Ai là chủ hàng trăm tấn chất thải nguy hại tập kết, tái chế trái phép?

Nhà máy đã dừng hoạt động tái chế

Theo tìm hiểu của PV Báo NN-MT, khu xử lý rác thải đang có tình trạng tập kết, xử lý, tái chế hàng trăm tấn rác thải nguy hại có tên đầy đủ là Khu xử lý tái chế và thu hồi năng lượng từ chất thải rắn Hòa Bình (gọi tắt là Khu tái chế), địa chỉ xã Hợp Thịnh, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình cũ, nay là xã Thịnh Minh, tỉnh Phú Thọ. Chủ đầu tư là Công ty TNHH Năng lượng Môi trường Bắc Việt (Công ty Bắc Việt).

Người đại diện trước pháp luật của Công ty Bắc Việt là bà Nguyễn Thị Tú Ngọc, chức vụ Giám đốc công ty. Thông tin với PV, bà N cho biết từ năm 2017, Công ty TNHH Năng lượng Môi trường Bắc Việt (sau này là Công ty Cổ phần năng lượng môi trường Bắc Việt) được UBND tỉnh Hòa Bình ra quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư dự án Khu tái chế và xử lý rác thải Hòa Bình.

Mục tiêu dự án nhằm thu gom, xử lý và tiêu hủy rác thải (không độc hại); sản xuất phân bón hữu cơ và hợp chất ni tơ; công suất 50 tấn/ngày. Trong năm 2017, Công ty Bắc Việt hoàn tất thủ tục, hồ sơ dự án để tiến hành xây dựng nhà máy.

Sau đó, đơn vị này điều chỉnh nâng công suất từ 50 tấn/ngày lên 190 tấn/ngày; mở rộng lĩnh vực, ngành nghề sản xuất thành Khu xử lý, tái chế và thu hồi năng lượng từ chất thải rắn Hòa Bình; mức vốn đầu tư là 295 tỷ đồng.

Năm 2020, Công ty Bắc Việt hoàn thành xây dựng, đưa dự án vào hoạt động. Tuy nhiên, chưa đầy 1 năm vận hành, dây chuyền xử lý rác thải này phải… dừng hoạt động với lý do... không có điện sản xuất và không có đường để… xe chở rác đi vào nhà máy.

"Từ đó tới nay, nhà máy đã dừng hoạt động, không tiếp nhận bất kỳ rác thải, chất thải nào về để xử lý" - bà Ngọc khẳng định.

Về nguồn gốc khối chất thải nguy hại đang tập kết bên trong nhà xưởng, bà Nguyễn Thị Tú Ngọc khẳng định công ty của bà không đưa chất thải về, và cũng không rõ ai là chủ của nguồn chất thải này.

"Nhà máy dừng hoạt động, không vận hành đã 6 năm qua nên không có bất kỳ hoạt động sản xuất, xử lý rác, chất thải nào, kể cả rác thải sinh hoạt. Khi xin điều chỉnh chủ trương đầu tư có thêm mục tiêu thu gom rác thải độc hại (mã ngành 3812 theo Nghị định số 38/2015/NĐ-CP - Pv), chúng tôi cũng mới được UBND tỉnh chấp thuận về chủ trương, chưa được Bộ TN-MT (khi đó) phê duyệt, cấp phép. Do đó, ngành nghề hoạt động của công ty cũng không được phép xử lý, tái chế các chất thải rắn công nghiệp như pin, chì, đồng… thuộc nhóm chất thải nguy hại nói trên" - bà Ngọc khẳng định.

Ai là chủ sở hữu nguồn thải nguy hại?

Bà Ngọc cho biết thêm: cuối tháng 3/2026, bà được bảo vệ nhà máy báo cáo sự việc 1 nhóm người lạ với 4 xe tải trọng lớn chở thiết bị, máy móc lên nhà máy. Khi bị bảo vệ ngăn cản, họ đã phá khóa cổng sau đó thay khóa mới. Tiếp đó có những người lạ đến cư trú, sinh hoạt.

