'Vác tù và' trong kỷ nguyên số: [Bài 3] Những người giữ phên dậu Lũng Pô

Trưởng bản dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới

Một sáng đầu tháng Sáu, khi mặt trời còn chưa ló rạng sau những dãy núi nơi cực Bắc Tổ quốc, chúng tôi theo con đường bê tông uốn lượn dẫn vào thôn Lũng Pô, xã A Mú Sung (Lào Cai). Đây là điểm đầu tiên trên dải đất hình chữ S đón dòng sông Hồng chảy vào đất Việt. Trên mảnh đất đầu nguồn ấy, cột mốc chủ quyền sừng sững giữa đại ngàn không chỉ khẳng định sự thiêng liêng của biên cương Tổ quốc, mà còn chứng kiến sức sống bền bỉ và khát vọng vươn lên của đồng bào nơi địa đầu đất nước.

Lũng Pô hôm nay đang khoác lên mình diện mạo mới. Những tuyến đường sạch đẹp nối liền các cụm dân cư, những triền đồi phủ kín màu xanh của dứa, xoài, mít thay thế cho các loại cây trồng kém hiệu quả trước đây. Đời sống người dân từng bước được cải thiện, kinh tế ngày càng khởi sắc. Đằng sau những đổi thay ấy là sự đóng góp thầm lặng nhưng đầy trách nhiệm của đội ngũ cán bộ cơ sở, những người luôn sát dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân trên hành trình phát triển.

Trong bối cảnh triển khai mạnh mẽ chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số, vai trò của trưởng thôn, trưởng bản đang có sự chuyển dịch sâu sắc. Nếu như trước đây, những người “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng” đảm nhận việc cộng đồng chủ yếu bằng tinh thần tự nguyện, thì nay họ thực sự trở thành những hạt nhân lãnh đạo hiện đại ở cơ sở. Không chỉ giữ vững uy tín, tổ chức sản xuất, đưa chủ trương của Đảng, Nhà nước đến với nhân dân, họ còn là những "chiến sĩ tiên phong" ứng dụng công nghệ để số hóa quản lý, hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Sự thay đổi này đòi hỏi người đứng đầu thôn, bản phải ngày càng nhạy bén, trách nhiệm, giúp bộ máy mới vận hành tinh gọn, minh bạch và hiệu quả từ gốc. 

Ở thôn Lũng Pô, ông Tẩn Sành Phú là một trong những người như thế. Hơn hai thập kỷ đảm nhiệm vai trò trưởng thôn, ông không chỉ là người gần dân, hiểu dân mà còn là người tiên phong mở hướng phát triển kinh tế mới cho bà con nơi vùng biên.

Sinh ra và lớn lên tại Lũng Pô, ông Phú hiểu từng con suối, ngọn đồi và những khó khăn mà người dân nơi đây từng trải qua. Trước kia, phần lớn hộ dân sống dựa vào cây ngô, lúa nương với năng suất thấp, thu nhập bấp bênh. Đời sống thiếu thốn kéo dài khiến cái nghèo cứ đeo bám hết thế hệ này đến thế hệ khác.

Với suy nghĩ “muốn dân tin thì mình phải làm trước”, ông mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa các loại cây ăn quả như dứa, xoài, mít vào sản xuất. Những ngày đầu triển khai, không ít người tỏ ra hoài nghi. Nhiều hộ lo lắng về vốn đầu tư, kỹ thuật canh tác cũng như khả năng tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, bằng sự kiên trì và quyết tâm, ông Phú vừa làm vừa hướng dẫn bà con. Ông đến từng hộ gia đình vận động, chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời tổ chức cho người dân tham quan những mô hình sản xuất hiệu quả ở địa phương khác. Kết quả từ chính mô hình của gia đình anh cũng đã trở thành minh chứng thuyết phục nhất.

