Xây dựng nông thôn mới theo hướng xanh, thông minh
Những năm qua, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) đã tạo nên những đổi thay rõ nét ở nhiều vùng quê Quảng Ngãi. Bước sang giai đoạn 2026-2030, chương trình được triển khai với yêu cầu cao hơn về chất lượng, tính bền vững và khả năng thích ứng trước những biến động của xã hội và biến đổi khí hậu.
Nhiều vùng quê của tỉnh Quảng Ngãi đã "thay da đổi thịt" từ Chương trình xây dưng NTM. Ảnh: L.K.
Theo Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội, từ giai đoạn 2026-2035, 3 Chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng NTM, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được tích hợp thành 1 chương trình thống nhất. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả thực hiện.
Quảng Ngãi phấn đấu đến năm 2030 có trên 65% số xã đạt chuẩn NTM. Để đạt được mục tiêu này, tỉnh Quảng Ngãi xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm, trong đó ưu tiên hoàn thiện quy hoạch, đầu tư hạ tầng giao thông kết nối, hệ thống thủy lợi thích ứng biến đổi khí hậu và hạ tầng số ở khu vực nông thôn.
Theo Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi, cùng với hoàn thiện các tiêu chí về thu nhập, tổ chức sản xuất, môi trường và an ninh trật tự theo hướng thực chất, tỉnh sẽ đẩy mạnh xây dựng các mô hình “thôn thông minh”, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và điều hành. Việc phát triển các mô hình thôn thông minh, xây dựng hệ thống camera AI giám sát an ninh sẽ góp phần tạo môi trường sống an toàn, hiện đại hơn cho người dân nông thôn.
Một trong những điểm nhấn của giai đoạn mới là xây dựng nông thôn xanh. Theo đó, các địa phương sẽ tăng cường thu gom, phân loại rác tại nguồn, xử lý chất thải sinh hoạt và chất thải chăn nuôi bằng các công nghệ thân thiện môi trường. Kinh tế tuần hoàn sẽ được thúc đẩy nhằm tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, giảm áp lực lên môi trường.
Song song với đó, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục cơ cấu lại sản xuất theo hướng sinh thái, hiện đại và đa giá trị. Các mô hình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp giảm phát thải, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP sẽ được khuyến khích mở rộng. Tỉnh cũng ưu tiên xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và phát triển các sản phẩm OCOP phù hợp nhu cầu thị trường.
Một trong những điểm nhấn của chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM ở Quảng Ngãi là xây dựng nông thôn xanh. Ảnh: L.K.
Ông Nguyễn Quang Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi nhìn nhận, việc nâng cao các tiêu chí về môi trường, chuyển đổi số và chất lượng sống sẽ đặt ra không ít thách thức. “Khó khăn lớn nhất hiện nay là hạ tầng số tại nhiều vùng sâu, vùng xa còn chưa đồng bộ. Việc thay đổi thói quen, nâng cao kỹ năng số cho người dân và đội ngũ cán bộ cơ sở cũng cần nhiều thời gian”, ông Hòa chia sẻ.
Bên cạnh đó, yêu cầu xử lý môi trường ngày càng cao đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn. Nhiều địa phương miền núi vẫn gặp khó trong việc xây dựng các hệ thống xử lý chất thải, nước thải và công trình cấp nước sạch tập trung. Theo ông Hòa, địa hình Quảng Ngãi trải dài từ đồng bằng, miền núi đến hải đảo khiến việc đầu tư hạ tầng nước sạch, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn hay thiên tai luôn là bài toán phức tạp cần nguồn lực và giải pháp kỹ thuật phù hợp.
Phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch cộng đồng
Nếu như trước đây xây dựng NTM chủ yếu tập trung vào hạ tầng thì giai đoạn 2026-2030, phát triển kinh tế nông thôn được xác định là nền tảng cốt lõi để nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống cho người dân. Vì vậy, Quảng Ngãi sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đặc trưng của từng địa phương, gắn phát triển sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn và chuyển đổi số.
