Cơ hội tăng nguồn thu từ rừng
Giai đoạn 2023- 2025, Nghệ An được lựa chọn tham gia Chương trình Thỏa thuận chi trả giảm phát thải vùng Bắc Trung Bộ (ERPA) với Ngân hàng Thế giới. Việc tham gia chương trình giúp tỉnh Nghệ An lượng hóa chính xác lượng giảm phát thải, xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích và từng bước tiếp cận thị trường tín chỉ các-bon quốc tế.
Nghệ An có diện tích rừng lớn nhất khu vưc Bắc Trung Bộ. Ảnh: Đình Tiệp.
Tham gia ERPA và các chương trình giảm phát thải giúp tỉnh Nghệ An tiếp cận cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch và làm quen với các chuẩn mực quốc tế. Từ đây, tỉnh có điều kiện phát triển thị trường các-bon rừng theo ba hướng lớn.
Thứ nhất, tăng nguồn thu cho các chủ rừng, khi lượng giảm phát thải được xác minh, tỉnh Nghệ An sẽ được chi trả tương ứng, trong đó tỷ lệ lớn được phân phối cho cộng đồng, hộ gia đình và tổ chức tham gia bảo vệ rừng. Đây là động lực để người dân nâng cao trách nhiệm giữ rừng và giảm áp lực lên tài nguyên rừng.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nghệ An Nguyễn Danh Hùng, việc chia sẻ lợi ích công bằng sẽ là yếu tố then chốt: “Nếu chủ rừng được hưởng lợi thực chất, họ sẽ tự giác bảo vệ rừng. Khi đó, giảm phát thải không chỉ là chỉ tiêu kỹ thuật mà trở thành sinh kế gắn bó lâu dài của cộng đồng miền núi
Các khu rừng đặc dụng ở tỉnh Nghệ An hiện được bảo vệ nghiêm ngặt. Ảnh: Phạm Tuân.
Thứ hai, mở rộng cơ hội giao dịch carbon trong nước và quốc tế. Bởi, hiện Việt Nam đang xây dựng sàn giao dịch carbon quốc gia dự kiến vận hành từ năm 2028. Với lợi thế đi trước trong các chương trình quốc tế, Nghệ An có thể trở thành một trong những tỉnh đầu tiên cung cấp tín chỉ carbon chất lượng cao ra thị trường bắt buộc và tự nguyện.
Thứ ba, thu hút đầu tư tài chính xanh. Nhiều doanh nghiệp đang tìm kiếm tín chỉ carbon để bù đắp phát thải và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Khi có khung pháp lý rõ ràng, Nghệ An sẽ hấp dẫn các nhà đầu tư vào các dự án như: phục hồi rừng tự nhiên, trồng rừng theo tiêu chuẩn FSC, phát triển sinh kế bền vững và bảo tồn đa dạng sinh học.
Cán bộ Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Hoạt đang kiểm tra tòa độ rừng đơn vị quản lý. Ảnh: Phạm Tuân.
Chuẩn hóa dữ liệu, nâng chất lượng rừng để tham gia thị trường các-bon
Để tận dụng tối đa cơ hội, tỉnh Nghệ An cần tiếp tục chuẩn hóa và đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu về rừng, xây dựng hệ thống giám sát hiện đại để lượng hóa chính xác sinh khối các-bon. Đồng thời mở rộng các mô hình rừng gỗ lớn, phục hồi rừng tự nhiên, khoanh nuôi tái sinh và phát triển rừng phòng hộ ven biển. Bên cạnh đó, tăng diện tích được chứng nhận quản lý rừng bền vững FSC để nâng cao giá trị kinh tế và giá trị carbon.
Đặc biệt, để chuẩn bị bước vào thị trường các-bon quốc tế, Nghệ An sẽ đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực REDD+, tài chính khí hậu, chuyển giao công nghệ MRV. Đồng thời chuẩn bị danh mục dự án đủ điều kiện giao dịch khi sàn carbon quốc gia vận hành; đồng thời hoàn thiện cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, đảm bảo hài hòa giữa Nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng.
Với lợi thế rừng tự nhiên rộng lớn, sự chủ động của cơ quan quản lý và sự tham gia tích cực của cộng đồng, tỉnh Nghệ An đang đứng trước cơ hội trở thành địa phương dẫn đầu cả nước về giao dịch tín chỉ carbon rừng, đóng góp quan trọng vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của Việt Nam.
Theo ông Nguyễn Danh Hùng, để khai thác bền lâu tài nguyên các-bon rừng, Nghệ An sẽ phát huy vai trò hơn 38.400 chủ rừng, coi đây là lực lượng trung tâm của hoạt động giảm phát thải. Việc đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật, nâng cao năng lực cộng đồng là yếu tố quyết định để đảm bảo giảm phát thải thực chất và bền vững.