Điều đáng trân trọng là ông Phú luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm sản xuất cho người dân. Từ kỹ thuật chăm sóc cây trồng, sử dụng phân bón, phòng trừ sâu bệnh đến kết nối thị trường tiêu thụ sản phẩm... Với trưởng thôn Lũng Pô Tẩn Sành Phú, thành công của cán bộ cơ sở đơn giản là giúp được nhiều hộ dân cùng phát triển. Suốt hơn 20 năm làm trưởng thôn, ông luôn tâm niệm mọi chủ trương, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu và đồng thuận. Bởi vậy, ông thường xuyên đến từng gia đình để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải thích cặn kẽ các chủ trương mới và vận động nhân dân tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước.

Chính sự gần gũi, chân thành ấy đã giúp ông nhận được sự tin yêu của bà con, dần trở thành hạt nhân "giữ lửa" nơi phên dậu đất nước.

Hiện hơn một nửa số hộ trong thôn Lũng Pô tham gia trồng dứa với diện tích khoảng 12 ha, dự kiến mở rộng thêm 35 ha trong thời gian tới. Người dân còn phát triển hàng chục ha xoài, mít và nhiều cây ăn quả khác. Những quả đồi khô cằn đang từng ngày phủ kín màu xanh. Nhiều gia đình có nguồn thu nhập ổn định, từng bước vươn lên thoát nghèo và làm giàu trên chính mảnh đất quê hương mình. Theo thống kê, thu nhập bình quân đầu người của thôn Lũng Pô hiện đạt khoảng 25 triệu đồng mỗi năm. 

Thầy giáo công nghệ

Điều khiến người dân Lũng Pô quý mến trưởng thôn Tẩn Sành Phú không chỉ bởi ông là người tiên phong trong phát triển kinh tế mà còn bởi sự tận tâm, trách nhiệm với cộng đồng.

Ông Lù Seo Sở, một người dân trong thôn Lũng Pô cho biết, bất cứ khi nào bà con gặp khó khăn, từ chuyện sản xuất, vay vốn, làm thủ tục hành chính đến những mâu thuẫn trong cuộc sống hằng ngày, trưởng thôn họ Tẩn đều sẵn sàng có mặt để hỗ trợ.

“Trưởng thôn Phú nói là làm. Việc gì có lợi cho dân thì anh ấy làm trước, khi thấy hiệu quả người dân mới làm theo. Chính vì thế mọi người rất tin và nghe theo sự vận động của trưởng thôn”, ông Sở chia sẻ.

Còn với ông Hầu Seo Chu, người từng mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất nương sang trồng dứa, những ngày đầu thay đổi phương thức sản xuất vẫn là kỷ niệm khó quên.

“Ban đầu nhiều người lo lắng vì chưa biết hiệu quả ra sao. Nhưng trưởng thôn thường xuyên động viên, hướng dẫn kỹ thuật rồi đưa bà con đi tham quan các mô hình thành công ở nơi khác. Sau khi thấy cây dứa mang lại thu nhập ổn định, nhiều hộ đã mạnh dạn mở rộng diện tích sản xuất”, ông Chu nhớ lại.

Không chỉ gia đình ông Chu mà nhiều hộ dân khác trong thôn cũng từng bước thay đổi tư duy sản xuất. Từ chỗ phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ của Nhà nước, người dân đã chủ động hơn trong phát triển kinh tế, mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao thu nhập.

Niềm tin của người dân đối với đội ngũ cán bộ cơ sở ngày càng được củng cố. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương.

Song song với yêu cầu phát triển kinh tế, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và tiến trình chuyển đổi số quốc gia cũng đang đặt ra những nhiệm vụ mới đối với đội ngũ trưởng thôn, trưởng bản ở vùng cao.

Nếu như trước đây công việc của trưởng bản chủ yếu là truyền đạt chủ trương, giải quyết các công việc thường nhật trong cộng đồng thì ngày nay họ còn phải trở thành những người tiên phong tiếp cận tri thức mới. Không chỉ biết làm kinh tế, họ còn phải biết ứng dụng công nghệ thông tin, tiếp cận khoa học kỹ thuật và hướng dẫn người dân hòa nhập với xu thế phát triển của xã hội hiện đại.

