Bà Nguyễn Thị Thúy Hường - Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di tích cho biết: “TP.HCM hiện có 321 di tích lịch sử văn hóa đã được xếp hạng. Còn căn nhà số 113A Đặng Dung nằm trong danh mục kiểm kê di tích theo Quyết định 1156 ban hành ngày 30/8/2025, Trung tâm đang phối hợp UBND phường Tân Định lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích".
Căn nhà 113A Đặng Dung là nơi hoạt động bí mật của Biệt động thành. Ảnh: Đình Du.
Căn nhà số 113A đường Đặng Dung được ông Trần Văn Lai (tỷ phú Mai Hồng Quế - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân) cùng vợ chồng ông Đỗ Miễn và bà Nguyễn Thị Sự mua để làm cơ sở bí mật cho lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định. Họ biến căn nhà này thành quán cà phê, cơm tấm Đại Hàn… nhưng âm thầm xây dựng 2 hộp thư bí mật, 2 căn hầm nổi và lối thoát hiểm cho các chiến sỹ Biệt động thành.
Bút tích của Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Di tích 113A Đặng Dung. Ảnh: Vũ Bình.
“Trải qua hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, căn nhà số 113A Đặng Dung đã làm tròn sứ mệnh lịch sử, phục vụ đắc lực cho lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định cũng như lực lượng vũ trang trong quá trình hoạt động, chiến đấu giữa lòng địch. Từ sau giải phóng, căn nhà vẫn bảo tồn “Hộp thư bí mật” tại tầng trệt, trong khu vực bếp và “Hầm nổi” tại tầng một của căn nhà. Những năm qua, nơi đây là địa điểm thu hút nhiều du khách tham quan trong và ngoài nước, là điểm học tập lịch sử sinh động đối với thế hệ trẻ, học sinh, sinh viên. Vì vậy rất cần đầu tư, bảo tồn và phát huy giá trị”, bà Lê Tú Cẩm - Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TP.HCM cho biết thêm.
Quang cảnh buổi tọa đàm khoa học "Di tích lịch sử nhà số 113A đường Đặng Dung, phường Tân Định, TP.HCM". Ảnh: Đình Du.
Tại buổi tọa đàm, Đại tá Nguyễn Thành Trung - Chính ủy, Bộ Tư lệnh TP.HCM thông tin: “Nhà số 113A đường Đặng Dung không chỉ là một địa chỉ lịch sử đơn thuần mà là biểu tượng cho sự kết tinh của lòng trung kiên, trí tuệ, sáng tạo và niềm tin tất thắng của người chiến sĩ cách mạng. Đây chính là cơ sở khẳng định giá trị lịch sử văn hóa của di tích, là nền tảng để chúng ta hôm nay tiếp tục tôn vinh, bảo tồn và phát huy, gắn liền với công tác giáo dục truyền thống yêu nước, xây dựng thế trận lòng dân. Việc nghiên cứu, tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị di tích nhà số 113A đường Đặng Dung trong giai đoạn hiện nay không chỉ mang ý nghĩa lịch sử, mà còn là nhiệm vụ chính trị, văn hóa, tư tưởng quan trọng.
Ông Trần Kiến Xương (trái) trao đổi công tác sưu tầm hiện vật của lực lượng Biệt động Sài Gòn với người đồng đội cũ của cha tại garage Biệt động Sài Gòn. Ảnh: Vũ Bình.
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Trần Kiến Xương (con trai ông Trần Văn Lai) cho biết: “Căn nhà từng là nơi họp bí mật của lực lượng biệt động thành. Bên trái là nhà tướng Ngô Quang Trưởng của quân lực Việt Nam Cộng hòa, bên phải là trụ sở nhân dân tự vệ Khóm 2 nhưng căn nhà 113A vẫn an toàn nhờ cách bố trí hợp lý, tinh vi. Đây là bài học sâu sắc về lòng trung thành, sự quả cảm và tinh thần dấn thân của những con người chấp nhận hiểm nguy để bảo vệ cách mạng. Hiện hồ sơ “Hộp thư bí mật và hầm nổi của Biệt động Sài Gòn - Gia Định tại nhà 113A Đặng Dung” đã được UBND TP.HCM phê duyệt, đây là niềm vui rất lớn cho các chiến sĩ Biệt động Sài Gòn - Gia Định nói riêng, người dân TP.HCM nói chung”.
