Tỷ lệ nội địa hóa của nhiều ngành công nghiệp chủ lực ở mức thấp

Đó là khẳng định của ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại tại hội thảo hội thảo 'Xúc tiến đầu tư trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ'.

Theo ông Vũ Bá Phú, thực tế hiện nay cho thấy chỉ khoảng 10% doanh nghiệp ứng dụng tự động hóa, dưới 20% đạt chứng nhận ISO và đa số mới chỉ tham gia ở công đoạn gia công cấp thấp.

Tỷ lệ nội địa hóa tại nhiều ngành công nghiệp chủ lực như cơ khí, điện tử, ô-tô vẫn còn khiêm tốn. Ảnh minh họa. — Tỷ lệ nội địa hóa tại nhiều ngành công nghiệp chủ lực như cơ khí, điện tử, ô-tô vẫn còn khiêm tốn. *Ảnh minh họa.*

Đơn cử như ngành điện tử, mặc dù kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 120 tỷ USD, song đóng góp của doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm chưa tới 5%. Điều này cho thấy, Việt Nam xuất khẩu nhiều nhưng giá trị gia tăng chủ yếu vẫn thuộc về khu vực doanh nghiệp FDI.

Doanh nghiệp Việt Nam vẫn đứng ngoài chuỗi giá trị, thiếu cơ hội tiếp cận kinh nghiệm, vốn và mặt bằng sản xuất. Đây là thực trạng cần sớm được thay đổi nếu muốn phát triển công nghiệp hỗ trợ một cách bền vững.

Theo thống kê của Bộ Công Thương, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, chủ yếu hoạt động trong các lĩnh vực cơ khí, điện tử, dệt may, da giày; 88% trong số này là doanh nghiệp nhỏ và vừa, phần lớn sử dụng thiết bị lạc hậu, thiếu tiêu chuẩn chất lượng. Chỉ khoảng 10% doanh nghiệp ứng dụng tự động hóa và dưới 20% đạt chứng nhận ISO hoặc áp dụng các mô hình quản trị hiện đại như 5S, Lean, TQM.

Trong đó, dệt may - da giày đạt khoảng 45 - 50%, cơ khí chế tạo 15 - 20%, lắp ráp ô tô từ 5 - 20%, chưa đạt mục tiêu 40% nội địa hóa. Ngành điện tử dù có sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn nhưng tỷ lệ linh kiện được sản xuất tại Việt Nam còn hạn chế…

Theo các chuyên gia, hạn chế lớn nhất của ngành công nghiệp hỗ trợ vẫn là năng lực công nghệ, chi phí sản xuất cao, năng lực nghiên cứu, phát triển (R&D) còn yếu, trong khi yêu cầu từ các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe. Trong khi, phần lớn doanh nghiệp vẫn dừng ở mức gia công đơn giản, giá trị thấp, chưa đủ năng lực sản xuất linh kiện có hàm lượng kỹ thuật cao - yếu tố cốt lõi để tham gia sâu và bền vững vào chuỗi giá trị toàn cầu. Để khắc phục những hạn chế này, doanh nghiệp cần đổi mới tư duy quản trị, tăng đầu tư vào R&D, chuyển đổi số và tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất.

Nguyễn Trường