Thay đổi diện mạo Thủ đô: [Bài 4] Xóa ‘điểm đen’ từ ngõ nhỏ

Nếu như ở các bài trước, câu chuyện làm sạch phố phường Hà Nội được nhìn từ góc độ quản lý, thay đổi giờ thu gom hay ứng dụng công nghệ, thì tại Tổ dân phố 16 Trương Định cũ (phường Tương Mai), hành trình ấy lại bắt đầu từ những việc rất giản dị: trực ngõ, nhắc dân và kiên trì giữ sạch từng mét đường nhỏ.

Hai tuần “giữ chốt” xóa chân rác

Nằm trong khu dân cư đông đúc với nhiều ngõ sâu, Tổ dân phố 16 từng là một trong những khu vực thường xuyên phát sinh rác thải tự phát. Không ít vị trí dù đã đặt biển “Cấm đổ rác” nhưng dưới chân biển vẫn đầy túi nilon, hộp xốp, rác sinh hoạt.

Theo bà Nguyễn Thị Huyền Linh, Tổ trưởng Tổ dân phố 16 Trương Định cũ (phường Tương Mai), trước đây tổ dân phố tồn tại 4 “điểm đen” rác thải, trong đó có một điểm lớn ngay đầu tuyến đường dân cư, nơi người đi đường tiện tay bỏ rác xuống mỗi khi đi qua.

“Có hôm công nhân vừa dọn xong thì chỉ một lúc sau rác lại đầy. Một túi rác xuất hiện là người khác lại bỏ theo, lâu dần thành cả đống”, bà Linh nhớ lại.

Không chấp nhận để tình trạng này kéo dài, tổ dân phố bắt đầu triển khai nhiều biện pháp quyết liệt. Điều đáng nói là cách làm ở đây không bắt đầu bằng xử phạt mà bằng việc trực tiếp thay đổi thói quen của người dân.

Bà Linh kể, trong khoảng hai tuần đầu triển khai, bà là người trực tiếp đứng "chốt" tại điểm tập kết rác tự phát từ 4h đến 6h sáng mỗi ngày để nhắc nhở người dân. Sau đó, lực lượng an ninh cơ sở tiếp tục thay ca trực từ 6h đến 9h sáng. “Muốn xóa được điểm đen thì phải có người đứng ở đó. Không quyết liệt thì không làm nổi”, bà nói.

Những ngày đầu, tổ dân phố chủ yếu tuyên truyền, vận động và giải thích cho người dân hiểu vì sao cần thay đổi giờ đổ rác. Khi thấy ai mang rác ra sai giờ, cán bộ tổ dân phố đều nhẹ nhàng nhắc nhở, đề nghị mang rác về nhà và chờ tới khi xe môi trường hoạt động.

Theo bà Linh, điều quan trọng nhất là cán bộ cơ sở phải có trách nhiệm và tạo được sự tin tưởng với người dân. “Mình phải làm thật thì dân mới nghe”, bà chia sẻ.

Không chỉ trực chốt, tổ dân phố còn kê bàn ghế, đặt bình nước và quét dọn sạch sẽ ngay tại các vị trí từng là nơi tập kết rác tự phát. Những điểm từng nhếch nhác dần được biến thành góc sinh hoạt nhỏ với cây xanh và biển nhắc nhở giữ gìn vệ sinh môi trường. “Trước đây là đống rác, giờ sạch sẽ rồi thì người dân tự nhiên cũng ngại mang rác ra bỏ”, bà Linh kể.

Giữ sạch ngõ từ ý thức cộng đồng

Sau khoảng hai tuần triển khai liên tục, các “điểm đen” rác thải tại Tổ dân phố 16 thay đổi rõ rệt. Những nơi từng ngập rác nay dần sạch sẽ suốt cả ngày.

Theo bà Linh, tổ dân phố hiện duy trì nguyên tắc chỉ đổ rác trong khung giờ từ 20h - 23h hàng ngày. Ngoài khoảng thời gian này, người dân không được để rác ra ngoài ngõ. “Tất cả các gia đình đều phải để rác trong nhà. Khi nào có xe vào ngõ thì mới được mang rác ra”, bà nói.

Hiện nay hầu hết cư dân trong tổ đều tham gia nhóm zalo cộng đồng để cập nhật thông báo vệ sinh môi trường. Khi phát hiện trường hợp đổ rác sai quy định, người dân sẽ chủ động phản ánh để cùng nhắc nhở. “Tất cả mọi người đều phải có trách nhiệm giữ gìn môi trường, không chỉ riêng cán bộ tổ dân phố. Bởi cái khó nhất không phải dọn sạch rác mà là duy trì được ngõ phố sạch đẹp lâu dài”, bà chia sẻ.

Câu chuyện ở Tổ dân phố 16 Trương Định cũ (phường Tương Mai) cho thấy việc làm sạch phố phường không chỉ bắt đầu từ thay đổi khung giờ thu gom rác hay các chiến dịch tổng vệ sinh, mà bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức của cộng đồng dân cư.