“Điểm mới đáng chú ý là tư duy phát triển từ 'mỗi xã một sản phẩm' sang 'mỗi xã một điểm đến'. Quan điểm của tỉnh là mỗi xã không chỉ có sản phẩm OCOP đặc trưng mà còn phải xây dựng được một điểm đến hấp dẫn, nơi hội tụ cảnh quan, văn hóa, con người và sản vật địa phương”, ông Hòa nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Quang Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi khẳng định, chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030 sẽ tạo nên bước chuyển căn bản cho khu vực nông thôn Quảng Ngãi. Ảnh: L.K.
Trong giai đoạn 2026-2030, Quảng Ngãi đặt mục tiêu công nhận thêm khoảng 300 sản phẩm OCOP mới, ưu tiên các sản phẩm đạt từ 4 đến 5 sao. Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh sẽ tập trung phát triển vùng nguyên liệu, cấp mã số vùng trồng, ứng dụng chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn nhằm nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm.
Bên cạnh phát triển sản phẩm, tỉnh cũng đẩy mạnh liên kết giữa OCOP và du lịch nông thôn. Với lợi thế không gian “biển đảo - đại ngàn - biên giới”, nhiều mô hình du lịch cộng đồng sẽ được hình thành dựa trên nghề truyền thống, văn hóa bản địa, cảnh quan thiên nhiên và trải nghiệm sản xuất nông nghiệp.
Theo định hướng, các tuyến du lịch sẽ được kết nối theo chuỗi, mỗi xã trở thành một điểm dừng chân để du khách tham quan, trải nghiệm sản xuất, thưởng thức đặc sản và khám phá đời sống văn hóa cộng đồng.
Để nâng cao sức cạnh tranh cho du lịch nông thôn, Quảng Ngãi sẽ đẩy mạnh số hóa các điểm đến bằng bản đồ số, công nghệ thực tế ảo và các nền tảng đặt tour trực tuyến. Đồng thời, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, để người dân thực sự trở thành chủ thể của hoạt động du lịch. Đối với các khu vực miền núi, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh xác định đây là những địa bàn cần ưu tiên hỗ trợ nhằm tránh nguy cơ tụt lại phía sau trong quá trình xây dựng NTM.
Từ việc phát triển du lịch cộng đồng và OCOP, các sản phẩm đặc sản địa phương của Quảng Ngãi được nâng tầm giá trị, đời sống người dân ngày càng nâng cao. Ảnh: L.K.
Lãnh đạo Chi cục Phát triển nông thôn Quảng Ngãi khẳng định, các chính sách giảm nghèo, hỗ trợ sinh kế, đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, giáo dục và y tế sẽ tiếp tục được ưu tiên triển khai. Cùng với đó là tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho cơ sở, lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn và đẩy mạnh xã hội hóa để huy động thêm nguồn lực đầu tư.
Với những định hướng và giải pháp đồng bộ, ông Nguyễn Quang Hòa kỳ vọng chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2026-2030 sẽ tạo nên bước chuyển căn bản cho khu vực nông thôn Quảng Ngãi. Trong những năm tới, hệ thống hạ tầng từ đồng bằng đến miền núi sẽ được đầu tư đồng bộ, hiện đại hơn; cảnh quan nông thôn sẽ ngày càng xanh, sạch, đẹp; kinh tế nông thôn chuyển mạnh sang hướng sinh thái và tuần hoàn; các sản phẩm đặc sản địa phương được nâng tầm giá trị thông qua chương trình OCOP và du lịch cộng đồng.
“Chúng tôi tin rằng nông thôn Quảng Ngãi sẽ không chỉ là nơi sản xuất mà còn là không gian sống văn minh, hiện đại, nơi người dân có thu nhập ổn định, môi trường sống tốt hơn và được thụ hưởng đầy đủ thành quả của quá trình phát triển”, ông Hòa nói.
