Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Trung Giã (TP Hà Nội) đã có nhiều chuyển biến trong điều hành và phục vụ người dân. Phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường trao đổi với bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã, về những thay đổi trong tư duy điều hành và quá trình vận hành mô hình mới.
Bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Giã. Ảnh: Nguyễn Hà.
Thay đổi tư duy từ quản lý sang quản trị
Thưa bà, sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thay đổi lớn nhất trong tư duy điều hành của địa phương là gì và nó tác động thế nào đến tốc độ ra quyết định?
Theo tôi, thay đổi lớn nhất không chỉ là sự tinh gọn của bộ máy mà còn là sự chuyển dịch từ tư duy quản lý hành chính, xử lý công việc theo từng khâu thụ động, sang tư duy quản trị kiến tạo. Chúng tôi lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo trong điều hành.
Khi nhiều nhiệm vụ được phân cấp trực tiếp, người đứng đầu không còn chỉ thực hiện vai trò tổ chức triển khai mà phải chủ động quyết định và chịu trách nhiệm toàn diện. Điều dễ nhận thấy nhất là tốc độ ra quyết định được cải thiện rõ rệt nhờ ứng dụng công nghệ. Nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp tại các cuộc họp, cập nhật liên tục trên hệ thống Hanoiwork và các nền tảng số, giúp việc chỉ đạo minh bạch, kịp thời hơn.
Chúng tôi cũng thành lập các tổ công tác trực tiếp bám sát cơ sở, tháo gỡ khó khăn ngay từ đầu thay vì chờ xử lý qua các cấp trung gian. Ba chuyển biến nổi bật là mọi kiến nghị từ thôn đều được lãnh đạo xã kết luận, giao việc trực tiếp; thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp được xử lý hoàn toàn trên môi trường số; các dự án trọng điểm đều có lãnh đạo trực tiếp phụ trách để tăng khả năng điều phối liên ngành.
Cán bộ chứng thực hồ sơ cho người dân. Ảnh: Nguyễn Hà.
Khi cắt giảm một cấp trung gian, khối lượng công việc ở cơ sở sẽ rất lớn. Địa phương đã thực hiện phân cấp, ủy quyền như thế nào để vừa tránh quá tải, vừa không tạo ra khoảng trống giám sát?
Khối lượng công việc ở cơ sở tăng lên khi giảm cấp trung gian, nhưng chúng tôi xác định đây cũng là cơ hội để nâng cao năng lực quản trị thông qua phân cấp, ủy quyền rõ người, rõ việc. Cụ thể, xã giao quyền đầy đủ cho cấp dưới và thực hiện ủy quyền trực tiếp cho Chánh Văn phòng ký kết quả thủ tục hộ tịch, công chức chuyên môn ký hồ sơ chứng thực, cấp giấy chứng nhận khuyết tật... nhằm rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ. Đồng thời, toàn bộ quy trình được đưa lên môi trường điện tử, giúp lãnh đạo giám sát chặt chẽ và chấn chỉnh kịp thời các khâu chậm trễ.
Tuy nhiên, phân cấp phải đi đôi với kiểm soát quyền lực. Chúng tôi quy định chặt chẽ trách nhiệm từng vị trí công tác, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo đánh giá cán bộ. Mọi quy trình, kết quả giải quyết đều được công khai để người dân giám sát. Cách làm này cũng phù hợp với nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt” mà TP Hà Nội đang triển khai.
Lấy sự hài lòng của dân làm thước đo kiến tạo
Người dân chỉ quan tâm đến kết quả thực chất. Sau một năm, những chỉ số dân sinh nào khiến địa phương tự tin nhất và đâu là điều vẫn chưa đáp ứng được kỳ vọng, thưa bà?
Tại xã Trung Giã, kết quả nổi bật nhất là tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn đạt trên 99,2% tính đến hết tháng 6/2026. Nhiều thủ tục như chứng thực, cấp bản sao hộ tịch trước đây mất 1 ngày làm việc, nay đã được rút ngắn và trả kết quả ngay trong ngày. Người dân cũng được tương tác, đối thoại trực tiếp với cán bộ có thẩm quyền để tháo gỡ vướng mắc nhanh chóng.
Dù vậy, chúng tôi thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những nút thắt chưa đáp ứng kỳ vọng. Một số thủ tục liên thông giữa các cấp, các ngành vẫn mất nhiều thời gian xử lý; hạ tầng số ở một số lĩnh vực chưa đồng bộ; khối lượng công việc tăng nhanh khiến một bộ phận cán bộ vẫn cần thêm thời gian để thích nghi hoàn toàn.
Cán bộ hướng dẫn người dân làm thủ tục về lĩnh vực đất đai. Ảnh: Nguyễn Hà.
Thời gian tới, xã Trung Giã sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực đội ngũ để rút ngắn khoảng cách phục vụ giữa các lĩnh vực.
Địa phương giải quyết bài toán tâm tư và chế độ cho đội ngũ cán bộ kiêm nhiệm hoặc dôi dư như thế nào để duy trì động lực làm việc? Từ thực tiễn này, bà có đề xuất gì về mặt thể chế?
Theo tôi, cải cách bộ máy trước hết là thay đổi cách tổ chức và cách làm việc của đội ngũ cán bộ. Vì vậy, chúng tôi luôn lắng nghe tâm tư, thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ, chính sách cho cán bộ chịu tác động của việc sắp xếp. Với đội ngũ phải kiêm nhiệm, giải pháp không phải là giao thêm việc một cách cơ học mà là cải tiến quy trình, phân công khoa học và ứng dụng công nghệ để giảm tải áp lực. Chúng tôi chú trọng tạo môi trường làm việc công bằng, ghi nhận kịp thời các nỗ lực để cán bộ có thêm động lực cống hiến.
Từ thực tế vận hành, tôi có hai kiến nghị. Thứ nhất, cần đồng bộ hóa cơ chế phân cấp đi đôi với hướng dẫn rõ ràng về nguồn lực và quy trình phối hợp. Điều này sẽ hạn chế tình trạng xin ý kiến qua nhiều cấp, rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp.
Thứ hai, cần chủ động rà soát, xem xét tách một số phòng chuyên môn cấp xã khi hội đủ điều kiện thực tế. Mô hình hợp nhất giúp tinh gọn bộ máy, song cũng gây quá tải áp lực tham mưu ở các lĩnh vực chuyên sâu. Việc linh hoạt tổ chức lại sẽ bảo đảm tính chuyên nghiệp và chất lượng thực thi công vụ.
Theo tôi, mục tiêu của cải cách không phải là giảm đầu mối cơ học mà là thiết lập một thể chế đủ rõ, đủ linh hoạt để chính quyền phục vụ nhân dân nhanh nhất và minh bạch nhất.
Trân trọng cảm ơn bà!
