Tháo gỡ những điểm nghẽn trong công tác giảm nghèo
Giảm nghèo luôn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được tỉnh Quảng Ngãi quan tâm triển khai trong nhiều năm qua. Khi tỷ lệ hộ nghèo giảm dần, thách thức cũng ngày càng lớn. Phần lớn hộ nghèo còn lại tập trung ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số - những địa bàn có điều kiện phát triển kinh tế còn nhiều hạn chế.
Hộ nghèo ở tỉnh Quảng Ngãi chủ yếu tập trung tại các địa bàn đặc biệt khó khăn, trong đó hộ nghèo là người dân tộc thiểu số chiếm hơn 64%. Ảnh: L.K.
Năm 2026, Quảng Ngãi đặt mục tiêu đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh từ 2,5% xuống còn 1,47%. Đây là mục tiêu không dễ thực hiện khi phần lớn hộ nghèo hiện nay thuộc nhóm khó có khả năng cải thiện thu nhập bằng các giải pháp hỗ trợ sản xuất thông thường.
Theo ông Nguyễn Quang Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi, phần lớn hộ nghèo của tỉnh đang tập trung tại các địa bàn đặc biệt khó khăn. Trong đó, hộ nghèo là đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 64% tổng số hộ nghèo toàn tỉnh.
“Đây là nhóm đối tượng cần nhiều chính sách hỗ trợ đồng bộ và lâu dài. Nhiều hộ thuộc diện nghèo bền vững, không còn khả năng lao động hoặc có người thân mắc bệnh nặng, dẫn đến việc tiếp cận các giải pháp phát triển sinh kế gặp nhiều khó khăn”, ông Hòa cho biết.
Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ nghèo thiếu kỹ năng nghề nghiệp và việc làm vẫn còn ở mức cao. Công tác đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho lao động nông thôn tại một số địa phương chưa đạt kết quả như kỳ vọng do tâm lý e ngại học nghề hoặc chưa mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất của một bộ phận người dân.
Một khó khăn khác là tình trạng trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước vẫn còn tồn tại ở một số nơi, ảnh hưởng đến hiệu quả của các chương trình giảm nghèo và làm chậm quá trình vươn lên của người dân.
Chính quyền tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ cây giống cho người dân phát triển sản xuất. Ảnh: L.K.
Ngoài ra, thiên tai, biến đổi khí hậu và dịch bệnh diễn biến phức tạp cũng đang tạo ra nhiều rủi ro đối với sinh kế của người dân, đặc biệt tại khu vực miền núi và nông thôn. Không ít hộ gia đình vừa thoát nghèo vẫn có nguy cơ tái nghèo khi gặp thiên tai hoặc mất nguồn thu nhập.
Ông Hòa cho rằng, muốn giảm nghèo bền vững phải giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của nghèo đói, tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.
Tạo sinh kế bền vững, khơi dậy tinh thần tự lực
Trước những thách thức đặt ra, tỉnh Quảng Ngãi xác định, giảm nghèo phải gắn với phát triển sinh kế bền vững, nâng cao năng lực sản xuất và phát huy nội lực của người dân. Vì vậy, thời gian tới, tỉnh này sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế và nâng cao thu nhập cho hộ nghèo.
Một trong những hướng đi trọng tâm là phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và lợi thế từng địa phương. Việc cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển sản phẩm OCOP, xây dựng chuỗi giá trị nông sản, phát triển kinh tế rừng và du lịch nông thôn được kỳ vọng sẽ tạo thêm việc làm và mở rộng cơ hội tăng thu nhập cho người dân.
Diện tích trồng sắn trước đây cho thu nhập thấp ở xã Tu Mơ Rông (Quảng Ngãi) được chuyển qua trồng cà phê để nâng cao hiệu quả kinh tế. Ảnh: L.K.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm; hỗ trợ lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; tạo điều kiện để hộ nghèo tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách nhằm đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh.
Đặc biệt, cuộc vận động “thay đổi nếp nghĩ, cách làm” tiếp tục được xem là giải pháp quan trọng nhằm khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường. Thay vì trông chờ vào sự hỗ trợ, người dân được khuyến khích chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển kinh tế, mạnh dạn áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao thu nhập.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Quảng Ngãi xác định chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “phát triển kinh tế nông nghiệp”, gắn công tác giảm nghèo với phát triển sản xuất hàng hóa bền vững.
Theo đó, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ tiếp tục tái cơ cấu theo hướng phát triển các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện từng vùng, nhất là khu vực miền núi. Việc xây dựng các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân cũng được chú trọng nhằm tạo đầu ra ổn định cho nông sản, giúp người dân yên tâm đầu tư mở rộng sản xuất.
Cùng với đó, các hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề nông nghiệp, hỗ trợ tiếp cận tín dụng ưu đãi và lồng ghép nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ tiếp tục được đẩy mạnh để tạo nền tảng sinh kế bền vững cho hộ nghèo.
Xã Sơn Tây Thượng (Quảng Ngãi) hỗ trợ người dân địa phương học tiếng để đưa đi lao động ở nước ngoài. Ảnh: L.K.
Theo ông Nguyễn Quang Hòa, thay đổi nhận thức vẫn là giải pháp quan trọng hàng đầu. Khi người dân chủ động vươn lên, phát huy nội lực của bản thân và gia đình thì các chính sách hỗ trợ mới phát huy hiệu quả lâu dài.
Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục ưu tiên giải quyết các nhu cầu thiết yếu như đất ở, đất sản xuất và nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số; nhân rộng các mô hình sản xuất phù hợp với từng vùng; phát triển lâm nghiệp bền vững gắn với giao đất, giao rừng để người dân quản lý và hưởng lợi, qua đó vừa tạo sinh kế, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên rừng và môi trường sinh thái.
Tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm, mở rộng cơ hội việc làm và nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Để hoàn thành mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 1,47% vào cuối năm 2026, theo ông Nguyễn Quang Hòa, cần có sự chung tay của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và chính người dân. Chính quyền các cấp tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách giảm nghèo, bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch; doanh nghiệp phát huy vai trò dẫn dắt trong liên kết sản xuất, tạo việc làm; còn người dân chủ động lao động, thay đổi nếp nghĩ, cách làm để từng bước nâng cao thu nhập.
“Khi các chính sách hỗ trợ được triển khai đồng bộ, doanh nghiệp tích cực đồng hành và người dân phát huy tinh thần tự lực, mục tiêu giảm nghèo bền vững của tỉnh sẽ có thêm động lực để hoàn thành, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, nhất là ở khu vực miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, ông Nguyễn Quang Hòa nhấn mạnh.
