Hàng nghìn cán bộ đi B sẽ được giải quyết chính sách

Hồ sơ nằm ở đâu?

Đó là câu hỏi mà hiện nay rất nhiều cán bộ từng đi B tham gia kháng chiến chống Mỹ trăn trở mà không tìm được câu trả lời thỏa đáng. Từ năm 1959 - 1975, để tăng cường chi viện cho cách mạng miền Nam, những đơn vị đầu tiên mở đường Trường Sơn được thành lập và các đoàn cán bộ thuộc khối Dân - Chính - Đảng lặng lẽ hành quân vào miền Nam công tác (gọi tắt là đi B).

Ông Vũ Xuân Hưởng - Giám đốc Trung tâm lưu trữ Quốc gia III cho biết: Vì điều kiện lúc đó nên tất cả cán bộ được Đảng và Nhà nước lựa chọn đều phải đi theo con đường bí mật. Do vậy, mọi người phải để lại toàn bộ hồ sơ, giấy tờ, chứng minh thư nhân dân, quyết định điều động, tiền bạc, sổ tiết kiệm, hành lý, kỷ vật... chỉ được mang theo những vật dụng thiết yếu do Ban quan hệ Bắc - Nam trực thuộc Phủ Thủ tướng (sau này là Ủy ban thống nhất Chính phủ) cấp phát. Đa số những người này đều là cán bộ chiến sỹ miền Nam tập kết ra bắc từ năm 1954 sau Hiệp định Giơnevơ, đã có thời gian sống, học tập, lao động tại miền Bắc và những sinh viên, cán bộ miền Bắc theo yêu cầu của cách mạng vào Nam công tác bằng con đường dân sự. Sau khi đất nước giải phóng, ủy ban này giải thể và toàn bộ những hồ sơ, giấy tờ của những cán bộ nói trên (khoảng hơn 70 nghìn hồ sơ) được chuyển giao cho Ban tổ chức Trung ương quản lý cho đến năm 1981 thì chuyển sang cho Cục lưu trữ Nhà nước.

Do những điều kiện nhất định nên sau này, rất nhiều cán bộ sau khi nghỉ hưu về địa phương đã không thể (hoặc không có điều kiện) tìm lại hồ sơ, giấy tờ của mình. Một số lớn trong đó đã hy sinh tại chiến trường và gia đình, thân nhân của họ cũng không thể tìm lại được những giấy tờ, kỷ vật của cha, anh để làm kỷ niệm hoặc đề nghị Nhà nước giải quyết chế độ.  

Sẽ đền đáp xứng đáng người có công

Ông Vũ Xuân Hưởng cho biết: Theo quy định của Nhà nước để làm được chế độ chính sách cho đối tượng là cán bộ đi B thì điều kiện là phải có hồ sơ lý lịch gốc và phải có 2 người cùng hoạt động với họ lúc đó chứng nhận thì mới được hưởng chế độ. Tuy nhiên yêu cầu này đôi lúc quá khó khăn, đặc biệt là với những người có tuổi và thậm chí ngay cả bản thân họ nếu còn sống cũng không biết những giấy tờ trước kia của mình hiện nằm ở đâu. Chính vì vậy, trong suốt một thời gian dài đến nay Trung tâm lưu trữ Quốc gia II mới chỉ giải quyết trả lại hồ sơ cho gần 1 vạn trường hợp, và trong gần 3 năm kể từ 2005, Trung tâm đã đề xuất với Chính phủ thành lập đề án chỉnh lý khối tài liệu này. Ông Hưởng hy vọng: Cùng với việc hoàn thiện xây dựng cơ sở dữ liệu, chúng tôi đã trao tặng toàn bộ danh mục hồ sơ các bộ đi B cho các tỉnh thành trên cả nước. Tới đây tất cả số cán bộ này cũng với thân nhân của họ sẽ được hưởng một chế độ chính sách thỏa đáng theo Pháp lệnh ưu đãi người có công. Đối với những trường hợp cán bộ đã hy sinh, trung tâm sẽ trao trả cho thân nhân của họ toàn bộ hồ sơ, kỷ vật, tiền bạc, sổ tiết kiệm... với thủ tục khá đơn giản là chỉ cần xác nhận của chính quyền địa phương.

Ông Hưởng cho biết thêm: Sở dĩ phải chỉnh lý và thời gian kéo dài như vậy bởi thời kỳ đó, do yêu cầu bí mật công tác nên nhiều người ra đi phải dùng bí danh. Thậm chí có người ra đi nhưng cơ quan chủ quản cũng không biết là đi đâu, chỉ biết họ nhận quyết định điều động công tác, có cơ quan còn tưởng nhầm cán bộ của mình được cấp trên cử đi Liên Xô học tập. Có người tên khai sinh một đằng, nhưng ra Bắc lại một tên khác, đến lúc ra đi lại dùng một bí danh khác, quê quán lúc ra đi cũng khai khác với hồ sơ ban đầu để giữ bí mật. Vì vậy, việc chỉnh lý đòi hỏi rất tỉ mỉ và mất nhiều thời gian.

Như vậy có thể nói đã có chìa khóa để giải quyết chế độ cho những cán bộ từng tham gia đi B chống Mỹ. Phần còn lại thuộc về các Sở LĐTB & XH.