Nguy cơ xuất hiện một đợt “Siêu El Niño” đang đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với ngành nông nghiệp Thái Lan, đặc biệt là sản xuất lúa gạo, đồng thời làm gia tăng rủi ro về an ninh lương thực.
Trong bối cảnh khủng hoảng kéo dài tại Trung Đông, lĩnh vực nông nghiệp vốn đã chịu áp lực từ giá năng lượng và phân bón leo thang. Bên cạnh đó, tình trạng giá nông sản thấp kéo dài khiến thu nhập của nông dân bị hạn chế, kéo theo nguy cơ gia tăng nợ nần.
Hạn hán nghiêm trọng, chi phí đầu vào tăng cao và những bất cập của thị trường được dự báo sẽ tiếp tục gây sức ép lên người sản xuất. Trong khi đó, khả năng định giá yếu khiến lợi nhuận bị thu hẹp, làm suy giảm nhu cầu trong nước và tiềm ẩn rủi ro về xã hội và chính trị.
Tác động của nắng nóng
Đợt “Siêu El Niño” trong năm nay có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền đối với toàn bộ ngành nông nghiệp, qua đó kìm hãm tăng trưởng kinh tế, theo cảnh báo của một chuyên gia độc lập trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, chuyên nghiên cứu về lúa gạo. Thuật ngữ này chỉ các hiện tượng thời tiết cực đoan, thường đặc trưng bởi nền nhiệt cao và khô hạn, khi nhiệt độ Thái Bình Dương tăng từ 2°C trở lên so với mức trung bình.
Theo ông Somporn Isvilanonda, hiện tượng “vòm nhiệt” dự kiến bao phủ Thái Lan trong năm nay có thể kéo dài tình trạng nắng nóng cực đoan đến hết tháng 9, khiến lượng mưa thường xuất hiện vào giai đoạn tháng 5-6 trở nên khan hiếm.
Hệ quả là cả vụ lúa chính và vụ phụ tại nhiều khu vực sẽ đối mặt với tình trạng thiếu nước tưới, ngoại trừ một số nơi thuộc vùng hạ lưu châu thổ sông Chao Phraya. Các vườn cây ăn quả tại những khu vực khan hiếm nước cũng có nguy cơ bị chết cây.
Nhận định cho biết, một Siêu El Niño sẽ gây nên những hệ quả nghiêm trọng tới nền kinh tế lúa gạo của Thái Lan. Ảnh: Thai PBS World.
Ông Somporn cho biết, nông dân vốn đã chịu ảnh hưởng bởi giá năng lượng và phân bón tăng do xung đột Trung Đông, nay sẽ càng thêm khó khăn khi hạn hán nghiêm trọng kéo dài.
Bên cạnh đó, những bất cập của thị trường nông sản - như chênh lệch lớn giữa giá nông dân bán ra và giá bán buôn - đang đặt người nông dân vào thế bất lợi rõ rệt.
Dừa là một ví dụ điển hình: tại Bangkok, người tiêu dùng phải trả từ 20-25 baht cho mỗi quả dừa, trong khi nông dân chỉ nhận được khoảng 2,5 baht đối với dừa nhỏ và khoảng 5 baht với dừa lớn. Sự chênh lệch này một phần đến từ chi phí tiếp thị gia tăng, như chi phí vận chuyển cao hơn, cũng như những hạn chế trong hệ thống phân phối.
Cạnh tranh tài nguyên nước
Ủy ban Phát thanh và Viễn thông Quốc gia cho biết số lượng trung tâm dữ liệu được cấp phép tại Thái Lan hiện đã vượt 20, làm dấy lên lo ngại về mức tiêu thụ điện và nước lớn của lĩnh vực này.
Tuy nhiên, việc triển khai trung tâm dữ liệu tại Thái Lan vẫn chưa đạt quy mô “trang trại” lớn như ở một số quốc gia khác, qua đó giúp giảm thiểu nguy cơ cạnh tranh tài nguyên. Bà Morragot Kulatumyotin, Giám đốc điều hành nhà cung cấp nền tảng số và điện toán đám mây INET, nhận định xung đột về tài nguyên khó có khả năng trở thành vấn đề lớn trong vòng 1 đến 2 năm tới.
Theo bà, các trung tâm dữ liệu truyền thống chủ yếu sử dụng hệ thống tuần hoàn nước, trong khi các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo ngày càng áp dụng công nghệ làm mát không cần lượng lớn nước máy.
Dù vậy, tại một số khu vực hoặc vùng quy hoạch như Hành lang Kinh tế phía Đông (EEC), những hạn chế về năng lực hạ tầng có thể bắt đầu xuất hiện. Các khoản đầu tư trung tâm dữ liệu trong tương lai cần cân nhắc kỹ mức độ sẵn sàng của hệ thống hạ tầng hỗ trợ.
Bà Morragot cũng cho rằng Chính phủ có thể cần thành lập một cơ quan chuyên trách, chẳng hạn như Cơ quan Xúc tiến Kinh tế Số, nhằm xây dựng quy hoạch tổng thể cho trung tâm dữ liệu, bảo đảm khả năng đáp ứng dài hạn về nước, điện và các nguồn năng lượng thay thế.
Ông Suphachai Chearavanont, Chủ tịch True Corporation, cho biết doanh nghiệp này cùng tập đoàn mẹ Charoen Pokphand đang triển khai chiến lược dài hạn nhằm kiểm soát và giảm chi phí năng lượng, trong đó đẩy nhanh việc sử dụng năng lượng tái tạo. Hiện điện mặt trời đã chiếm khoảng 70–80% tổng mức tiêu thụ năng lượng của tập đoàn xét theo chi phí. Nếu xung đột địa chính trị tiếp tục đẩy giá năng lượng tăng cao, tập đoàn sẽ đa dạng hóa đầu tư sang các nguồn năng lượng thay thế.
