Bận hơn chăm con mọn
Những ngày này, thôn Đồng Sâm, xã Trấn Yên, tỉnh Lào Cai bước vào mùa nuôi tằm giống. Khắp thôn, từ trong nhà ra ngoài đồng, đâu đâu cũng thấy hình ảnh người dân tất bật với nong tằm, luống dâu. Nghề trồng dâu, nuôi tằm đã gắn bó với bà con nơi đây từ nhiều đời, nhưng vài năm trở lại đây, khi đầu ra ổn định, giá cả thuận lợi, công việc này càng mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.
Những diện tích đất trước đây trồng cây khác giờ đã được người dân chuyển đổi sang trồng dâu, nuôi tằm. Ảnh: Thanh Ngà.
Gia đình ông Nguyễn Văn Vinh là một trong những hộ tiêu biểu. Ngôi nhà xây khang trang trị giá hơn 1 tỷ đồng của ông vừa hoàn thiện cách đây không lâu phần lớn nhờ vào nguồn thu từ trồng dâu, nuôi tằm. Ông Vinh chia sẻ, trước đây cuộc sống còn nhiều khó khăn, từ khi có nhà máy thu mua kén ngay tại địa phương, người dân yên tâm trồng dâu, nuôi tằm, thu nhập cao và ổn định hơn hẳn.
Ở Đồng Sâm, cứ 10 hộ thì có đến 7 - 8 hộ trồng dâu, nuôi tằm. Những diện tích đất trước đây trồng cây khác giờ đã được chuyển đổi sang trồng dâu. Cây dâu trở thành cây chủ lực, cung cấp thức ăn chính cho tằm. Người dân tận dụng tối đa quỹ đất, chăm sóc dâu kỹ lưỡng để đảm bảo đủ lá cho các lứa tằm liên tiếp.
Nuôi tằm giống không hề đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Công việc này đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và lúc nào cũng phải luôn tay, bận rộn chẳng khác gì chăm con nhỏ. Với các hộ nuôi tằm giống, một ngày làm việc bắt đầu từ rất sớm. Như gia đình ông Vinh, từ 4 giờ sáng đã thức dậy để chuẩn bị lá dâu cho tằm ăn. Lá dâu phải được hái tươi, thái nhỏ phù hợp với từng độ tuổi của tằm.
Mỗi ngày tằm được cho ăn ba bữa, mỗi bữa kéo dài khoảng 2,5 giờ. Công việc lặp đi lặp lại nhưng không hề đơn giản. Người nuôi phải quan sát kỹ tình trạng của tằm, điều chỉnh lượng thức ăn và đảm bảo môi trường nuôi luôn sạch sẽ. Đặc biệt, tằm con rất nhạy cảm, dễ mắc bệnh nên việc vệ sinh được đặt lên hàng đầu. Sau mỗi lứa, toàn bộ dụng cụ như nong, lưới hay giá đỡ đều phải được khử khuẩn, rửa sạch cẩn thận rồi mới tiếp tục nuôi lứa mới.
Tại xã Trấn Yên, các hộ nuôi tằm giống đã dần hình thành, cung cấp tằm con cho nhiều gia đình trên địa bàn xã. Ảnh: Thanh Ngà.
Theo ông Vinh, nuôi tằm giống vất vả hơn nuôi tằm kén vì yêu cầu chăm sóc cẩn thận và tỉ mỉ hơn. Tằm giống rất nhạy cảm, từ nhiệt độ, độ ẩm đến thức ăn đều phải đảm bảo, chỉ cần sơ suất nhỏ cũng có thể hỏng cả lứa.
Công việc trong ngày của người nuôi tằm gần như không có lúc nghỉ. Cho tằm ăn xong lại ra vườn chăm dâu, hái dâu, rồi lại quay vào nhà tằm. Vòng quay công việc cứ nối tiếp nhau, đặc biệt vào mùa cao điểm, người làm gần như làm việc liên tục từ sáng đến tối.
Duy trì nguồn giống tại chỗ
Mỗi năm, người dân Đồng Sâm sản xuất hai vụ tằm giống chính là vụ xuân và vụ thu. Vụ xuân bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 5, sau đó người dân đốn dâu, chăm sóc để cây phục hồi, chuẩn bị cho vụ thu từ tháng 7 đến cuối tháng 10. Hết vụ lại tiếp tục chăm dâu, tạo thành chu kỳ sản xuất gần như quanh năm.
Gia đình ông Vinh hiện có khoảng 20 sào dâu, phục vụ khu nhà tằm rộng 150m2 với gần 50 nong. Mỗi lứa gia đình ươm khoảng 10 vòng trứng, tương đương 16 nong tằm. Trung bình mỗi sào dâu mang lại khoảng 4,5 triệu đồng, trừ chi phí còn gần 4 triệu đồng/năm. Nhờ đó, tổng thu nhập từ nuôi tằm giống của gia đình đạt khoảng 90 triệu đồng mỗi năm - mức khá ở nông thôn.
Tằm con rất nhạy cảm, dễ mắc bệnh nên việc vệ sinh được đặt lên hàng đầu. Ảnh: Thanh Ngà.
Trước đây, do thiếu nhân lực, gia đình ông từng chuyển sang nuôi tằm kén vì công việc nhẹ hơn. Nhưng khi có điều kiện, ông quyết định quay lại nuôi tằm giống. Không chỉ vì hiệu quả kinh tế cao hơn mà còn vì mong muốn góp phần duy trì nguồn giống tại chỗ, giúp bà con trong thôn thuận lợi hơn trong sản xuất.
Hiện nay, các hộ nuôi tằm giống ở Đồng Sâm chủ yếu cung cấp cho các hộ nuôi tằm kén trong và ngoài thôn. Giá bán dao động từ 200.000 - 210.000 đồng/nong. Từ đầu vụ đến nay, các hộ đã ươm trên 200 vòng trứng, đáp ứng nhu cầu con giống cho nhiều khu vực lân cận.
Việc hình thành các hộ chuyên cung cấp tằm giống đã giúp nghề trồng dâu, nuôi tằm ở Đồng Sâm phát triển theo hướng liên kết chặt chẽ hơn. Người nuôi tằm kén không còn phải phụ thuộc vào nguồn giống từ nơi khác, giảm chi phí vận chuyển và yên tâm hơn về chất lượng. Nguồn giống rõ ràng, ổn định cũng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất chung.
Việc hình thành các hộ chuyên cung cấp tằm giống đã giúp người nuôi tằm kén không còn phải phụ thuộc vào nguồn giống từ nơi khác, giảm chi phí vận chuyển và yên tâm hơn về chất lượng. Ảnh: Thanh Ngà.
Giữa nhịp sống nông thôn, hình ảnh người dân ở Đồng Sâm cần mẫn bên những nong tằm, luống dâu đã trở nên quen thuộc. Công việc tuy vất vả, đòi hỏi nhiều thời gian và công sức nhưng đổi lại là nguồn thu ổn định, giúp nhiều gia đình từng bước nâng cao đời sống, xây dựng nhà cửa khang trang hơn.
Nghề nuôi tằm giống không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần giữ gìn nghề truyền thống của địa phương. Trong quá trình sản xuất, các hộ dân có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau, tạo nên sự gắn bó trong cộng đồng. Từ những nong tằm nhỏ, chuỗi sản xuất dâu tằm đang dần hình thành theo hướng ổn định, bền vững, giúp người dân yên tâm duy trì và phát triển nghề lâu dài.
