Nông dân đông Gia Lai vào vụ hè thu với nhiều mối lo

Những cơn mưa gây khó

Theo Chi cục Trồng trọt và BVTV Gia Lai, tính đến 20/5, nông dân tỉnh này đã gieo sạ 34.500ha lúa vụ hè thu 2026, đạt 83,7% kế hoạch.

Nông dân Gia Lai bước vào sản xuất vụ hè thu với nhiều mối lo. Mối lo đầu tiên là nắng hạn uy hiếp. Theo Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Gia Lai, từ tháng 5 đến tháng 7/2026, nền nhiệt trong khu vực có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 - 1°C, lượng mưa, nhất là khu vực phía đông Gia Lai được dự báo thiếu hụt, gây áp lực lớn về nguồn nước phục vụ sản xuất.

Trước tình hình trên, ngành nông nghiệp Gia Lai đã xây dựng lịch xuống giống linh hoạt cho từng vùng nhằm tránh hạn, tận dụng nguồn nước hiện còn trên mặt ruộng từ vụ đông xuân 2025 - 2026. Tại khu vực phía đông Gia Lai, lúa vụ hè đã hoàn tất gieo sạ trước ngày 25/4, lúa vụ thu tập trung xuống giống từ ngày 1/5.

Nhiều địa phương gặp khó khi đang gieo sạ vụ lúa thu như HTX Nông nghiệp Phước Hiệp (xã Tuy Phước Bắc, Gia Lai). Ông Phạm Long Thăng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phước Hiệp cho biết: Đến ngày 20/5, toàn bộ diện tích 645ha lúa vụ thu trên địa bàn đã gieo sạ hoàn tất. Trong thời gian đang gieo sạ, trời bất ngờ đổ mưa dông vào buổi chiều khiến những diện tích mới gieo sạ bị dạt giống, những diện tích chuẩn bị gieo sạ nông dân phải chủ động việc tiêu thoát nước.

“Những ngày trời đổ mưa giông, ruộng bị ngập nước, nông dân phải mua những máy bơm nhỏ loại 2 - 2,5 triệu đồng bơm nước từ ruộng ra để gieo sạ”, ông Thăng cho hay.

Theo ông Nguyễn Quang Vinh, Trưởng phòng Kinh tế xã Tuy Phước Bắc, cơn mưa to xảy ra vào chiều 17/5 lúc nông dân trên địa bàn xã đang gieo sạ vụ thu, may mắn là đa số diện tích lúa đã gieo sạ trước đó mấy ngày hạt giống đã đóng chông nên không bị ảnh hưởng nhiều, chỉ một vài đám ruộng mới sạ bị dạt, dồn giống.

“Theo báo cáo của các thôn trên địa bàn xã, diện tích bị mưa làm dạt, dồn giống không đáng kể. Sau khi lúa phát triển bà con có thể dặm lại chứ không xảy ra tình trạng bị hư giống”, ông Vinh chia sẻ.

HTX Nông nghiệp Phước Sơn (xã Tuy Phước Đông) đến nay cũng đã gieo sạ gần xong diện tích 1.184ha lúa vụ thu. Theo ông Hồ Ngọc Dũng, Giám đốc HTX, vào thời điểm HTX còn 100ha chưa gieo sạ thì trời đổ những cơn mưa to gây ngập úng, cũng may là lúc ấy thủy triều xuống nên hệ thống kênh tiêu phát huy hiệu quả, bà con có thể xuống giống kịp thời vụ.

Chủ động ứng phó nắng nóng

Trong khi đó, nhiều địa phương phải vật vã với nắng nóng để tiến hành gieo sạ vụ hè thu. Ví như tại xã Ân Hảo (Gia Lai), ông Võ Duy Tín, Chủ tịch UBND xã này cho biết địa phương đã chủ động lấy nước từ các hồ chưa như Mỹ Đức, Hội Long và Đập Chùa, đồng thời vận hành hơn 10 trạm bơm điện để đảm bảo nước tưới cho phần lớn diện tích canh tác.

“Đối với hơn 20ha ruộng không chủ động được nước tưới, chính quyền địa phương đã vận động, hướng dẫn người dân chuyển sang trồng bắp (ngô), đậu phộng (lạc), dưa hấu nhằm đảm bảo hiệu quả sản xuất”, ông Tín cho hay.

Theo ông Trần Xuân Khải, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Gia Lai, ngành chức năng tỉnh này đang tập trung chỉ đạo, chủ động xây dựng phương án phòng chống hạn ở các vùng không chủ động nguồn nước tưới, đặc biệt là các xã, phường thuộc khu vực Ia Pa, Krông Pa, Phú Thiện, Kông Chro, Đak Pơ, Kbang và thị xã An Khê, thị xã Ayun Pa (cũ) do những địa phương này mưa thường đến muộn hơn so với các xã, phường khu vực phía tây.

“Chúng tôi phối hợp chặt chẽ với các địa phương chuẩn bị tốt các điều kiện và triển khai thực hiện kế hoạch sản xuất vụ hè thu, vụ mùa đảm bảo đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch tỉnh giao”, ông Trần Xuân Khải cho hay.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, khu vực phía đông của tỉnh hiện có 164 hồ chứa, tính đến ngày 15/5 dung tích các hồ đạt hơn 453,5/hơn 676 triệu m3, đạt 67,1% dung tích thiết kế, bằng 92,9% cùng kỳ năm 2025.

Ông Hồ Nguyên Sĩ, Chủ tịch kiêm Giám đốc Công ty TNHH Khai thác công trình thủy lợi Bình Định cho biết tính hiện 63 hồ chứa do đơn vị quản lý còn đạt khoảng 69% dung tích thiết kế. Lượng nước này cơ bản đáp ứng nhu cầu cấp nước cho 36.862ha đất sản xuất vụ hè thu và nước thô cho các nhà máy nước sinh hoạt.

Tuy nhiên nếu nắng hạn kéo dài và không có mưa trong cả vụ, có 12 hồ chứa đối mặt nguy cơ thiếu nước tưới. Trong đó 6 hồ có thể điều phối từ công trình lân cận, 6 hồ còn lại có nguy cơ thiếu nước ở cuối vụ, ảnh hưởng tới khoảng 200ha đất sản xuất.

“Để đảm bảo sản xuất, đơn vị đã triển khai điều tiết nước theo lịch tưới, nạo vét kênh mương, kiểm soát nhu cầu sử dụng nước hằng ngày và sẵn sàng khai thác dung tích chết khi cần thiết”, ông Hồ Nguyên Sĩ chia sẻ.