Biến đổi khí hậu (BĐKH) không còn là dự báo xa vời mà đã trở thành hiện thực khắc nghiệt, gây ra những tác động rõ rệt và ngày càng nghiêm trọng đến các khu vực ven biển, đặc biệt là Hải Phòng. Tình trạng xâm nhập mặn gia tăng cả về mức độ và độ sâu vào đất liền, đe dọa trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các khu vực canh tác lúa – rươi.
Xâm nhập mặn ở Hải Phòng đã ghi nhận vượt ngưỡng lịch sử. Có thời điểm cá tôm trong đầm rươi cũng không sống nổi. Ảnh: Đinh Mười.
Ông Nguyễn Hồng Sinh, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Hải Phòng cho biết, hiện nay BĐKH biểu hiện rất rõ qua nhiều yếu tố như nước biển dâng, sự phân bố lượng mưa không đều, mùa khô kéo dài với hạn hán và mùa mưa tập trung cường độ lớn. Những hiện tượng này đã làm gia tăng xâm nhập mặn tại Hải Phòng thời gian qua.
"Thông tin cảnh báo về xâm nhập mặn đến được với người dân và chính quyền địa phương thì mới có biện pháp phòng tránh xâm nhập mặn tốt nhất", ông Nguyễn Hồng Sinh nhấn mạnh.
Trước đây, độ mặn trung bình tại các sông trên địa bàn Thành phố thường ở mức thấp, rất thích hợp cho sản xuất nông nghiệp. Cụ thể, tại sông Văn Úc (đo tại Trạm Thủy văn Trung Trang) độ mặn chỉ khoảng 0,11‰, tại sông Lạch Tray (đo tại trạm Kiến An) là 0,58‰. Những trị số này là điều kiện khá thuận lợi cho canh tác, người dân được khuyến cáo đưa nước vào hệ thống sản xuất.
Tuy nhiên vài năm trở lại đây, xâm nhập mặn đã diễn biến khác đi, độ mặn trung bình đã cao hơn rất nhiều. Đặc biệt trong các năm 2019, 2020 và đỉnh điểm là cuối năm 2023 - đầu năm 2024, hầu hết các sông trên địa bàn thành phố Hải Phòng đều ghi nhận độ mặn tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều khu vực, trong đó có khu vực Kiến Thụy (cũ). Độ mặn không chỉ cao hơn mà còn xâm nhập sâu hơn vào đất liền, thời gian mặn kéo dài hơn đáng kể. Đây là thách thức chưa từng có, ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh kế của người dân.
Trước tình hình phức tạp này, Đài Khí tượng Thủy văn Hải Phòng đã tăng cường ra các bản tin dự báo, cảnh báo về xâm nhập mặn. Cùng với đó là nâng cao chất lượng bản tin dự báo, cảnh báo, tăng cường tần suất phát hành khi có nguy cơ. Đài còn chú trọng xây dựng các bản tin chuyên đề, chuyên biệt dành riêng cho vùng sản xuất nông nghiệp, giúp bà con nông dân và các cơ quan quản lý có thông tin chi tiết và kịp thời để đưa ra quyết định sản xuất phù hợp.
Ông Nguyễn Hồng Sinh chia sẻ về thực trạng xâm nhập mặn tại Hải Phòng với BTV Tống Minh - Báo Nông nghiệp và Môi trường. Ảnh: Đinh Mười.
Cũng theo ông Nguyễn Hồng Sinh, thông tin về xâm nhập mặn là "tai mắt" của nhân dân cũng như của chính quyền địa phương, vì vậy ngoài việc phát hành bản tin rộng rãi, Đài còn thực hiện đo mặn định kỳ hàng năm từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau tại các cống thuộc Hải Phòng.
Khi độ mặn tại cống vượt ngưỡng cho phép, các đơn vị quản lý cống được yêu cầu đóng cống để ngăn nước mặn xâm nhập vào hệ thống thủy lợi nội đồng. Chỉ khi độ mặn giảm xuống ngưỡng thích hợp, cống mới được phép mở để lấy nước ngọt vào phục vụ tưới tiêu. Đây là một biện pháp kiểm soát chất lượng nước tưới tiêu hiệu quả, bảo vệ cây trồng và vật nuôi khỏi tác động của nước mặn.
Một yếu tố quan trọng khác là việc thông tin dự báo, cảnh báo cần phải đến được với người dân và chính quyền địa phương một cách nhanh chóng và hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các sở, ngành liên quan và Đài Khí tượng Thủy văn để thông tin được truyền tải thông suốt, đảm bảo người dân nắm bắt được tình hình và chủ động ứng phó.
Trên thực tế, để đối phó với BĐKH và xâm nhập mặn, TP Hải Phòng đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Các sở, ngành, địa phương được yêu cầu theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, thông tin dự báo khí tượng thủy văn, xác định mức độ ảnh hưởng để triển khai các biện pháp ứng phó cụ thể. Việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân tích trữ nước ngọt, sử dụng hiệu quả và tiết kiệm nước cũng được đẩy mạnh.
Tuy nhiên, tình hình xâm nhập mặn vẫn còn tiếp tục diễn biến phức tạp trong thời gian tới, do vậy cần lưu ý, cảnh báo người dân, chính quyền địa phương cần có những biện pháp ứng phó thích hợp. Bên cạnh đó, cần hơn nữa sự chủ động trong công tác dự báo và cảnh báo sớm của ngành khí tượng thủy văn cùng với nỗ lực và sự phối hợp đồng bộ giữa các bên để những cánh đồng lúa – rươi ở Hải Phòng vẫn sẽ xanh tươi, trù phú.
Theo ông Nguyễn Hồng Sinh, dù đã nỗ lực, Đài Khí tượng Thủy văn Hải Phòng vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Điều này đòi hỏi lượng lớn nhân lực chuyên môn cao và trang thiết bị hiện đại để đảm bảo hoạt động liên tục và chính xác.
