Hàng loạt vi phạm
Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành pháp luật trong công tác bảo trì công trình hàng hải tại Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Theo đó, trước ngày 30/12/2022, Bộ Giao thông và Vận tải (cũ), Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam chưa xây dựng, phê duyệt quy trình bảo trì đối với 43 luồng hàng hải là không đúng quy định. Vì thế kế hoạch nạo vét, duy tu luồng hàng hải các năm 2020, 2021, 2022, 2023 được lập, phê duyệt là chưa đầy đủ cơ sở, chưa bảo đảm căn cứ pháp lý, không đúng quy định.
Ngoài ra, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam còn vi phạm về quy trình bảo trì dẫn đến xây dựng kế hoạch bảo trì hằng năm không đầy đủ căn cứ pháp lý; các vi phạm về kế hoạch bảo trì dẫn đến xác định nhu cầu và tần suất nạo vét duy tu không đầy đủ căn cứ theo quy định, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả.
Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm tại Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Ảnh: Hoàng An.
Đối với thực hiện bảo trì các công trình hàng hải từ 2020 - 2025, Thanh tra Chính phủ chỉ ra, nhiều công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải triển khai chậm so với kế hoạch được phê duyệt, phải điều chỉnh, kéo dài thời gian thực hiện qua nhiều năm, không phù hợp với mức độ ưu tiên “rất cần thiết”. Việc này ảnh hưởng đến tính kịp thời trong duy trì chuẩn tắc luồng và hiệu quả khai thác luồng hàng hải.
Bên cạnh đó, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, Bộ Giao thông vận tải (cũ) cũng chưa triển khai thực hiện công tác nạo vét duy tu theo hình thức khoán duy trì chuẩn tắc đối với các tuyến luồng có tính chất nạo vét duy tu thường xuyên, lặp lại hằng năm.
Đối với các công trình, dự án bảo trì được thanh tra trực tiếp, khối lượng thi công thực tế tại công trình nạo vét duy tu luồng hàng hải được thanh tra vượt khối lượng cho phép trong Quyết định phê duyệt thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM), Giấy phép nhận chìm ở biển do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Bộ Tài nguyên và Môi trường) cấp, với mức vượt lớn dẫn tới nguy cơ có thể ảnh hưởng đến môi trường là không đúng quy định tại Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo năm 2015, Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, 2020.
Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam có tổ chức một số cuộc kiểm tra trong quá trình thi công nạo vét. Tuy nhiên, chất lượng các cuộc kiểm tra của Cục còn hạn chế, chưa phát hiện được các tồn tại, hạn chế, vi phạm trong công tác thi công để kịp thời chấn chỉnh, xử lý theo quy định.
Làm trái lệnh Phó thủ tướng
Đối với các dự án nạo vét, tận thu sản phẩm các dự án từ trước năm 2020 chuyển sang, Cục được giao tiếp tục quản lý, tổ chức thực hiện 18 dự án chuyển tiếp từ trước năm 2020, trong đó có 11 dự án đã ký hợp đồng với nhà đầu tư từ năm 2015 và 07 dự án đã được Bộ Giao thông và Vận tải chấp thuận chủ trương nhưng chưa ký hợp đồng.
Đến tháng 7/2024, Cục đã bàn giao 6/18 dự án về địa phương theo Nghị định số 57/2024/NĐ-CP; 1 dự án đã có văn bản bàn giao nhưng địa phương không tiếp nhận; 11/18 dự án còn lại đã được Bộ Giao thông và Vận tải chấp thuận chấm dứt thực hiện và Cục đã ban hành thông báo chấm dứt.
Bộ Giao thông vận tải (cũ) làm trái lệnh Phó thủ tướng khi phê duyệt thêm 3 dự án nạo vét. Ảnh minh họa: Phạm Văn.
Tất cả 11/11 dự án đã ký hợp đồng đều chậm tiến độ so với thời hạn trong hợp đồng; có dự án chưa thực hiện đã được Bộ, Cục chấm dứt thực hiện; có dự án đã thực hiện được một phần (nhiều nhất đạt 29% giá trị hợp đồng) do để khắc phục các tồn tại, vi phạm theo kết luận thanh tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc các dự án kéo dài qua nhiều năm, không đạt mục tiêu theo quyết định phê duyệt đã làm giảm hiệu quả đầu tư, không đáp ứng yêu cầu duy tu, thông luồng hàng hải.
Thậm chí, tại Thông báo số 357/TB-VPCP ngày 06/11/2015 của Văn phòng Chính phủ, thông báo kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Giao thông và Vận tải tạm dừng cấp mới các dự án xã hội hóa nạo vét, nhưng bộ này vẫn tiếp tục chấp thuận thêm 3 nhà đầu tư trên cơ sở đề xuất của Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam. Bên cạnh đó, việc lựa chọn nhà đầu tư không đủ năng lực, giao thời gian thực hiện dự án quá dài (đến 50 năm) là không có cơ sở.
Từ đó cho thấy, công tác quản lý, chấp thuận chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và tổ chức thực hiện các dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm không bảo đảm căn cứ pháp lý, không đánh giá đầy đủ năng lực và tính khả thi dẫn đến các dự án kéo dài, không đạt mục tiêu, phải chấm dứt hoặc chuyển giao.
Với các sai phạm nêu trong kết luận, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng tổ chức thực hiện nghiêm các kiến nghị nêu trong Kết luận thanh tra; rà soát, xác định trách nhiệm, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan theo thẩm quyền; báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, xử lý.
