Thực hiện Chỉ thị số 13-CT/TW và Kết luận số 61-KL/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, thời gian qua, toàn ngành lâm nghiệp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, đạt được kết quả toàn diện, góp phần giữ vững an ninh sinh thái và phát triển bền vững.
Đồng bộ từ chỉ đạo đến hành động
Công tác phổ biến, quán triệt Chỉ thị và Kết luận được thực hiện sâu rộng từ Trung ương đến cơ sở. Các ban, bộ, ngành đã tổ chức hội nghị quán triệt tới từng tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị, cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời đẩy mạnh truyền thông về chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Ở địa phương, các cấp ủy, chính quyền chủ động lãnh đạo, phối hợp với Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội phát động phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ và phát triển rừng”, “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của cộng đồng.
Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành các chương trình hành động cụ thể như Nghị quyết 71/NQ-CP (2017) và Nghị quyết 29/NQ-CP (2024) với 38 nhiệm vụ trọng tâm, tập trung vào tuyên truyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển kinh tế rừng, quy hoạch và hợp tác quốc tế. Ban Cán sự đảng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành Chương trình hành động và Kế hoạch cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cho từng đơn vị, tạo nền tảng thống nhất trong triển khai thực hiện.
Cán bộ kiểm lâm đi kiểm tra công tác bảo vệ rừng tại vườn quốc gia Cúc Phương. Ảnh: Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.
Dấu ấn từ những kết quả nổi bật
Công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đã có nhiều chuyển biến tích cực. Từ năm 2020 đến nay, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã tham mưu ban hành 35 văn bản quy phạm pháp luật và xây dựng 3 chương trình lớn, gồm: Chương trình phát triển lâm nghiệp bền vững giai đoạn 2021–2025, Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến 2050 và Quy hoạch lâm nghiệp quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến 2050.
Giá trị sản xuất lâm nghiệp tăng trưởng ổn định, đạt 4,7% năm 2024 và 6,67% trong quý I/2025. Kim ngạch xuất khẩu gỗ và lâm sản ngoài gỗ tăng mạnh, từ 8 tỷ USD năm 2017 lên 17,35 tỷ USD năm 2024. Nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng đạt hơn 17.000 tỷ đồng mỗi năm, trở thành trụ cột tài chính bền vững của ngành, góp phần cải thiện thu nhập cho hàng triệu hộ dân làm nghề rừng.
Công tác bảo vệ rừng được thực hiện nhất quán theo quan điểm “bảo vệ nghiêm, hiệu quả diện tích rừng hiện có, đặc biệt là rừng tự nhiên”. Nhờ tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm, số vụ vi phạm lâm luật giảm trung bình 10% mỗi năm. Vai trò, trách nhiệm của chính quyền các cấp trong quản lý rừng ngày càng rõ nét.
Hiện nay, hơn 1,2 triệu hộ dân với gần 5 triệu lao động tham gia các hoạt động lâm nghiệp, trong đó phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng cao. Chính sách khoán bảo vệ rừng đã giúp hàng trăm nghìn hộ có sinh kế ổn định, đời sống được cải thiện, góp phần xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.
Tỷ lệ che phủ rừng của cả nước đạt 42,02% vào năm 2024, vượt mục tiêu Đại hội XIII đề ra. Cơ cấu ba loại rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) được giữ vững và phát huy hiệu quả trong phòng hộ đầu nguồn, ven biển, chống xói mòn, giảm thiểu thiên tai, góp phần quan trọng vào bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh môi trường, giảm phát thải khí nhà kính và tăng trưởng xanh.
Một trong các thành tựu của ngành lâm nghiệp đó là luôn đẩy mạnh công tác trồng rừng nhằm nâng độ che phủ rừng đạt trên 42%, nhiều vùng sinh thái được khôi phục, hàng trăm loài cây bản địa được bảo tồn và phát triển. Ảnh: Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.
Hướng tới ngành lâm nghiệp xanh và hiện đại
Từ thực tiễn triển khai, ngành lâm nghiệp rút ra nhiều bài học quan trọng. Trước hết, việc thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước giúp tạo khung khổ pháp lý đồng bộ cho toàn ngành. Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý rừng là yêu cầu tất yếu của thời kỳ mới.
Bên cạnh đó, thường xuyên kiểm tra, giám sát, tổng kết thực tiễn, nhân rộng các mô hình hay, kịp thời tháo gỡ khó khăn.
Và cuối cùng là xác định quan điểm bảo vệ rừng là trách nhiệm của toàn xã hội. Do đó, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đủ mạnh để thu hút nguồn lực đầu tư, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, ứng dụng khoa học, mở rộng thị trường xuất khẩu lâm sản, góp phần thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.
Trong giai đoạn tới, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm xác định: tiếp tục quán triệt, triển khai hiệu quả Kết luận số 61-KL/TW; nâng cao vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền các cấp, nhất là người đứng đầu; đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ GIS, viễn thám, trí tuệ nhân tạo trong quản lý tài nguyên rừng.
Cùng với đó, ngành sẽ hoàn thiện cơ chế tài chính, khuyến khích doanh nghiệp, cộng đồng và người dân cùng tham gia giữ rừng, làm giàu từ rừng; xây dựng đội ngũ kiểm lâm chuyên nghiệp, bản lĩnh, gắn bó với cơ sở, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Thực hiện tốt Chỉ thị 13 và Kết luận 61 không chỉ là nhiệm vụ chính trị trọng tâm mà còn là cam kết cho một Việt Nam xanh hơn, bền vững hơn, nơi những cánh rừng tiếp tục tỏa bóng, bảo vệ cuộc sống và tương lai cho các thế hệ mai sau.
