Việt Nam kết nối công nghệ với thực tiễn bảo tồn rừng

Sự kiện do Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp SMART Partnership, tổ chức EarthRanger (Viện Trí tuệ Nhân tạo Allen, Hoa Kỳ), cùng Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (SVW) tổ chức. Đây là diễn đàn công nghệ bảo tồn lớn nhất từng tổ chức tại Việt Nam, nơi dữ liệu, thiết bị và con người được kết nối trong cùng một hệ sinh thái.

PGS.TS Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, Chính phủ coi chuyển đổi số là hướng đi trọng tâm để hiện đại hóa ngành lâm nghiệp và nâng cao hiệu quả bảo tồn.

“Việc tổ chức ACT Con 2025 tại Việt Nam là minh chứng cho cam kết thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào thực tiễn quản lý rừng và bảo tồn đa dạng sinh học”, ông nói và cho rằng đây là cơ hội để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa sáng kiến đổi mới.

Tại hội nghị, các chuyên gia giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ đang được áp dụng trong bảo tồn, từ phần mềm ghi nhận dữ liệu SMART, hệ thống trực quan hóa EarthRanger, cho đến các thiết bị cảm biến âm thanh, camera bẫy ảnh, máy bay không người lái, bảng điều khiển dữ liệu thời gian thực.

Các nền tảng này cho phép theo dõi hoạt động của động vật hoang dã, phát hiện sớm xâm nhập trái phép, quản lý rủi ro cháy rừng và hỗ trợ lực lượng kiểm lâm ra quyết định nhanh hơn tại hiện trường.

Bà Cleo Graf, Giám đốc điều hành SMART Partnership đánh giá, công nghệ bảo tồn chỉ thực sự hiệu quả khi đến được tay người sử dụng cuối cùng. “Hội nghị là nơi kết nối giữa những người phát triển và những người trực tiếp sử dụng công nghệ bảo tồn, giúp việc học hỏi mang tính thực tiễn và có khả năng nhân rộng”, bà nói.

Tuy nhiên, thực tế tại Việt Nam cho thấy việc ứng dụng công nghệ trong quản lý rừng vẫn còn hạn chế. Dữ liệu giám sát ở nhiều khu bảo tồn chưa được chuẩn hóa. Các thiết bị hiện đại thiếu bảo trì. Nhiều kiểm lâm viên chưa được đào tạo sâu về vận hành hệ thống số.

Theo các chuyên gia, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở hạ tầng công nghệ mà còn ở sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà phát triển và lực lượng thực địa.

Ông Jes Lefcourt, Giám đốc EarthRanger thừa nhận, khoảng cách giữa người làm công nghệ và người làm thực địa vẫn là vấn đề toàn cầu. “Hội nghị này giúp chúng tôi lắng nghe trực tiếp từ những người đang áp dụng công nghệ tại hiện trường, từ đó hoàn thiện sản phẩm phù hợp hơn với nhu cầu thực tế”, ông chia sẻ.

Trong vai trò đồng tổ chức, Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (SVW) định hướng mục tiêu dài hạn, là xây dựng mạng lưới hợp tác công nghệ bảo tồn tại khu vực Đông Nam Á, trong đó Việt Nam có thể đóng vai trò trung tâm nhờ kinh nghiệm quản lý rừng, cứu hộ và phục hồi sinh cảnh.

Hội nghị Công nghệ Ứng dụng trong Quản lý rừng và Bảo tồn Thiên nhiên (ACT Con) là sự kiện quốc tế thường niên, nhằm thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm và đổi mới công nghệ trong lĩnh vực bảo tồn. Qua các kỳ tổ chức, ACT Con trở thành diễn đàn kết nối giữa nhà phát triển công nghệ, tổ chức bảo tồn và lực lượng kiểm lâm ở hơn 40 quốc gia.

Từ ngày 4-6/11, Việt Nam đăng cai ACT Con 2025, đánh dấu bước tiến mới trong tiến trình chuyển đổi số ngành lâm nghiệp. Các hoạt động chính gồm: huấn luyện thực hành với SMART và EarthRanger; trình diễn thiết bị giám sát, UAV, cảm biến âm thanh; thảo luận về dữ liệu phục vụ ra quyết định và diễn đàn tiếng nói kiểm lâm, cộng đồng bảo tồn.