Tại chùa Jogyesa ở thủ đô Seoul, giữa hàng nghìn đèn lồng chuẩn bị cho lễ Phật đản, robot hình người tên Gabi đã chính thức “quy y” vào Phật giáo Hàn Quốc. Nghi lễ được tổ chức nhằm thu hút giới trẻ trong bối cảnh số lượng tín đồ ngày càng giảm.
Gabi cao khoảng 1,3 m, mặc áo cà sa nâu xám, đeo chuỗi hạt 108 hạt và cúi lạy trước các nhà sư theo nghi thức truyền thống. Thay vì nghi thức đốt hương lên tay như với người thật, các nhà sư dán biểu tượng lễ hội đèn lồng lên cánh tay robot. Gabi cũng được cấp giấy chứng nhận quy y, trong đó ngày sản xuất 3/3/2026 được ghi thay cho ngày sinh.
Trong buổi lễ, khi được hỏi có nguyện “dấn thân theo Đức Phật” hay không, Gabi đáp: “Vâng, tôi sẽ tận tâm phụng sự”. Robot sau đó tiếp nhận năm giới luật dành riêng cho robot, gồm không gây hại cho sự sống, không phá hỏng robot hay đồ vật khác, không hành xử lừa dối, tôn trọng con người và “không sạc điện quá mức”.
Theo Thượng tọa Sungwon của Jogye Order, giới luật cuối mang ý nghĩa tránh mọi sự thái quá trong cuộc sống, tương tự việc con người không nên chìm trong say xỉn hay dục vọng.
Hình ảnh của Gabi - robot nhà sư ở chùa Jogyesa ở thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: X.
Ý tưởng về robot tu sĩ ban đầu chỉ là một trò đùa, nhưng dần trở thành dự án nghiêm túc khi các nhà sư nhận thấy robot và AI ngày càng hiện diện trong đời sống xã hội.
Theo Thượng tọa Sungwon, điều quan trọng không phải là robot có thể “giác ngộ” hay không, mà là con người cần xây dựng đạo đức cho công nghệ ngay từ đầu. Ông cho biết các công cụ AI như ChatGPT và Gemini cũng được sử dụng để hỗ trợ xây dựng bộ giới luật dành cho Gabi.
Sự xuất hiện của Gabi phản ánh nỗ lực đổi mới mạnh mẽ của Phật giáo Hàn Quốc. Tỷ lệ người Hàn nhận mình là Phật tử đã giảm từ khoảng 23% năm 2005 xuống còn 16% hiện nay; riêng nhóm người ở độ tuổi 20 chỉ còn khoảng 8%. Số lượng nhà sư mới xuất gia cũng giảm mạnh trong thập niên qua.
Để thích nghi, tông phái Jogye đã phát triển cái gọi là “Phật giáo thời thượng” với ứng dụng thiền, sản phẩm lưu niệm, chiến dịch truyền thông trực tuyến và giờ là robot hình người.
Dù khả năng của Gabi vẫn còn hạn chế - ngay cả việc chắp tay cầu nguyện cũng phải lập trình rất khó khăn - nhưng giới tăng lữ tin rằng robot có thể giúp đưa Phật giáo đến gần hơn với thế hệ trẻ. Trong thời gian tới, Gabi sẽ tham gia lễ hội đèn lồng Yeondeunghoe nổi tiếng tại Seoul cùng ba robot khác mang chủ đề Phật giáo.
