Thôn, bản sau sáp nhập: Ngày đầu ở Nam Vai

Chi bộ nhiều dân tộc anh em

Chúng tôi trở lại thôn Nam Vai, xã Gia Hội, tỉnh Lào Cai vào đúng dịp chi bộ tổ chức buổi sinh hoạt đầu tiên sau khi hai thôn Hải Chấn và Nam Vai sáp nhập, lấy tên chung là Nam Vai.

Buổi họp chi bộ hôm ấy tại nhà văn hóa thôn đông hơn mọi lần. Ngoài những gương mặt quen thuộc của bà con người Thái, người Kinh, nay còn có thêm đồng bào Giáy, Mông, Dao cùng ngồi chung lại. Những câu chuyện trước giờ họp được kể bằng nhiều thứ tiếng, nào hỏi thăm sức khỏe, nào chuyện mùa màng, chăn nuôi…

Buổi sinh hoạt diễn ra trong không khí vừa trang trọng, vừa gần gũi. Dù đã sống cạnh nhau từ nhiều năm nay, đây là lần đầu tiên người dân hai thôn cùng ngồi lại trong một cuộc họp với tư cách là thành viên của một thôn mới.

Chi bộ Nam Vai từ 26 đảng viên nay tăng lên 36 đảng viên. Từ hơn 100 hộ dân trước đây, sau sáp nhập, toàn thôn có 274 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu, gồm nhiều dân tộc cùng sinh sống. Địa bàn rộng hơn, số hộ dân đông hơn, đội ngũ cán bộ cơ sở đảm nhiệm nhiều công việc hơn trước.

Trên bục hội trường, Bí thư Chi bộ thôn Nam Vai Lò Thị Hóa lần lượt công bố các quyết định liên quan đến việc sáp nhập và ra mắt ban chấp hành mới. Cũng trong buổi sinh hoạt đầu tiên, chi bộ thông qua quy chế hoạt động mới, phân công đảng viên phụ trách từng nhóm hộ dân để kịp thời tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như vận động bà con tham gia các phong trào tại địa phương. Các chi hội, đoàn thể cũng được kiện toàn để bộ máy mới sớm đi vào hoạt động ổn định.

Điều khiến tôi ấn tượng trong buổi sinh hoạt lần này là hình ảnh nữ Bí thư Chi bộ không còn mang theo cuốn sổ dày cộp như trước. Trên bàn đặt giữa hội trường là một chiếc máy tính xách tay đã được mở sẵn.

Trong suốt cuộc họp, chị liên tục rà soát các văn bản, cập nhật ý kiến của đảng viên và điều hành cuộc họp bằng máy tính. Những thao tác khá thành thạo của người cán bộ dân tộc Thái phần nào cho thấy sự thay đổi trong cách làm việc ở cơ sở, khi chuyển đổi số đang dần hiện diện ở cả những thôn, bản vùng cao.

Nhìn xuống phía dưới hội trường, tôi bắt gặp nhiều gương mặt quen thuộc của những lần đi cơ sở trước đây. Có người là trưởng thôn, người có uy tín trong cộng đồng, cũng có những người lần đầu tham dự một cuộc họp đông đủ như thế này sau khi thôn sáp nhập.

"Nam Vai" - địa danh thân thuộc

Khi cuộc họp kết thúc, nhiều người vẫn chưa vội ra về. Anh Lò Văn Mẳn, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nam Vai kể cho tôi nghe câu chuyện về cái tên của thôn sau sáp nhập.

Theo anh Mẳn, dù địa bàn nay đã mở rộng và có thêm nhiều dân tộc cùng sinh sống, bà con vẫn thống nhất giữ lại tên Nam Vai bởi cái tên ấy đã gắn với lịch sử của vùng đất này từ rất lâu.

Ngày trước, khu vực này mọc nhiều cây mây, cây thong, những loại cây thường được người dân dùng để đan lát các vật dụng phục vụ cuộc sống hằng ngày. Đặc điểm chung của chúng là có rất nhiều gai. Trong tiếng Thái, nơi có nhiều cây gai được gọi là Nam Vai và cái tên ấy cứ thế đi cùng người dân qua nhiều thế hệ.

Với người dân nơi đây, giữ lại tên Nam Vai không đơn thuần là giữ một địa danh trên bản đồ hành chính mà còn là giữ lại những ký ức gắn với cha ông, với những mùa làm nương và những đổi thay của bản làng.

