Phát biểu bên lề cuộc họp các bộ trưởng công nghiệp tại Brussels, ông Urso nhận định ETS - công cụ buộc các doanh nghiệp phải trả tiền cho lượng khí thải CO₂ - đang tạo ra “tác động méo mó”, khiến các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng châu Âu gặp khó khi cạnh tranh với các đối thủ đến từ Trung Quốc và Mỹ.
Bộ trưởng Adolfo Urso chỉ ra trên thực tế, ETS đang vận hành như một loại thuế bổ sung đánh vào các doanh nghiệp, làm gia tăng chi phí sản xuất trong bối cảnh giá năng lượng vốn đã ở mức cao.
Bộ trưởng Công nghiệp Italy Adolfo Urso kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) tạm đình chỉ Hệ thống Mua bán Phát thải (ETS) do lo ngại cơ chế này đang làm giảm năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp châu Âu. Ảnh: Decode39.
ETS được triển khai từ năm 2005, áp dụng đối với các ngành công nghiệp nặng, nhà máy điện, hàng không và vận tải biển. Hệ thống này được thiết kế nhằm giảm phát thải khí nhà kính thông qua cơ chế thị trường, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch. Theo dữ liệu của EU, kể từ khi ra đời, ETS đã giúp giảm 39% lượng phát thải trong các lĩnh vực được điều chỉnh và tạo ra hơn 260 tỷ euro doanh thu.
Tuy nhiên, phía Italy cho rằng trong bối cảnh ngành công nghiệp châu Âu - đặc biệt là hóa chất và các lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng - đang suy yếu, việc duy trì cơ chế hiện tại có thể làm trầm trọng thêm tình hình.
Ông Urso đề xuất EU tạm ngừng ETS trong thời gian chờ một gói cải cách toàn diện dự kiến được Ủy ban châu Âu trình bày vào mùa hè năm nay. Theo ông, nếu không hành động kịp thời, châu Âu có nguy cơ chứng kiến sự suy giảm sâu hơn về năng lực cạnh tranh công nghiệp.
Lập trường của Italy nhận được sự đồng tình từ một số lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu, những người gần đây cũng kêu gọi EU sớm có biện pháp giảm chi phí năng lượng và carbon. Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng nêu ý tưởng tương tự, dù sau đó đã điều chỉnh lại quan điểm.
Ngược lại, các hiệp hội công nghiệp Bắc Âu tại Phần Lan, Thụy Điển, Đan Mạch và Na Uy đã gửi thư tới Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Ủy viên Khí hậu Wopke Hoekstra, kêu gọi duy trì ETS. Nhóm này cho rằng ETS là công cụ chính sách dựa trên thị trường, trung lập về công nghệ và đóng vai trò then chốt trong việc tạo sự ổn định cho đầu tư vào năng lượng sạch. Theo họ, nguồn thu từ ETS có thể được tái đầu tư vào hạ tầng, điện khí hóa và quá trình khử carbon của ngành công nghiệp châu Âu.
Tại Italy, một số chuyên gia kinh tế và môi trường cũng cảnh báo rằng việc đình chỉ ETS có thể làm suy yếu giá carbon, gia tăng bất ổn thị trường và trì hoãn quá trình chuyển đổi năng lượng. Họ cho rằng thay vì tạm dừng hệ thống, chính phủ Italy có thể sử dụng nguồn thu ngân sách hoặc lợi nhuận từ các công ty năng lượng để giảm bớt áp lực chi phí cho doanh nghiệp và người dân.
