Tại World Cup 2026, điều đó không còn dựa vào kinh nghiệm đơn thuần mà được chuẩn bị bằng chương trình huấn luyện kéo dài gần 4 năm, với cường độ không khác gì các vận động viên chuyên nghiệp.
Theo Reuters, FIFA bắt đầu chương trình chuẩn bị cho đội ngũ trọng tài ngay sau World Cup 2022. Trong 6 tháng cuối trước giải đấu tổ chức ở Bắc Mỹ, khối lượng tập luyện được tăng mạnh, đi kèm các đợt kiểm tra thể lực liên tục nhằm bảo đảm các trọng tài có thể theo kịp tốc độ của những trận đấu đỉnh cao.
Các trọng tài tập thể lực cường độ cao chuẩn bị cho World Cup 2026. Ảnh: FIFA.
Nếu trước đây trọng tài được xem là người điều hành trận đấu thì giờ họ còn được huấn luyện như một cầu thủ. Mỗi trận, một trọng tài phải di chuyển trung bình 12-13 km - quãng đường tương đương nhiều cầu thủ thi đấu trên sân. Nhưng thử thách không chỉ nằm ở khoảng cách. Họ có thể vừa làm nhiệm vụ trong điều kiện nóng ẩm ở Miami, vài ngày sau lại phải điều khiển trận đấu ở Mexico City, nơi độ cao hơn 2.200 m so với mực nước biển khiến cơ thể tiêu hao năng lượng nhanh hơn nhiều.
Những chuyến bay dài, thay đổi múi giờ, nhiệt độ khắc nghiệt và áp lực của giải đấu lớn nhất hành tinh khiến công việc của trọng tài ngày càng giống một môn thể thao sức bền.
Lý do FIFA đầu tư lớn cho công tác huấn luyện không nằm ở việc giúp trọng tài chạy nhanh hơn, mà nhằm bảo đảm họ luôn đứng đúng chỗ vào đúng thời điểm.
Reuters dẫn các nghiên cứu cho thấy khi cơ thể mệt mỏi, trọng tài dễ chọn sai vị trí, góc quan sát bị thu hẹp và phản ứng chậm hơn. Chỉ cần chậm một nhịp trong một tình huống tranh chấp, họ có thể bỏ lỡ pha phạm lỗi, xác định sai việt vị hoặc đưa ra quyết định gây tranh cãi - những khoảnh khắc có thể thay đổi số phận cả một kỳ World Cup.
Vì vậy, FIFA hiện áp dụng quy trình quản lý thể lực gần như tương đương với cầu thủ. 52 trọng tài chính, 88 trợ lý trọng tài và 30 trọng tài VAR đến từ 50 liên đoàn thành viên được tập trung tại Miami trong môi trường khép kín, nơi mọi hoạt động đều xoay quanh tập luyện, dinh dưỡng và hồi phục.
Các thiết bị GPS theo dõi khối lượng vận động trong từng buổi tập. Cảm biến đo nhịp tim liên tục ghi nhận mức gắng sức của cơ thể. Xét nghiệm axit lactic trong máu giúp các chuyên gia xác định khả năng phục hồi sau mỗi buổi tập để điều chỉnh giáo án phù hợp. "Chúng tôi sử dụng hệ thống theo dõi dữ liệu ở cùng cấp độ với các cầu thủ", FIFA cho biết.
Ba ngày trước mỗi trận, trọng tài thực hiện các bài mô phỏng tình huống thực tế, kết hợp chạy tăng tốc, đổi hướng và bứt tốc ngắn. Đó đều là những động tác xuất hiện liên tục trong suốt 90 phút trên sân.
Sau trận đấu, ưu tiên chuyển sang hồi phục. 2 ngày tiếp theo dành cho các bài vận động nhẹ, massage và liệu pháp lạnh nhằm giúp cơ thể tái tạo nhanh nhất có thể. FIFA cũng điều chỉnh lịch tập để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, đồng thời bổ sung các sản phẩm hỗ trợ bù nước nhằm giảm nguy cơ kiệt sức.
Dù được chuẩn bị kỹ lưỡng, công việc của trọng tài vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tình huống ở trận Mỹ thắng Australia 2-0 tại vòng bảng là ví dụ, khi trọng tài người Đức Felix Zwayer bất ngờ bị chuột rút trong thời gian bù giờ. Các cầu thủ hai đội cùng một trợ lý trọng tài phải hỗ trợ kéo giãn cơ để ông có thể hoàn thành những phút cuối của trận đấu.
Sự cố ấy cho thấy những gì khán giả nhìn thấy chỉ là phần nổi của công việc. Những pha chạy cường độ cao chiếm hơn 1/3 tổng quãng đường di chuyển của trọng tài trong trận. Nhịp tim của họ nhiều thời điểm đạt 80-100% mức tối đa, trong khi vẫn phải đồng thời quan sát chuyển động của 22 cầu thủ, dự đoán diễn biến chiến thuật, phát hiện các pha phạm lỗi và liên tục tìm góc quan sát tối ưu.
Khán giả thường chỉ nhớ đến người ghi bàn hoặc cầu thủ mắc sai lầm. Nhưng phía sau mọi khoảnh khắc quyết định của World Cup luôn có một người cũng đang chạy hết tốc lực. Với các trọng tài, mục tiêu không phải ghi bàn mà là đến đúng vị trí trước khi tình huống gây tranh cãi xảy ra, bởi chỉ cần chậm một bước, một tiếng còi cũng có thể làm thay đổi lịch sử của cả giải đấu.
