Hồi sinh 'rốn' lũ: [Bài 3] Lâm Đồng tính kế dài hơi

Vẫn còn những trăn trở

Với không ít hộ dân tại xã D’ran (tỉnh Lâm Đồng), dấu vết của thiên tai còn hiện hữu trong từng nếp nhà, thửa ruộng. Hệ thống tưới tiêu bị cuốn trôi đến nay vẫn chưa có điều kiện khôi phục, làm đứt gãy sinh kế vốn mong manh.

Tại thôn Châu Sơn, xã D'ran, gia đình bà Trần Thị Huyền vẫn đang xoay xở trong căn nhà vừa dựng lại sau lũ. Gia đình bà canh tác khoảng 5.000 m² đất sản xuất, trong đó một nửa là đất thuê. Đợt mưa lũ cuối năm 2025 đã cuốn trôi gần như toàn bộ vườn tược, làm hư hỏng nhà cửa và vật dụng sinh hoạt.

“Không chỉ mất kế sinh nhai, điều khiến gia đình bà lo lắng nhất là chỗ ở an toàn lâu dài. Trong hoàn cảnh khó khăn đó, chính quyền xã D’ran đã tạo điều kiện để gia đình bà dựng nhà tạm trên phần đất đồi của gia đình" - bà Huyền chậm rãi kể.

Tương tự, ông Lê Minh Tài, thôn Lập Bình, gắn bó với hơn 1 ha rau màu nhiều năm qua, cho biết thiệt hại lớn nhất của gia đình không nằm ở cây trồng trước mắt mà ở toàn bộ hạ tầng phục vụ sản xuất. Đợt mưa lũ cuối năm 2025 khiến dòng nước cuốn trôi hệ thống dây ống tưới, làm sập, rách gần 5.000 m² nhà lưới tài sản tích lũy lớn nhất của gia đình ông sau nhiều năm làm nông nghiệp.

Theo ông Tài, để dựng lại nhà lưới với quy mô như trước cần số tiền lên tới hàng trăm triệu đồng, vượt quá khả năng xoay xở của gia đình trong bối cảnh vừa mất mùa, vừa phải lo chi phí sinh hoạt sau lũ. “Nhà lưới là vốn liếng chính. Mất nhà lưới coi như mất khả năng sản xuất theo hướng công nghệ cao”, ông Tài chia sẻ

Trước mắt, ông Tài buộc phải thu dọn phần đất còn lại, tận dụng diện tích trống để trồng rau ngoài trời, chấp nhận năng suất và chất lượng thấp hơn. “Làm cầm chừng để có cái ăn, cái sống đã, còn chuyện đầu tư lại hạ tầng thì phải chờ chính sách hỗ trợ”, ông Tài nói thêm.

Theo lãnh đạo UBND xã D’ran, trong giai đoạn khẩn cấp, chính quyền địa phương xác định ưu tiên ổn định sinh hoạt cho người dân. Gạo cứu trợ được cấp theo khẩu, mỗi khẩu 10 kg; mùng, mền, chiếu gối được hỗ trợ kịp thời, đồng thời huy động thêm nguồn xã hội hóa từ các tổ chức, cá nhân hảo tâm để giúp các hộ thiệt hại nặng vượt qua thời điểm khó khăn nhất. Việc tập trung đáp ứng nhu cầu thiết yếu giúp người dân từng bước ổn định cuộc sống, có điều kiện thu dọn bùn đất, sửa chữa nhà cửa tạm thời và chủ động tính toán phương án quay trở lại sản xuất sau lũ.

"Đến nay công tác kiểm kê thiệt hại cơ bản đã hoàn tất, danh sách các hộ bị ảnh hưởng được tổng hợp theo mức độ để làm căn cứ đề xuất hỗ trợ theo quy định. Tuy vậy, việc triển khai hỗ trợ khôi phục sản xuất còn phụ thuộc vào nguồn kinh phí và thủ tục, trong khi người dân rất cần sự hỗ trợ kịp thời để không bỏ đất, bỏ nghề", đại diện lãnh đạo xã D'ran chia sẻ.

Chính sách làm điểm tựa cho phục hồi sinh kế

Từ thực tiễn thiệt hại sau mưa lũ, tỉnh Lâm Đồng xác định việc hoàn thiện và cụ thể hóa chính sách hỗ trợ là yêu cầu cấp thiết. Ngày 30/12/2025, HĐND tỉnh đã thông qua Nghị quyết số 85/2025/NQ-HĐND, quy định mức hỗ trợ cụ thể đối với thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh trong sản xuất nông nghiệp.

Nghị quyết được xây dựng trên cơ sở các quy định của Trung ương, đồng thời cụ thể hóa cho phù hợp với đặc thù sản xuất của tỉnh Lâm Đồng với tỷ trọng lớn nông nghiệp công nghệ cao, sản xuất trong nhà kính, nhà lưới với chi phí đầu tư cao.

Theo đó, cây trồng hàng năm ngoài trời bị thiệt hại trên 70% ở giai đoạn cận thu hoạch được hỗ trợ 19,5 triệu đồng/ha; thiệt hại từ 30-70% được hỗ trợ 9,75 triệu đồng/ha. Với cây lâu năm, mức hỗ trợ dao động từ 6-30 triệu đồng/ha, tùy mức độ thiệt hại và khả năng phục hồi của vườn cây.

Đối với sản xuất trong nhà kính, nhà lưới, mức hỗ trợ được xác định cao hơn nhằm chia sẻ rủi ro với loại hình sản xuất có chi phí đầu tư lớn. Cây trồng hàng năm trong nhà kính, nhà lưới nếu thiệt hại trên 70% ở giai đoạn cận thu hoạch được hỗ trợ tới 22,5 triệu đồng/ha; vườn ươm giống cây hàng năm bị thiệt hại trên 70% được hỗ trợ tới 60 triệu đồng/ha. Nghị quyết cũng quy định mức hỗ trợ cụ thể đối với vật nuôi bị thiệt hại do thiên tai.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, việc ban hành Nghị quyết số 85 nhằm chuẩn hóa cách Nhà nước chia sẻ rủi ro với người sản xuất nông nghiệp, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để triển khai hỗ trợ kịp thời, đúng đối tượng, công khai và minh bạch. Qua đó, giúp người dân yên tâm khôi phục sản xuất, tránh rơi vào vòng xoáy vay mượn sau thiên tai.

Từ những căn nhà tạm vừa dựng lại đến những luống rau mới xuống giống, hành trình gượng dậy sau mưa lũ ở Lâm Đồng vẫn đang tiếp diễn. Với người dân, điều họ cần không chỉ là hỗ trợ trước mắt, mà là những chính sách đủ mạnh và kịp thời để có thể yên tâm bám đất, bám nghề, từng bước ổn định sinh kế lâu dài.

Năm 2025, trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng xảy ra 34 trận mưa lớn kèm dông, lốc, sét, gió giật mạnh; làm 10 người chết, 16 người bị thương; hơn 6.000 căn nhà bị sập, tốc mái, ngập nước; khoảng 2.700 ha cây trồng các loại bị ảnh hưởng; 93,4 ha nhà kính, nhà lưới bị hư hỏng, gây gián đoạn sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.