Ở Lũng Pô, hình ảnh trưởng thôn Tẩn Sành Phú sử dụng điện thoại thông minh để cập nhật giá cả thị trường, trao đổi kinh nghiệm sản xuất và hỗ trợ người dân giải quyết các thủ tục hành chính đã trở nên quen thuộc.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của hạ tầng viễn thông và các chương trình chuyển đổi số quốc gia, đội ngũ cán bộ cơ sở tại A Mú Sung đã trở thành những “hạt nhân” thúc đẩy quá trình chuyển đổi số ở vùng biên giới. Từ một địa phương phần lớn người dân còn bỡ ngỡ với điện thoại thông minh, đến nay nhiều hộ dân đã từng bước làm quen với các tiện ích công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

Để có được kết quả ấy, trưởng thôn Tẩn Sành Phú cùng các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng đã thường xuyên tổ chức hướng dẫn người dân cài đặt các ứng dụng cần thiết, sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và thực hiện các giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt.

Nếu như trước đây mỗi lần cần làm giấy khai sinh, xác nhận thông tin cư trú hoặc thực hiện các thủ tục liên quan đến đất đai, người dân phải đi lại nhiều lần thì nay nhiều công việc đã được giải quyết nhanh chóng hơn nhờ ứng dụng công nghệ số.

Các thao tác như kê khai hồ sơ, tra cứu thông tin, theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ hay thanh toán các khoản phí, lệ phí đều có thể thực hiện ngay trên điện thoại thông minh. Điều này giúp người dân tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí đi lại và công sức.

Bà Giàng Thị Xúa cho biết, trước đây nhiều người trong thôn, đặc biệt là những người lớn tuổi, còn rất e ngại khi tiếp xúc với công nghệ. “Ban đầu chúng tôi sợ làm sai vì không biết sử dụng điện thoại thông minh. Nhưng được trưởng thôn và các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn từng bước nên ai cũng dần quen. Bây giờ nhiều việc có thể thực hiện ngay trên điện thoại, thuận tiện hơn rất nhiều”, bà Xúa cho biết.

Theo bà Xúa, những thủ tục liên quan đến đất đai trước đây thường khiến người dân ngại thực hiện do phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ và đi lại nhiều lần. Nay, người dân đã biết cách tra cứu thông tin, bổ sung hồ sơ và theo dõi kết quả giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

Không riêng gia đình bà Xúa, nhiều hộ dân khác trong thôn cũng đã quen với việc sử dụng điện thoại thông minh để phục vụ cuộc sống hằng ngày. Từ thanh toán tiền điện, tiền nước, chuyển khoản ngân hàng đến đăng ký các dịch vụ công trực tuyến, người dân vùng biên đang từng bước hòa mình vào dòng chảy chuyển đổi số của đất nước.

Để không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình này, trưởng thôn Tẩn Sành Phú luôn là người đi đầu. Ngoài việc tuyên truyền, vận động, ông còn trực tiếp cùng các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng đến từng hộ gia đình để hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh và giải đáp những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện.

Nhiều người dân vẫn nhớ hình ảnh vị trưởng thôn kiên trì “cầm tay chỉ việc” cho những người lớn tuổi chưa quen với công nghệ. Từ cài đặt ứng dụng, đăng ký tài khoản định danh điện tử đến hướng dẫn nộp hồ sơ trực tuyến, ông đều tận tình hỗ trợ. Ông nói với bà con rằng "chuyển đổi số để giúp giải quyết công việc nhanh hơn, thuận lợi hơn, tiếp cận các dịch vụ công dễ dàng hơn và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống hơn, bà con hãy cố gắng thay đổi vì chính cuộc sống của bà con".

