Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025-2030

Ngày 4/9/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 1894/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025-2030. 

Theo Quyết định, đến năm 2030, hệ thống chính sách phát triển ngành công nghiệp môi trường sẽ được rà soát, hoàn thiện, hình thành khung pháp lý để phát triển các khu, cụm công nghiệp tái chế – trở thành nền tảng dẫn dắt toàn ngành. Mục tiêu hướng tới là xây dựng một Nghị định của Chính phủ quy định về phát triển công nghiệp môi trường.

Cùng thời điểm, Việt Nam đặt mục tiêu: Công nghệ, thiết bị xử lý nước thải đáp ứng 70-80% nhu cầu trong nước và có thể xuất khẩu; Công nghiệp xử lý khí thải cung cấp 60-70% nhu cầu; Công nghiệp xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại đáp ứng 50-60% nhu cầu thu gom, vận chuyển, trung chuyển, phân loại và 60-70% nhu cầu tái chế trong nước; Thiết bị đo lường, giám sát môi trường đáp ứng khoảng 20% nhu cầu trong nước.

Ngoài ra, chương trình cũng đặt trọng tâm phát triển công nghệ, thiết bị phục vụ sản xuất năng lượng từ chất thải và các nhu cầu bảo vệ môi trường trong quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.

Phát triển thị trường và dịch vụ công nghiệp môi trường

Một trong những mục tiêu lớn là hình thành thị trường hàng hóa công nghiệp môi trường có sức cạnh tranh, nâng cao năng lực các tổ chức cung ứng, đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại. Chương trình nhấn mạnh vai trò của kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính.

Song song, Việt Nam sẽ phát triển dịch vụ công nghiệp môi trường, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vận hành công trình, nhà máy xử lý chất thải; bảo trì, sửa chữa thiết bị theo chuẩn quốc tế; hướng đến xây dựng hệ sinh thái đa dạng với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế. Việc thu hút đầu tư nước ngoài và tiến tới xuất khẩu công nghệ, thiết bị có ưu thế cũng được coi là hướng đi trọng tâm.

Quyết định 1894/QĐ-TTg đưa ra 6 nhóm nhiệm vụ, trong đó nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện hệ thống chính sách, thể chế. Các giải pháp bao gồm: Rà soát, bổ sung chính sách thuế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; Ban hành mã số định danh đối với hàng hóa môi trường trong danh mục thuế quan hài hòa (HS code); Xây dựng cơ chế ưu đãi đầu tư, chuyển giao công nghệ; Điều chỉnh, bổ sung danh mục công nghệ, thiết bị, sản phẩm công nghiệp môi trường theo Quyết định 980/QĐ-TTg ngày 22/8/2023; Nghiên cứu bổ sung công nghệ xử lý chất thải vào Danh mục sản phẩm cơ khí trọng điểm; Xây dựng Nghị định của Chính phủ về phát triển công nghiệp môi trường.

Xây dựng trung tâm công nghiệp môi trường cấp quốc gia

Chương trình định hướng phát triển thị trường hàng hóa công nghiệp môi trường thông qua cơ chế đặt hàng, chỉ định thầu cho doanh nghiệp trong nước; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa; hình thành mạng lưới vườn ươm tại các khu, cụm công nghiệp và cơ sở đào tạo.

Việc xúc tiến thương mại, dán nhãn sản phẩm, quy định tiêu chuẩn chất lượng cũng được chú trọng. Nhà nước khuyến khích hợp tác công - tư trong nghiên cứu, sản xuất thiết bị mới, với cơ chế Nhà nước hỗ trợ vốn, hạ tầng, đào tạo nhân lực, còn doanh nghiệp triển khai sản xuất và thương mại hóa. Đồng thời, sẽ nghiên cứu xây dựng các trung tâm công nghiệp môi trường cấp quốc gia, trở thành hạt nhân chuyển giao và đổi mới sáng tạo.

Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Quyết định yêu cầu thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, sản xuất thử nghiệm và chuyển giao công nghệ tiên tiến phục vụ xử lý chất thải, bảo vệ môi trường. Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ các công nghệ trong danh mục ban hành theo Quyết định 980/QĐ-TTg.

Ngoài ra, chương trình khuyến khích doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số, thiết kế sản xuất bằng CAD/CAM, sử dụng cơ điện tử, hệ thống điều khiển tự động, chế tạo cảm biến sinh học, thiết bị công nghệ sinh học. Doanh nghiệp ngành môi trường sẽ được hỗ trợ áp dụng các mô hình bền vững, tiết kiệm năng lượng, sản xuất và tiêu dùng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu nhân lực ngành công nghiệp môi trường, triển khai các chương trình đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ doanh nghiệp và công nhân kỹ thuật.

Song song, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu doanh nghiệp, xây dựng trang thông tin điện tử phục vụ lưu trữ, cập nhật thông tin về ngành công nghiệp môi trường. Công tác truyền thông, tuyên truyền trên các phương tiện đại chúng, tổ chức cuộc thi tìm hiểu, phổ biến kinh nghiệm trong và ngoài nước cũng được nhấn mạnh.

Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tham gia Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam, đồng thời tôn vinh, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích cao.