Bảo vệ bữa ăn ngày Tết: [Bài 1] Siết phòng, chống dịch từ cơ sở

Mỗi hộ chăn nuôi là một 'lá chắn' an toàn

Những ngày cuối năm, không khí chuẩn bị Tết tại xã Phú Giáo, TP.HCM trở nên rộn ràng hơn. Tại các trang trại, hộ chăn nuôi heo, bà con tất bật vệ sinh chuồng trại, chăm sóc đàn vật nuôi, mong một cái Tết đủ đầy. Song, đi cùng niềm hy vọng ấy là nỗi lo thường trực về nguy cơ dịch bệnh, đặc biệt là dịch tả heo châu Phi, “cơn ác mộng” từng gây thiệt hại nặng nề cho người chăn nuôi trong những năm trước.

Phú Giáo là địa bàn có ngành chăn nuôi phát triển, trong đó chăn nuôi heo chiếm tỷ trọng lớn, đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của địa phương. Nhiều hộ gia đình sống chủ yếu dựa vào đàn heo, coi đây là “của để dành” tích lũy cho tương lai. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển là những thách thức ngày càng lớn về dịch bệnh, ô nhiễm môi trường và yêu cầu cao hơn về an toàn thực phẩm.

Theo ngành chuyên môn, thời gian gần đây, dịch tả heo châu Phi có nguy cơ xuất hiện trở lại tại một số địa phương thuộc TP.HCM và các khu vực lân cận. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi rút gây ra, lây lan nhanh qua nhiều con đường như tiếp xúc trực tiếp, phương tiện vận chuyển, dụng cụ chăn nuôi, thức ăn, nước uống hoặc do con người vô tình mang mầm bệnh từ nơi này sang nơi khác. Khi heo mắc bệnh, tỷ lệ chết gần như 100% và hiện nay vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Thực tế cho thấy, mỗi khi dịch bùng phát, thiệt hại không chỉ dừng lại ở con số đàn heo bị tiêu hủy, mà còn kéo theo hệ lụy lớn về sinh kế của người dân, nguồn cung thực phẩm và tâm lý thị trường. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa, kiểm soát dịch bệnh được xem là giải pháp căn cơ để bảo vệ ngành chăn nuôi và bảo vệ bữa ăn của mỗi gia đình trong dịp Tết.

Trước tình hình trên, UBND xã Phú Giáo đã tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác phòng, chống dịch bệnh động vật, trong đó trọng tâm là dịch tả heo châu Phi. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức như hệ thống loa truyền thanh, họp dân, phát tờ rơi, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt tổ, ấp nhằm giúp người dân hiểu rõ mức độ nguy hiểm của dịch bệnh và các biện pháp phòng, chống.

Song song đó, xã tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ, kinh doanh heo và các sản phẩm từ heo trên địa bàn. Những trường hợp vi phạm các quy định về thú y, che giấu dịch bệnh hoặc "bán chạy" heo bệnh, giết mổ trái phép, vứt xác heo ra môi trường đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Chia sẻ về kinh nghiệm phòng dịch tại cơ sở, ông Nguyễn Ngọc Trầm, chủ trang trại chăn nuôi heo tại ấp Tân Thịnh, xã Phú Giáo cho biết: “Qua các đợt dịch trước, tôi rút ra bài học lớn nhất là không được chủ quan. Trang trại luôn vệ sinh, tiêu độc khử trùng định kỳ, kiểm soát chặt người và xe ra vào. Khi thấy heo có biểu hiện lạ là báo ngay cho thú y, tuyệt đối không giấu dịch. Làm đúng thì vừa bảo vệ được đàn heo của mình, vừa không ảnh hưởng đến bà con xung quanh”.

Không chỉ các trang trại quy mô lớn, nhiều hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cũng đã thay đổi thói quen sản xuất, từng bước áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học. Chuồng trại được che chắn, khô ráo; thức ăn, nước uống đảm bảo sạch sẽ; không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt để nuôi heo. Đây là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế mầm bệnh xâm nhập vào đàn vật nuôi.

