Bảo vệ bữa ăn Tết: [Bài 3] Giữ vững ‘lá chắn’ an toàn sinh học

Mốc son vượt khó

Những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026, tại các trang trại chăn nuôi quy mô lớn ở nhiều địa phương, không khí sản xuất diễn ra khẩn trương nhưng trật tự. Xe chở thức ăn, con giống, gia súc, gia cầm ra vào theo quy trình khép kín; công nhân ra vào khu chuồng trại đều phải qua sát trùng. Từng khâu nhỏ trong chuỗi sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, bởi với ngành chăn nuôi, bảo vệ bữa ăn ngày Tết bắt đầu từ bảo vệ đàn vật nuôi.

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, năm 2025 được xem là một trong những năm khó khăn đối với ngành chăn nuôi. Cả nước có tới 12 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp, làm khoảng 47.000 gia súc và hơn 3,54 triệu con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi. Thiên tai phức tạp kéo theo nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh, trong đó đáng chú ý là dịch tả lợn châu Phi.

Thống kê cho thấy, trong năm 2025, hơn 123.000 gia cầm và khoảng 1,273 triệu con lợn buộc phải tiêu hủy, chủ yếu tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học.

Tuy nhiên, xét trên quy mô tổng đàn, mức độ ảnh hưởng đến toàn ngành vẫn trong tầm kiểm soát. Nhờ chủ động tái đàn, tăng cường chăn nuôi an toàn sinh học và đẩy mạnh liên kết chuỗi, nguồn cung sản phẩm chăn nuôi cơ bản được duy trì ổn định. Tổng sản lượng thịt hơi các loại năm 2025 ước đạt khoảng 8,66-8,67 triệu tấn; sản lượng trứng khoảng 21,4 tỷ quả; sữa tươi khoảng 1,3 triệu tấn. Quy mô đàn vật nuôi nhìn chung ổn định với 31,4 triệu con lợn, 584,9 triệu con gia cầm, 6,14 triệu con bò, 321,8 nghìn con bò sữa và 1,95 triệu con trâu.

 “Có thể khẳng định, năm 2025 là một năm tương đối thành công của ngành chăn nuôi, dù còn nhiều thách thức. Quan trọng nhất là chúng ta không để xảy ra đứt gãy nguồn cung thực phẩm”.

Ông Phạm Kim Đăng cho biết thêm, dịp cuối năm và Tết Nguyên đán hằng năm luôn là cao điểm của công tác phòng, chống dịch bệnh, bảo đảm an toàn sinh học và an toàn thực phẩm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thường xuyên ban hành văn bản chỉ đạo, yêu cầu các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát dịch bệnh, nhất là tại các đô thị lớn và khu vực tiêu thụ mạnh, nhằm bảo đảm nguồn cung thực phẩm an toàn, ổn định cho người dân.

“Từ nay đến trong và sau Tết Nguyên đán 2026, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi dự kiến tăng 5-10% so với bình quân các tháng trong năm. Giá và nguồn cung các sản phẩm chăn nuôi được dự báo cơ bản ổn định”, ông Phạm Kim Đăng cho biết thêm.

Doanh nghiệp lớn dẫn dắt chuỗi giá trị

Theo ông Phạm Kim Đăng, nguồn cung hiện nay chủ yếu đến từ các doanh nghiệp, tập đoàn và trang trại quy mô lớn, nên khả năng phục hồi nhanh, đủ năng lực đáp ứng nhu cầu thị trường dịp Tết.

Xu hướng nổi bật trong những năm gần đây là vai trò của các tập đoàn, doanh nghiệp chăn nuôi lớn ngày càng gia tăng về thị phần. Hiện nay, khu vực doanh nghiệp và trang trại quy mô lớn chiếm khoảng 60% sản lượng, trong khi chăn nuôi nông hộ còn khoảng 40% và tiếp tục có xu hướng giảm.

Một lợi thế rõ nét của khu vực doanh nghiệp là mô hình chăn nuôi khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến. Nhờ đó, giá thành được tối ưu, chất lượng sản phẩm đồng đều, khả năng kiểm soát dịch bệnh và an toàn sinh học cao hơn.

Thực tế cho thấy, dù dịch tả lợn châu Phi xuất hiện tại nhiều địa phương, các tập đoàn lớn vẫn duy trì đàn ổn định nhờ áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp an toàn sinh học.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, hiện cả nước còn khoảng 24.000 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ và 468 cơ sở giết mổ tập trung. Bộ đã kiến nghị Chính phủ sớm triển khai đề án tái cơ cấu hệ thống giết mổ theo hướng tập trung, hiện đại, quản lý chặt chẽ, bảo đảm an toàn thực phẩm theo chuỗi và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Không chỉ phục vụ thị trường trong nước, khu vực chăn nuôi còn từng bước gia tăng giá trị xuất khẩu.

Từ 1/1/2026, kháng sinh không còn được phép sử dụng trong chăn nuôi với mục đích kích thích sinh trưởng và phòng bệnh, mà chỉ được dùng để điều trị theo đơn của bác sĩ thú y. Đây được xem là cột mốc quan trọng thúc đẩy ngành chăn nuôi chuyển đổi sang hướng an toàn, sinh học và bền vững.

Nhiều mô hình đã áp dụng thành công các giải pháp thay thế kháng sinh như thảo dược, chế phẩm sinh học, axit hữu cơ và quản lý đàn tiên tiến. Điều kiện tiên quyết vẫn là tổ chức chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học ngay từ đầu.

“Với bước đi bài bản của các doanh nghiệp lớn, cùng sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lĩnh vực chăn nuôi sẽ còn những bước tiến dài hơn trong thời gian tới, đóng góp càng lớn vào tăng trưởng chung của toàn ngành nông nghiệp”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.

Từ “lá chắn” an toàn sinh học ở trang trại, đến chuỗi cung ứng khép kín của doanh nghiệp, và sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, ngành chăn nuôi đang từng bước củng cố nền tảng cho thực phẩm an toàn. Đó chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ bữa ăn ngày Tết và niềm tin của người tiêu dùng.