Gìn giữ lễ hội làng
Những ngày đầu Xuân, tại thôn Sơn Nam, xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh, lễ hội tìm trâu và mở cửa rừng được tổ chức trang trọng, thu hút đông đảo người dân và du khách. Đây là nghi lễ dân gian mang đậm sắc màu tâm linh, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bản làng bình yên. Dưới cây nêu và cột lễ - biểu tượng linh thiêng trong đời sống cư dân nông nghiệp - người dân thành kính dâng lễ vật, thực hiện nghi thức cúng tế, cung nghinh Thành hoàng làng.
Lễ hội tìm trâu và mở cửa rừng tổ chức trang nghiêm tại xã Cẩm Hưng. Ảnh: T.Nga.
Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội rộn ràng, nơi các trò chơi dân gian trở thành điểm nhấn. Ngay tại sân điện, những cuộc kéo co diễn ra sôi nổi trong tiếng reo hò cổ vũ. Sợi dây thừng căng chặt trong tay, những bước chân ghì xuống nền đất tạo nên cuộc tranh tài quyết liệt nhưng chan chứa niềm vui. Ở một góc khác, trò bịt mắt bắt vịt, trèo cột, đi cầu cạn… mang đến tiếng cười giòn giã, thu hút cả người chơi lẫn người xem.
Không gian dưới tán cây đa hơn 150 năm tuổi trở thành nơi gặp gỡ của nhiều thế hệ. Trẻ nhỏ háo hức theo dõi, thanh niên hăng hái nhập cuộc, người cao tuổi say sưa cổ vũ. Mỗi người một vai trò nhưng cùng chung nhịp hội, tạo nên sự gắn kết cộng đồng bền chặt.
Trò chơi dân gian làng quê được gìn giữ qua bao đời nay. Ảnh: T.Nga.
Xa hơn, trên dãy núi Hồng, Lễ khai hội chùa Hương Tích mở đầu năm du lịch Hà Tĩnh 2026 tạo dấu ấn bởi phần hội. Sau nghi lễ khai hội trang nghiêm, hàng loạt hoạt động văn hóa - thể thao truyền thống được tổ chức đồng bộ. Thi kéo co giữa các đội đến từ nhiều xã diễn ra quyết liệt, thể hiện tinh thần đoàn kết. Sới vật cổ truyền thu hút đông đảo người xem; mỗi thế vật đẹp đều nhận được những tràng pháo tay tán thưởng.
Cờ tướng ngoài trời trở thành điểm hẹn của những người yêu thích bộ môn trí tuệ. Chọi gà, đẩy gậy, bóng chuyền nam thanh niên… góp phần làm phong phú sắc màu lễ hội. Nhiều du khách sau khi dâng hương đã nán lại hòa mình vào các trò chơi dân gian do Ban tổ chức triển khai. Chính các trò chơi này đã tạo thành nhịp cầu kết nối giữa người dân địa phương và du khách, giữa truyền thống và đời sống hôm nay.
Tiếp mạch nguồn “hồn cốt” làng trong đời sống hiện đại
Dưới góc nhìn văn hóa - xã hội, các trò chơi dân gian không đơn thuần là hoạt động vui chơi đầu năm mà còn là cách cộng đồng lưu giữ ký ức tập thể. Mỗi cuộc kéo co là bài học về tinh thần đồng lòng; mỗi sới vật là biểu tượng của ý chí, nghị lực; mỗi ván cờ tướng rèn luyện tư duy, sự kiên nhẫn.
Các trò chơi dân gian không đơn thuần là hoạt động vui chơi đầu năm mà còn là cách cộng đồng lưu giữ ký ức. Ảnh: T.Nga.
Việc duy trì các trò chơi dân gian trong khuôn khổ lễ hội đã góp phần tạo sinh khí cho đời sống văn hóa cơ sở. Thanh niên có cơ hội tham gia hoạt động tập thể, rèn luyện sức khỏe. Trẻ em được tiếp cận trực tiếp với truyền thống thay vì chỉ nghe kể qua lời người lớn. Người cao tuổi chứng kiến sự tiếp nối của thế hệ sau, thêm niềm tin vào sự bền vững của văn hóa quê hương.
Trong bối cảnh nhiều hình thức giải trí hiện đại ngày càng phổ biến, sức hút của kéo co, đấu vật, cờ tướng, chọi gà… cho thấy giá trị truyền thống vẫn có chỗ đứng vững chắc khi được tổ chức phù hợp. Điều quan trọng không nằm ở quy mô lớn hay nhỏ mà ở sự tham gia thực chất của cộng đồng.
Trò chơi dân gian làm phong phú đời sống văn hóa khu vực nông thôn. Ảnh: T.Nga.
Giữ gìn trò chơi dân gian không phải là sự hoài niệm đơn thuần mà là lựa chọn phát triển có chiều sâu. Khi phần lễ trang nghiêm hòa cùng phần hội rộn ràng, khi tiếng trống hội vang lên giữa sân chùa, sân điện, đó cũng là lúc “hồn cốt” làng quê được tiếp sức trong đời sống hiện đại.
