Chữ thương đi trước
Những ngày cuối năm, khi nhịp sống Sài Gòn chậm lại đồng nghĩa với những chuyến xe ngược xuôi về quê đón Tết ở các cửa ngõ phía Tây và phía Đông Nam Bộ hối hả hơn. Dòng người ken đặc, xe máy, ô tô nối dài như bất tận. Âm thanh, khói bụi động cơ hòa vào cái nắng hanh hao phủ lên những gương mặt lấm tấm mồ hôi.
Trong ngột ngạt ấy, những chai nước suối mát, những ổ bánh mì nóng hổi, những chiếc khẩu trang, khăn lạnh… được trao tận tay người đi đường bởi các chiến sĩ cảnh sát giao thông, đoàn viên thanh niên và người dân sống ven các quốc lộ.
Cảnh sát giao thông ở các cửa ngõ thành phố vừa điều tiết giao thông, vừa phát nước cho người dân.
Họ chuyền tay nhau từng thùng nước, từng bịch bánh, khăn lạnh. Các chiến sĩ cảnh sát giao thông ở các cửa ngõ thành phố vừa điều tiết giao thông, vừa phát nước tặng người dân. Có bạn đoàn viên thanh niên chỉnh lại dây khẩu trang cho một cụ già, cài lại dây mũ bảo hiểm cho một bạn sinh viên. Cô chủ tiệm tạp hóa bày sẵn thùng trà đá trước cửa, nở nụ cười và luôn miệng nhắc: “Cô chú uống miếng nước cho đỡ mệt, còn cả quãng đường dài đó nghen”…
Những hình ảnh đó mới thoạt nhìn có thể thấy lạ. Lạ vì giữa cảnh đông người lưu thông, thay vì tiếng còi bực bội lại là lời hỏi han. Lạ vì giữa bộn bề ngày giáp Tết nhưng người ta vẫn sẵn sàng bỏ tiền túi, bỏ thời gian để lo cho những người xa lạ. Nhưng với Sài Gòn, cái lạ ấy đã thành thói quen. Bởi nơi đây, chữ “thương” luôn đi trước chữ “toan tính”.
Sài Gòn là vùng đất hội tụ. Hơn ba thế kỷ qua, nơi này đón bước chân của bao lớp người từ khắp mọi miền đất nước. Người miền Trung vào tránh bão lũ, giông tố, người miền Bắc tìm cơ hội đổi đời, người miền Tây lên phố kiếm kế sinh nhai. Từ chỗ dừng chân tạm bợ, Sài Gòn bất đắc chí trở thành quê hương thứ hai của biết bao lớp người. Chính sự quần tụ ấy đã hun đúc nên một tính cách rất riêng: Cởi mở, bao dung và sẵn sàng chia sẻ.
Ở cửa ngõ thành phố những ngày giáp Tết, tinh thần ấy càng hiện rõ. Hàng triệu người rời thành phố sau một năm làm việc vất vả, chở theo quà bánh và ước mong đoàn tụ, nỗi nhớ quê hương chắt chiu suốt cả năm. Nhưng hành trình trở về quê chưa bao giờ dễ dàng. Có người chạy xe máy hàng trăm cây số, băng qua cái nắng chang chang và dòng xe đông nghịt.
Đoàn viên, thanh niên tặng nước đóng chai cho người dân về Đồng Nai ăn Tết hòng bớt đi cái khát trên lộ trình và bớt chút chi phí bán mua. Ảnh: Dương Huynh.
Một chai nước lúc ấy không chỉ để giải khát. Một ổ bánh mì không chỉ để lót dạ. Đó là sự động viên, là lời nhắn nhủ thầm lặng, rằng: “Bạn không đơn độc trên hành trình này”.
