4 rào cản lớn tác động trực tiếp đến công tác giảm nghèo bền vững
Ông Hồ Đình Toàn, Chủ tịch UBND xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng cho biết, xã Bảo Lạc được thành lập theo Nghị quyết số 1657/NQ-UBTVQH về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích đất tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Bảo Lạc, xã Bảo Toàn và xã Hồng Trị thành đơn vị hành chính mới, lấy tên là xã Bảo Lạc.
Sau sắp xếp, xã Bảo Lạc có tổng diện tích đất tự nhiên 118,7 km² (đạt 118,7% so với quy định), quy mô dân số 10.889 người (đạt 108,89% so với quy định), với 25 tổ, xóm trực thuộc.
Đến cuối năm 2025, toàn xã còn 837 hộ nghèo và cận nghèo trên tổng số 2.381 hộ, chiếm 35,15%; trong đó hộ nghèo là 519 hộ (chiếm 21,8%), hộ cận nghèo là 318 hộ (chiếm 13,36%).
Ông Hồ Đình Toàn, Chủ tịch UBND xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng (ngồi giữa) kiểm tra công tác thực hiện xóa nhà tạm, nhà dột nát trên địa bàn xã. Ảnh: Duy Học.
Những con số này cho thấy thách thức rất lớn đối với mục tiêu giảm nghèo bền vững tại địa phương. Tỷ lệ hộ nghèo cao phản ánh rõ những hạn chế về sinh kế, trình độ sản xuất, khả năng tiếp cận thị trường, cũng như tác động của điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, địa hình chia cắt và hạ tầng còn thiếu đồng bộ. Thực tế đó đòi hỏi phải có cách tiếp cận căn cơ, lâu dài, trong đó nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò trụ cột nhưng phải theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.
Từ thực tiễn quản lý ở cơ sở, ông Toàn chỉ ra một số rào cản lớn đang tác động trực tiếp đến công tác giảm nghèo bền vững của xã.
Thứ nhất, điều kiện tự nhiên khó khăn, địa hình đồi núi cao, chia cắt mạnh, quỹ đất sản xuất hạn chế, dễ bị ảnh hưởng bởi thiên tai.
Thứ hai, trình độ sản xuất của người dân còn thấp, sản xuất nông nghiệp chủ yếu mang tính tự cung, tự cấp, chưa gắn chặt với thị trường.
Thứ ba, thiếu vốn, thiếu kỹ thuật và thiếu liên kết tiêu thụ, khiến nhiều mô hình sản xuất khó mở rộng quy mô. Ngoài ra, một bộ phận người dân còn tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ của Nhà nước, làm giảm động lực vươn lên thoát nghèo.
Theo ông Toàn, bên cạnh những rào cản hữu hình như địa hình, vốn và kỹ thuật, thì rào cản vô hình về thông tin đang tác động không nhỏ đến hiệu quả giảm nghèo.
Chuyển từ “làm nông nghiệp để đủ ăn” sang “làm nông nghiệp để có thu nhập bền vững”
Lãnh đạo xã Bảo Lạc cho biết, nông nghiệp hiện vẫn là nguồn sinh kế chủ yếu, tạo việc làm và thu nhập cho phần lớn hộ dân trên địa bàn xã, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và kinh tế vườn rừng đã góp phần ổn định đời sống, giúp nhiều hộ từng bước cải thiện thu nhập.
Thực tiễn cho thấy, một số mô hình nông nghiệp đã bước đầu mang lại hiệu quả tích cực trong giảm nghèo. Có thể kể đến mô hình trồng cây dâu tằm, cây hồi, cây quế, cây dược liệu phù hợp với điều kiện tự nhiên và khí hậu của xã; chăn nuôi trâu, bò theo hướng bán chăn thả; cũng như một số mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã. Những mô hình này giúp người dân tận dụng lợi thế sẵn có, giảm rủi ro, từng bước nâng cao thu nhập và tạo sinh kế ổn định hơn so với sản xuất manh mún trước đây.
Nông nghiệp hiện vẫn là nguồn sinh kế chủ yếu, tạo việc làm và thu nhập cho phần lớn hộ dân trên địa bàn xã, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Ảnh: Duy Học.
Tuy nhiên, để các mô hình này thực sự lan tỏa, ông Toàn cho rằng, cần song hành giữa hỗ trợ sản xuất và hỗ trợ thông tin. Đó là thông tin về giá cả thị trường, đầu ra sản phẩm, tiêu chuẩn chất lượng, cũng như kinh nghiệm từ những mô hình thành công. Khi người dân “thấy được, hiểu được và tin được”, việc nhân rộng mô hình mới có thể diễn ra bền vững.
Cũng theo ông Toàn, nông nghiệp của xã hiện vẫn còn thiếu và yếu ở nhiều khâu. Trước hết là quy hoạch vùng sản xuất chưa rõ nét, còn dàn trải. Giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao chưa được đưa vào sản xuất rộng rãi. Chuyển giao khoa học kỹ thuật còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa. Hạ tầng phục vụ sản xuất và tiêu thụ như đường giao thông, kho bảo quản, sơ chế còn thiếu. Đặc biệt, khâu tiêu thụ sản phẩm vẫn là điểm nghẽn lớn, khiến nông sản khó nâng cao giá trị.
Từ thực tế đó, ông Toàn bày tỏ mong muốn xã Bảo Lạc tiếp tục nhận được sự hỗ trợ từ nguồn vốn các Chương trình mục tiêu quốc gia để có nguồn vốn tiếp tục hỗ trợ sản xuất nâng cao thu nhập cho người dân theo hướng đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững.
Cụ thể, hỗ trợ quy hoạch vùng sản xuất tập trung; đưa giống mới, kỹ thuật mới vào sản xuất; đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế của người dân; hỗ trợ vốn và tín dụng ưu đãi; đồng thời kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia bao tiêu sản phẩm.
Song song đó, tăng cường hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu cho các sản phẩm đặc trưng của địa phương.
Theo ông Toàn, để phát huy hiệu quả việc tích hợp 3 Chương trình mục tiêu quốc gia trong thời gian tới, cần điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, linh hoạt hơn trong phân bổ nguồn lực và tăng quyền chủ động cho cấp xã. Cấp xã cần được trao quyền nhiều hơn trong việc lựa chọn mô hình, phân bổ vốn phù hợp với điều kiện thực tế từng xóm.
Đồng thời, cần tránh chồng chéo, trùng lặp nội dung hỗ trợ. Tập trung nguồn lực cho các mô hình sinh kế có khả năng lan tỏa và tạo thu nhập bền vững, qua đó giúp người dân thoát nghèo một cách thực chất và lâu dài.
Ông Hồ Đình Toàn, Chủ tịch UBND xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng cho biết, nông nghiệp hiện vẫn là nguồn sinh kế chủ yếu, tạo việc làm và thu nhập cho phần lớn hộ dân trên địa bàn xã, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, đóng góp của nông nghiệp vào giảm nghèo hiện nay vẫn chủ yếu ở mức duy trì sinh kế, chưa tạo được đột phá mạnh do giá trị gia tăng còn thấp. Vì vậy, định hướng thời gian tới là phải chuyển từ “làm nông nghiệp để đủ ăn” sang “làm nông nghiệp để có thu nhập bền vững”.
