấu kỹ vào viền áo, ông đã phê bình nghiêm khắc: “Tôi đã nhắc các đồng chí mấy lần mà các đồng chí không nghe. Các đồng chí không được mang tài liệu theo người. Địch nó bắt được các đồng chí không phải thiệt cho mình… Các đồng chí phải nghe tôi, tài liệu Hội nghị, tôi đảm bảo sẽ có liên lạc mang về tận nơi cho các đồng chí”.

Dự đoán của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc rất đúng. Quả nhiên khi về đến ga Diễn Châu (Nghệ An), do có sự phản bội của người khác, hai ông Bùi San và Hồ Xuân Lưu bị mật thám Pháp đón bắt. Tuy nhiên, chúng không thu được bất cứ tài liệu gì trong người hai đại biểu tham dự Hội nghị Trung ương.

“Được Nghị quyết của Đảng soi sáng - ông Hoàng Quốc Việt đánh giá - phong trào cách mạng mới bắt đầu mở ra”.

(Đón đọc kỳ 10: Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”)