Ông Vũ Hải Lý, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Phú Giáo cho biết: “Xã xác định phòng, chống dịch bệnh động vật là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để người dân hiểu và cùng chung tay thực hiện. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ đàn vật nuôi, bảo vệ sinh kế cho bà con và bảo đảm bữa ăn an toàn cho người dân trong dịp Tết”.

Siết chặt ‘hàng rào’ kiểm dịch

Không chỉ riêng Phú Giáo, tại TP.HCM, địa bàn tiêu thụ thực phẩm lớn nhất cả nước, công tác phòng, chống dịch bệnh động vật và bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết Bính Ngọ 2026 cũng đang được triển khai quyết liệt, đồng bộ từ thành phố đến cơ sở. Trước nguy cơ dịch tả heo châu Phi có thể tái xuất ở một số khu vực lân cận và lượng gia súc, gia cầm đổ về thị trường thành phố tăng mạnh dịp cuối năm, TP.HCM xác định kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào đến khâu giết mổ, phân phối là “chìa khóa” bảo vệ bữa ăn của hơn 10 triệu dân.

Theo ngành nông nghiệp TP.HCM, thời gian qua, thành phố đã tăng cường giám sát dịch bệnh trên đàn vật nuôi, đặc biệt tại các địa phương có tổng đàn lớn như Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh, Phú Giáo. Hệ thống thú y cơ sở được yêu cầu bám sát địa bàn, theo dõi sát tình hình sức khỏe đàn heo, kịp thời phát hiện, báo cáo và xử lý khi có dấu hiệu bất thường. Song song đó, công tác tiêm phòng, vệ sinh tiêu độc khử trùng tại các cơ sở chăn nuôi, điểm trung chuyển, cơ sở giết mổ được tổ chức thường xuyên, liên tục.

Mấu chốt là TP.HCM duy trì và nâng cao hiệu quả hệ thống giết mổ tập trung, kiểm soát chặt các lò mổ thủ công, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y. Các lô heo, gia súc, gia cầm trước khi đưa vào giết mổ đều phải có giấy chứng nhận kiểm dịch, được cán bộ thú y kiểm tra lâm sàng và giám sát trong suốt quá trình. Những trường hợp không rõ nguồn gốc, không đủ điều kiện đều bị buộc tiêu hủy hoặc trả về nơi xuất phát.

Trên các tuyến giao thông cửa ngõ ra vào thành phố, lực lượng chức năng tăng cường lập chốt, kiểm tra phương tiện vận chuyển động vật và sản phẩm động vật, kịp thời ngăn chặn các trường hợp vận chuyển trái phép.

Cùng với đó, lực lượng quản lý thị trường, y tế và chính quyền địa phương phối hợp kiểm tra các chợ đầu mối, chợ truyền thống, siêu thị, cơ sở kinh doanh thực phẩm nhằm bảo đảm thịt heo, thịt gia cầm bày bán có dấu kiểm soát giết mổ, nguồn gốc rõ ràng.

Công tác tuyên truyền cũng được TP.HCM đặc biệt chú trọng. Người chăn nuôi được khuyến cáo không giấu dịch, không bán chạy vật nuôi mắc bệnh, không tự ý giết mổ, vứt xác động vật ra môi trường.

Tiểu thương, cơ sở kinh doanh được vận động ký cam kết chỉ buôn bán sản phẩm có kiểm dịch, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Người tiêu dùng được khuyến cáo lựa chọn thực phẩm tại các điểm bán uy tín, có nhãn mác, dấu kiểm soát, "nói không" với hàng trôi nổi, giá rẻ bất thường.

Việc TP.HCM siết chặt phòng, chống dịch bệnh động vật và kiểm soát an toàn thực phẩm không chỉ nhằm bảo vệ sức khỏe người dân thành phố, mà còn góp phần tạo “hàng rào” kỹ thuật quan trọng, hạn chế nguy cơ dịch bệnh lây lan.

 Khi các địa phương cùng chung một quyết tâm hành động, từ vùng chăn nuôi đến thị trường tiêu thụ, “lá chắn” bảo vệ bữa ăn Tết sẽ được gia cố vững chắc hơn, để mùa xuân đến với người dân trong sự an tâm và trọn vẹn.