Những đổi thay ấy đang hiện hữu từng ngày tại nơi ngã ba Lũng Pô, điểm đầu tiên đón dòng sông Hồng chảy vào đất Việt. Công nghệ số đã len lỏi vào từng mái nhà, từng bản làng vùng biên, góp phần rút ngắn khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi, giữa những địa bàn khó khăn với sự phát triển chung của đất nước.

Có lẽ đó cũng là một trong những dấu ấn rõ nét nhất của người trưởng bản trong thời đại mới. Họ không chỉ là những người giữ gìn khối đoàn kết cộng đồng, dẫn dắt phát triển kinh tế hay bảo vệ bình yên nơi biên giới mà còn là những người tiên phong đưa công nghệ đến với cuộc sống của người dân.

Từ những việc làm bình dị nhưng thiết thực, những cán bộ cơ sở như trưởng thôn Tẩn Sành Phú đang góp phần thay đổi diện mạo vùng cao biên giới. Họ là hình ảnh tiêu biểu của người cán bộ thời đại mới, gần dân, hiểu dân, dám nghĩ, dám làm, biết ứng dụng khoa học công nghệ và luôn đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu.

Xây thế trận biên phòng toàn dân vững chắc

Cũng như Trưởng thôn Tẩn Sành Phú, ông Ma Seo Lằng, Bí thư Chi bộ Lũng Pô là một cán bộ cơ sở của thời đại mới. Họ đang góp công để những tuyến đường giao thông nông thôn ngày càng khang trang, sạch đẹp. Các phong trào bảo vệ môi trường được duy trì thường xuyên và trở thành thói quen của nhiều hộ gia đình. Nhiều hủ tục lạc hậu từng bước được loại bỏ, trong khi ý thức xây dựng đời sống văn hóa mới của người dân ngày càng được nâng lên.

Điều quan trọng hơn cả là cả ông Ma Seo Lằng và ông Tẩn Sành Phú đều là những người sinh sống lâu năm tại địa phương, am hiểu phong tục tập quán, nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của bà con. Uy tín, niềm tin được gây dựng qua nhiều năm đã giúp họ trở thành cầu nối vững chắc giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân.

Ở địa bàn biên giới như Lũng Pô, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và giữ gìn an ninh trật tự là nhiệm vụ tối quan trọng. Bởi vậy, cùng với phát triển kinh tế, đội ngũ cán bộ thôn thường xuyên phối hợp với lực lượng biên phòng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến từng hộ dân.

Những quy định về quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới; các quy chế khu vực biên giới; những nguy cơ từ hoạt động xuất nhập cảnh trái phép hay các loại tội phạm xuyên biên giới đều được tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Nhờ làm tốt công tác vận động quần chúng, người dân trong thôn luôn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, kịp thời cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng khi phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Chính từ sự đồng lòng giữa cấp ủy, chính quyền, lực lượng chức năng và nhân dân đã tạo nên thế trận biên phòng toàn dân vững chắc. Đây không chỉ là nền tảng giữ gìn bình yên nơi cực Bắc của Tổ quốc mà còn là động lực quan trọng để Lũng Pô tiếp tục phát triển trong giai đoạn mới.

Giữa vùng biên cương còn nhiều khó khăn, những cán bộ cơ sở như ông Ma Seo Lằng, ông Tẩn Sành Phú là những người con ưu tú của thôn bản đã dám từ bỏ thói quen cũ, vượt lên hoàn cảnh, đón nhận làn gió mới, thay đổi tư duy, cách nghĩ, cách làm, cách quản trị, góp phần mang lại đời sống ấm no, xây dựng quê hương đổi mới. Họ không chỉ là những người thực hiện nhiệm vụ được giao mà còn là những hạt nhân đoàn kết, những người truyền cảm hứng để cộng đồng chung tay dựng xây bản làng ngày một giàu đẹp hơn, bồi đắp phên giậu Tổ quốc ngày càng vững chắc.