Đua mong - biến vất vả mưu sinh thành niềm vui chung của cộng đồng

Giữa vùng bãi bồi ven biển ấp Mỏ Ó (xã Trần Đề), khi thủy triều rút để lộ lớp bùn non xám ánh bạc. Để tạo thuận lợi cho việc mưu sinh, khai thác thủy sản ven bờ, người dân địa phương đã sáng chế ra chiếc mong - phương tiện tuy thô sơ, nhưng lại trở thành nét văn hóa lao động độc đáo tồn tại hơn trăm năm qua.

Mỗi chiếc mong được bà con tự chế bằng một tấm ván dày khoảng 0,3 m, dài khoảng 1,5 m, rộng từ 0,3-0,5 m. Bề mặt ván được bào cho láng mịn tạo độ trơn khi trượt trên bùn.

Một đầu tấm ván được uốn cong bằng nhiệt để tạo hình chiếc mũi, nhếch lên khỏi mặt bùn. Ở giữa, bà con gắn thêm điểm tựa tay để thuận tiện cầm lái, điều khiển chiếc mong theo ý muốn của mình.

Khi thủy triều rút, không khó để bắt gặp hình ảnh người dân địa phương một chân chống, chân kia đạp mạnh xuống bùn dẻo, trượt mong trên bãi bồi để khai thác sản vật, chủ yếu là cá, tôm, cua.

Công việc này không có thời gian cố định, mà hoàn toàn phụ thuộc vào con nước lớn ròng. Dù thu nhập không cao, nhưng nghề trượt mong vẫn được duy trì qua nhiều thế hệ.

Ông Thạch Quyết ở ấp Mỏ Ó chia sẻ, mỗi ngư dân ngờ đều có thể tự sáng chế ra chiếc mong phù hợp với bản thân. Để di chuyển hiệu quả, mỗi cú đạp phải có sự phối hợp nhịp nhàng giữa sức lực và kỹ năng điều khiển, để không bị lún sâu trong bùn, mà vẫn đảm bảo khai thác được nhiều thủy sản.

Theo ông, chiếc mong trước đây còn được dùng như phương tiện đi lại, vận chuyển hàng hóa trong điều kiện giao thông khó khăn. Ngày nay, cùng với sự phát triển của hạ tầng, vai trò ấy dần thay đổi, nhưng giá trị văn hóa và tinh thần sáng tạo thì vẫn còn nguyên vẹn.

Từ năm 2015, nghề mưu sinh bằng ngư cụ này đã được Dự án nguồn lợi ven biển vì sự phát triển bền vững (gọi tắt là CRSD) phát triển thành hội thi “đua mong” và được xã Trần Đề duy trì, tổ chức thường niên cho đến nay.

Cứ đến mỗi kỳ đua mong, người dân địa phương lại háo hức tụ họp, chuẩn bị những chiếc mong chắc chắn, cùng nhau thi đấu, biến những vất vả mưu sinh thành niềm vui chung của cộng đồng ngư dân miền biển.

Đua mong không chỉ là sự kiện văn hóa - thể thao, mà còn là hoạt động góp phần thắt chặt tinh thần đoàn kết trong cộng đồng ngư dân, nâng cao ý thức bảo vệ rừng phòng hộ. Đồng thời, hội thi đua mong cũng là "sản phẩm" đặc trưng giúp xã Trần Đề phát triển du lịch, thu hút du khách đến trải nghiệm không gian sinh thái và đời sống lao động bản địa.

Đến đây, du khách không chỉ được tận hưởng bầu không khí trong lành, mát mẻ của gió biển, mà còn được trải nghiệm đánh bắt thủy sản dưới tán rừng bằng những chiếc mong do bà con ngư dân nơi đây tự sáng chế.

Du khách Ong Thanh Phong (xã Vĩnh Hải, TP Cần Thơ) chia sẻ, khi chứng kiến người dân đua mong, di chuyển trên bùn bằng chiếc mong nhưng uyển chuyển như lướt trên mặt nước là trải nghiệm rất ấn tượng. Những cú rẽ, đảo hướng mượt mà, cho thấy sự khéo léo và kinh nghiệm được tích lũy qua thời gian dài lao động.

Sau mỗi mùa thi đua mong, điều đọng lại đối với ngư dân và du khách không chỉ là thành tích, mà còn là câu chuyện về sự thích ứng, sáng tạo và bền bỉ của con người trước thiên nhiên.

Năm nay, trong khuôn khổ Lễ hội Nghinh Ông, UBND xã Trần Đề tiếp tục tổ chức giải đua mong, dành cho bà con ngư dân trên địa bàn, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa lao động truyền thống của địa phương.