Rộng lòng giữa dòng xuân
Đặc biệt, hình ảnh cảnh sát giao thông vốn nghiêm nghị thì nay trở nên gần gũi trong vai trò “người tiếp sức”. Họ không chỉ giữ cho dòng xe trật tự mà còn góp phần xoa dịu sự căng thẳng của những chuyến đi dài. Giữa cái nắng hắt lên từ mặt đường, bộ sắc phục ướt đẫm mồ hôi, bàn tay vẫn kiên nhẫn trao từng chai nước cho người dân. Đó không chỉ là trách nhiệm, mà là tình người.
Đoàn thanh niên các phường, xã những ngày qua cũng có mặt từ rất sớm. Những gương mặt trẻ trung, đầy nhiệt huyết chuyền tay nhau từng phần quà nhỏ. “Chiều ngày 29 em mới về quê, ở đây giúp người khác thấy lòng mình ấm lại. Tết không chỉ nằm ở mâm cỗ sum vầy, mà còn ở những khoảnh khắc cho đi”, Tuấn Anh đoàn viên thanh niên xã Phú Giáo nói.
Và không thể không nhắc đến những người dân sống ven đường bình dị mà hào sảng. Những gia đình ven các tuyến đường ra vào cửa nhỏ Sài Gòn hướng về miền Tây gom góp nhau mua nước phát miễn phí. Những cụ già ngồi trước hiên nhà, thấy ai dừng lại lâu là gọi vào nghỉ chân. Họ làm vì “thương”, đơn giản vậy thôi. Thương người xa quê, thương cảnh vất vả, thương cả những giọt mồ hôi chưa kịp lau khô.
Nghĩa tình luôn hiện diện trong từng hành động giản dị. Ảnh: Huỳnh Du.
Dân tứ xứ kháo nhau rằng, Sài Gòn không trầm mặc như Huế, không cổ kính như Hà Nội. Sài Gòn náo nhiệt và có phần vội vã. Nhưng sau nhịp sống hối hả ấy là một chiều sâu tình cảm khó gọi thành tên. Đó là thứ nghĩa tình không màu mè, không cần ghi nhận. Là cách người ta sẵn sàng “bao đồng” chuyện thiên hạ, thấy ai khó là xắn tay áo vào giúp mà chẳng đòi hỏi thiệt hơn.
Có lẽ vì thế mà mảnh đất này luôn níu chân người. Người đến rồi ở lại. Người đi xa vẫn nhớ. Nhớ những lần kẹt xe giữa trưa nắng được trao chai nước mát. Nhớ tiếng cười của cậu sinh viên tình nguyện. Nhớ ánh mắt hiền hậu của người cảnh sát giao thông giữa dòng xe đông đúc. Những điều tưởng nhỏ bé ấy lại góp phần làm nên hồn cốt của một đô thị hiện đại xứ Viễn Đông.
Tết là dịp trở về nhà. Với nhiều người, Sài Gòn cũng là một mái nhà. Ở mái nhà ấy, nghĩa tình luôn hiện diện trong từng hành động giản dị. Những chai nước suối, những chiếc khăn lạnh, những ổ bánh mì nơi cửa ngõ thành phố, những cử chỉ quan tâm, lời dặn dò... cứ thế làm đầy lên lòng nhân ái.
Vậy nên trên hành trình hồi hương mỗi độ xuân về, người tứ xứ không chỉ mang theo quà Tết mà còn mang theo chút ấm áp của Sài Gòn, thứ ấm áp được chắt chiu từ những tấm lòng thơm thảo, bao dung, tình nghĩa, thứ ấm áp làm cho cửa ngõ thành phố chật chội đông đúc mà dường như rộng mở, làm cho đường xa bỗng chốc gần hơn...
Giữa dòng xe đông đúc, giữa lo toan “cơm áo gạo tiền”, hình ảnh đẹp của Sài Gòn như một điểm sáng dịu dàng, khiến dân tứ xứ tin rằng, dù cuộc sống có đổi thay thế nào, dù phố thị có mở rộng đến đâu thì…“rộng lòng đất phương Nam” vẫn là điều không bao giờ cũ.
