Nắng nóng kéo dài, nguồn nước phục vụ sản xuất điện nguy cơ thiếu hụt

“Chảo lửa” xuất hiện sớm

Trong 20 ngày đầu tháng 4/2026, khu vực Tây Bắc Bộ liên tiếp xảy ra 2 đợt nắng nóng diện rộng vào 5-13/4 và 15-16/4. Đáng chú ý, đợt nắng nóng đầu tiên mở rộng phạm vi ra khu vực Việt Bắc ngày 6-12/4; và đồng bằng Bắc Bộ trong các ngày 6-7/4 và 11-12/4. Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia (Cục Khí tượng Thủy văn), nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến từ 36-39 độ C, có nơi cao hơn.

Khu vực Trung Bộ như “chảo lửa” khi xảy ra nắng nóng diện rộng từ ngày 30-31/3 và đặc biệt là đợt nắng nóng kéo dài 13 ngày, từ 3-16/4. Nhiệt độ cao nhất ngày từ 37-40 độ C, có nơi cao hơn như tại vùng núi phía tây của các tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.

Khu vực cao nguyên Trung Bộ xảy ra các đợt nắng nóng từ ngày 27-28/3 và từ ngày 4-14/4, với nhiệt độ cao nhất ngày từ 35-38 độ C, có nơi cao hơn. Khu vực Nam Bộ xảy ra nắng nóng diện rộng kéo dài trong nhiều ngày, từ 28/3 tại miền đông Nam Bộ và sau mở rộng ra toàn Nam Bộ từ ngày 5/4 đến hiện tại.

Thống kê từ cơ quan khí tượng, nắng nóng trên các khu vực đều đến sớm hơn so với trung bình nhiều năm, và mức nhiệt cao trên 41 độ C xảy ra ở miền Trung trong thời kỳ đầu tháng 4 này cũng là mức nhiệt cao ít gặp trong giai đoạn 10 năm trở lại đây (chưa vượt nhiệt độ cao kỷ lục trong tháng 4/2024).

Điều này kéo theo nhu cầu sử dụng điện tăng cao ngay khi mùa nóng vừa bắt đầu. Ông Nguyễn Quốc Trung - Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết: Những ngày đầu tháng 4, sản lượng điện tiêu thụ của toàn hệ thống điện quốc gia liên tục duy trì ở mức bình quân trên 1 tỷ kWh/ngày.

Đáng chú ý, ngày 8/4 đã xác lập kỷ lục mới với 1 tỷ 92 triệu kWh trong một ngày, trong khi công suất cực đại lên tới hơn 52 nghìn MW. Trên cơ sở đó, NSMO dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể sẽ được thiết lập ngay sau kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5.

Ông Trung nhấn mạnh, đây là sức ép rất lớn đối với công tác điều hành hệ thống điện. Nếu nắng nóng chỉ kéo dài 1-2 ngày, mức tăng của phụ tải chưa quá lớn. Nhưng khi nắng nóng duy trì liên tiếp 4-5 ngày và nhiệt độ tích tụ tăng thêm, trong điều kiện hệ thống thiết bị sử dụng điện không thay đổi, nhu cầu điện mỗi ngày có thể tăng khoảng 800-1.000 MW. Nếu nền nhiệt cao đó kéo dài thêm 3-4 ngày, mức tăng phụ tải cộng dồn thậm chí có thể lên tới 3.000 - 4.000 MW.

“Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1-2 độ C, hệ thống đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương gần như toàn bộ công suất của một tổ hợp thủy điện Hòa Bình”, ông Trung cho biết.

Theo Tổng Công ty điện lực miền Nam, 3 nhóm tiêu thụ điện chính gồm: nhóm tiêu dùng sinh hoạt hộ gia đình, nhóm điện sản xuất và nhóm kinh doanh dịch vụ. Riêng với nhóm tiêu dùng sinh hoạt, tháng 4 vẫn chưa phải cao điểm mà sang tháng 6, tháng 7 - thời điểm học sinh được nghỉ hè, lượng điện tiêu dùng của hộ gia đình sẽ còn tăng lên. Tương tự với nhóm kinh doanh dịch vụ khi sắp tới cũng là cao điểm du lịch hè.

Xu thế cực đoan nhiệt độ mùa hè tăng cao hơn

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, xu hướng nhiệt độ gia tăng, nắng nóng ngày một gay gắt không còn là câu chuyện của dự báo nữa, mà đã trở thành thực tế đang hiện hữu với xác suất rất cao. Nếu nhìn vào chuỗi số liệu khí tượng toàn cầu, 11 năm vừa qua, thế giới liên tiếp ghi nhận nền nhiệt cao nhất trong lịch sử quan trắc.

Dự báo năm 2026 sẽ tiếp tục nối dài chuỗi này, trở thành năm thứ 12 liên tiếp nằm trong nhóm năm nóng kỷ lục. Điều đó cho thấy nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng cực đoan trong mùa hè sẽ tiếp tục gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Tại Việt Nam, dự báo nền nhiệt năm 2026 nhìn chung sẽ cao hơn mức trung bình nhiều năm. Trong những ngày cuối tháng 4/2026, khu vực Tây Bắc Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng với nhiệt độ phổ biến từ 35-38 độ C. Tại Nam Bộ, nắng nóng xảy ra trở lại từ ngày 23-24/4 và kéo dài đến hết tháng, có thể xuất hiện các đợt nắng nóng từ 35-37 độ C, kéo theo nhu cầu sử dụng điện gia tăng.

Sang tháng 5 và tháng 6/2026, dự kiến mỗi tháng, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ sẽ có từ 2-3 đợt nắng nóng. Số ngày nắng nóng có khả năng xuất hiện nhiều hơn so với TBNN và tập trung ở khu vực Tây Bắc Bộ, các tỉnh từ Thanh Hóa - TP. Huế.

Riêng Nam Bộ, mức độ nắng nóng có thể giảm bớt so với tháng 4 do gió mùa tây nam bắt đầu hoạt động và mang theo mưa ẩm.

Về dự báo dài hạn, xác suất El Niño kéo dài đến cuối năm 2026 và sang đầu năm 2027 rất cao. Điều này đồng nghĩa với khả năng trên phạm vi cả nước sẽ tiếp tục ít mưa trong suốt năm 2026 và giai đoạn đầu năm 2027.

“Rủi ro đặt ra là lượng mưa thiếu hụt sẽ tác động nghiêm trọng đến nguồn nước tại các hồ thủy điện trong mùa khô năm 2027. Nói cách khác, chúng ta đang phải đối mặt với một rủi ro kép: nắng nóng gia tăng trong khi nguồn nước phục vụ sản xuất điện lại có nguy cơ thiếu hụt”, ông Khiêm nhấn mạnh.