Lúc đó, bà N. đã có đơn trình báo cáo sự việc tới chính quyền, Công an xã Thịnh Minh. Tuy nhiên, từ đó cho tới nay, sự việc vẫn chưa được lực lượng chức năng giải quyết. Những người lưu trú bên trong nhà máy đã thay khóa cổng và giữ chìa khóa. Sau đó, bà Ngọc đã nhiều lần lên kiểm tra nhà máy nhưng không vào được bên trong, buộc phải ra về. 

Cho tới ngày 10/5 vừa qua, khi lên nhà máy nhưng vẫn không được vào bên trong, bà Ngọc phải mời công an xã Thịnh Minh tới lập biên bản ghi nhận sự việc. Khi cán bộ công an xã có mặt, bà Ngọc mới vào được bên trong nhà máy để kiểm tra, từ đó phát hiện ra sự việc một khối lượng lớn chất thái nguy hại đang được tập kết; một số đang trong quá trình phá dỡ, tái chế, tận thu...

Những người thực hiện phá dỡ, tái chế chất thải nguy hại bên trong các xưởng này, khi thấy cán bộ công an xã xuất hiện cũng nhanh chóng trốn tránh, lánh mặt không xuất hiện, kể cả khi được yêu cầu ra trình báo nhân thân.

Bà Ngọc cho biết, trong thời gian qua, Công ty Cổ phần Môi trường Bắc Việt do bà làm Giám đốc đang có một số tranh chấp về pháp lý liên quan tới xử lý nợ xấu do doanh nghiệp vay ngân hàng để lấy vốn đầu tư, thế chấp bằng tài sản của nhà máy. Sự việc đã được đưa ra Tòa xét xử, có bản án nhưng chưa thực hiện Thi hành án.

"Một đơn vị đứng ra mua lại nợ xấu của công ty chúng tôi nhưng vẫn chưa thực hiện xong các thủ tục pháp lý 3 bên (chủ nhà máy - bên mua nợ xấu - Ngân hàng). Có lẽ, đơn vị mua nhận nợ đã cho thuê mặt bằng, nhà xưởng từ đó người đi thuê đã tập kết chất thải nguy hại về tái chế bên trong nhà xưởng của nhà máy" - bà Ngọc nhận định.

Từ những thông tin ghi trên nhãn mác các sản phẩm chất thải tái chế cho thấy, các loại chất thải công nghiệp gồm pin, pin công nghiệp khô có các thành phần chì, axit. Những đống lớn bình ắc quy công nghiệp cũ là loại ắc quy axit-chì. Các bình ắc quy có dấu hiệu đã qua sử dụng, bị bẩn, han gỉ, một số có vỏ nhựa bị hỏng hoặc biến dạng. Những vật liệu này thường được thu mua để tái chế chì và nhựa. Ngoài ra, trên vỏ sản phẩm có các dấu hiệu cho thấy là ắc quy niken-cadmium (Ni-Cd) công nghiệp, thường được dùng cho các hệ thống dự phòng, xe điện hoặc năng lượng tái tạo.

Ắc quy Ni-Cd chứa cadmium là một kim loại nặng rất độc hại cho con người và môi trường nếu không được xử lý đúng cách. Các biểu tượng cảnh báo Ni-Cd và ký hiệu thùng rác gạch chéo cho thấy đây là loại chất thải nguy hại cần tái chế chuyên dụng. Với những loại chất thải nguy hại này, nếu không có quy trình phá dỡ, tái chế... sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và môi trường. 

Bà Ngọc cho biết sẽ đề nghị cơ quan chức năng kiểm tra, lập biên bản phong tỏa và giữ nguyên hiện trạng làm căn cứ để cơ quan công an giải quyết sự việc.