Sau sáp nhập, anh Lò Văn Mẳn tiếp tục được người dân tín nhiệm giao đảm nhận cương vị Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn. Niềm vui đi cùng với trách nhiệm khi địa bàn quản lý giờ đã rộng hơn trước rất nhiều. Anh Mẳn cho biết, nếu như trước đây chỉ mất một khoảng thời gian nhất định để đi hết các xóm trong thôn thì nay quãng đường đã dài hơn. Việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân cũng khó hơn bởi mỗi dân tộc lại có phong tục, tập quán và cách sinh hoạt riêng.

"Làm cán bộ thôn ở một địa bàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống đòi hỏi không chỉ sự nhiệt tình mà còn phải biết lắng nghe, biết dung hòa để mọi người hiểu nhau hơn", Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nam Vai Lò Văn Mẳn cho biết.

Sau sáp nhập, công việc của đội ngũ cán bộ cơ sở tăng lên đáng kể, vừa triển khai các chủ trương, chính sách, vừa gắn kết, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Từ chuyện sản xuất, xây dựng nông thôn mới đến các phong trào của thôn, tất cả đều cần sự chung sức của người dân ở cả hai địa bàn cũ.

Những ngày tới, chi bộ sẽ tiếp tục phân công đảng viên phụ trách từng nhóm hộ dân để kịp thời nắm bắt tình hình, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động để bà con nhanh chóng thích nghi với những thay đổi sau sáp nhập. Với đội ngũ cán bộ thôn, phía trước là rất nhiều công việc cần bắt tay thực hiện để bộ máy mới vận hành hiệu quả.

Giữ nếp cũ, vun đắp tình làng mới

Ngồi ở hàng ghế phía dưới hội trường trong buổi sinh hoạt đầu tiên, ông Lục Văn Tiếng, một đảng viên cao tuổi người Giáy, không giấu được niềm vui khi chứng kiến hai thôn chính thức về chung một mái nhà.

Với ông Tiếng, từ nay mỗi cuộc họp sẽ đông vui hơn, mọi người có thêm cơ hội gặp gỡ, trò chuyện và hiểu nhau hơn. Điều khiến ông yên tâm là đội ngũ cán bộ được người dân tín nhiệm đều là những người trẻ, có trách nhiệm và gần gũi với nhân dân. Sự kỳ vọng ấy cũng là mong muốn chung của nhiều người dân Nam Vai trong những ngày đầu sau sáp nhập.

Tuy nhiên, vẫn đi kèm nhiều trăn trở băn khoăn. Điều mà Bí thư Chi bộ Lò Thị Hóa mong muốn trước mắt là thôn có một nhà văn hóa mới khang trang, rộng rãi hơn, bởi nhà văn hóa thôn hiện tại chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của khoảng 130 hộ dân, trong khi toàn thôn đã có tới 274 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu. Những cuộc họp toàn thôn vì thế vẫn phải tổ chức thành hai điểm sinh hoạt như trước.

Nhưng khó khăn lớn hơn nằm ở việc dung hòa những phong tục, tập quán đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Sau sáp nhập, không chỉ địa giới hành chính thay đổi mà hoạt động của các chi hội, đoàn thể cũng phải từng bước thống nhất. Mỗi cộng đồng dân cư đều có những quy ước riêng trong sinh hoạt và ứng xử. Việc xây dựng một quy chế chung đòi hỏi sự đồng thuận, sẻ chia và tôn trọng lẫn nhau.

Bí thư Chi bộ Lò Thị Hóa kể rằng, trước đây ở Nam Vai, khi có người đau ốm hoặc gặp khó khăn, bà con không mang tiền đến thăm hỏi như nhiều nơi khác mà giúp nhau bằng ngày công lao động. Khi nhận được tin báo, các chi hội sẽ trực tiếp đến gia đình hỏi xem cần hỗ trợ việc gì, từ cấy lúa, gặt lúa đến làm cỏ chè hay chăm sóc nương ngô.

Chỉ sau một lời kêu gọi, cả thôn có thể huy động 30-40 người cùng chung tay giúp đỡ. Công việc vốn nặng nhọc vì thế cũng nhanh chóng hoàn thành. Quan trọng hơn, những buổi cùng nhau lên nương, xuống ruộng đã trở thành sợi dây gắn kết tình làng nghĩa xóm giữa bà con trong thôn.

Trong khi đó, ở những nơi khác trước đây, người dân lại quen với cách sẻ chia bằng tiền mặt. Nay nhiều dân tộc cùng sinh sống dưới một mái nhà chung, những tập quán khác nhau cần được bàn bạc, thống nhất để vừa giữ gìn những nét đẹp vốn có, vừa tạo sự đồng thuận trong cộng đồng.