Sửa đổi Luật Dầu khí [Bài 2]:Kỳ vọng sẽ thực sự 'cởi trói' cho doanh nghiệp

LTS: Ngành dầu khí không chỉ là trụ cột của nền kinh tế mà còn gắn với nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển. Sau gần 3 năm thực thi, Luật Dầu khí năm 2022 đã phát huy hiệu quả, tạo nhiều chuyển biến tích cực. Song trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, một số quy định cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, việc sửa đổi Luật được kỳ vọng sẽ khơi thông thể chế, thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển cho ngành dầu khí.

Mới đây, tại TP. Hồ Chí Minh, Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tổ chức tổ chức Hội thảo góp ý dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Tại hội thảo, các đại biểu, chuyên gia và doanh nghiệp trong ngành dầu khí cho rằng, việc sửa luật lần này là cần thiết nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn, đồng thời mở rộng không gian phát triển mới cho lĩnh vực năng lượng ngoài khơi.

Ông Vũ Đào Minh, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam

Kiến tạo khung pháp lý cho các lĩnh vực mới liên quan chặt chẽ với dầu khí

Ông Vũ Đào Minh, Phó Tổng Giám đốc Petrovietnam đánh giá, sau hơn 2 năm triển khai, Luật Dầu khí đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho hoạt động dầu khí, góp phần thúc đẩy đầu tư, khai thác và gia tăng nguồn thu ngân sách Nhà nước.

Cơ quan chức năng đã phê duyệt danh mục các lô dầu khí được hưởng chính sách ưu đãi, ưu đãi đầu tư đặc biệt; phê duyệt 4 đề án điều tra cơ bản về dầu khí giai đoạn 2026 - 2030; ký mới 5 hợp đồng dầu khí, gia hạn 3 hợp đồng; chấp thuận gia hạn giai đoạn tìm kiếm, thăm dò cho 26 hợp đồng dầu khí và phê duyệt 55 báo cáo, kế hoạch liên quan đến hoạt động dầu khí.

Tuy nhiên bên cạnh những tác động tích cực đối với hoạt động dầu khí thời gian qua, thực tiễn áp dụng Luật đã phát sinh nhiều nút thắt lớn, như: Chưa có quy định rõ vai trò thay mặt nước chủ nhà của Petrovietnam, các vấn đề về quản lý quỹ bảo đảm nghĩa vụ thu dọn công trình dầu khí, cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư phát triển mỏ dầu khí cận biên và hoạt động thu hồi dầu, các quy trình thủ tục phức tạp gây kéo dài thời gian triển khai hoạt động dầu khí…

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi Luật Dầu khí nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước, đáp ứng sự thay đổi của hệ thống pháp luật thời gian gần đây và giải quyết các vướng mắc phát sinh, cụ thể hóa cơ chế ưu đãi đầu tư và kiến tạo khung pháp lý cho các lĩnh vực mới liên quan chặt chẽ với dầu khí.

Đại biểu Quốc hội Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam

Các nội dung chi tiết nên được quy định bằng nghị định hướng dẫn để đảm bảo tính linh hoạt

Đại biểu Quốc hội Lê Ngọc Sơn, Chủ tịch HĐTV Petrovietnam cho biết, Petrovietnam đang hoạt động theo mô hình vừa là doanh nghiệp nhà nước, vừa thực hiện một phần nhiệm vụ quản lý nhà nước do Chính phủ giao. Tập đoàn luôn sẵn sàng đảm nhận mọi nhiệm vụ được giao, song các cơ chế này cần được quy định cụ thể, rõ ràng, nhất quán với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền của Đảng và Nhà nước.

Đánh giá về sự cần thiết phải sửa đổi Luật Dầu khí, ông Lê Ngọc Sơn thẳng thắn chỉ ra khoảng trống giữa tư duy lập pháp năm 2022 và bối cảnh hiện tại. Tư duy ngày nay đã chuyển dịch mạnh mẽ sang “thể chế kiến tạo phát triển”. Trong khi đó, Luật Dầu khí 2022 vẫn mang nặng tư duy kiểm soát, chưa thực sự tạo không gian thông thoáng cho phát triển.

Ông bày tỏ quan điểm, luật chuyên ngành chỉ nên đóng vai trò là "luật khung", các nội dung chi tiết nên được quy định bằng nghị định hướng dẫn để đảm bảo tính linh hoạt, giúp hỗ trợ cho hoạt động khai thác tài nguyên dầu khí, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới, hiện thực hóa chiến lược biến không gian biển thành không gian phát triển quốc gia.

Chủ tịch HĐTV Petrovietnam bày tỏ kỳ vọng, Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ thực sự "cởi trói" cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng mạnh mẽ và cam kết Net zero đang đến gần, nếu các nút thắt không được tháo gỡ kịp thời, nguồn tài nguyên dầu khí có nguy cơ giảm giá trị thương mại trong tương lai không xa.

Ông Trần Hồ Bắc, Tổng Giám đốc Tổng Công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC)

4 kiến nghị cốt lõi nhằm thúc đẩy ngành dịch vụ dầu khí trong nước

Tổng Giám đốc PTSC đưa ra 4 kiến nghị cốt lõi nhằm thúc đẩy ngành dịch vụ dầu khí trong nước, cụ thể: Ưu tiên, khuyến khích dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao; danh mục, sản phẩm và dịch vụ dầu khí được ưu tiên phát triển; ưu tiên sử dụng dịch vụ dầu khí trong nước; cơ chế áp dụng tỷ lệ nội địa hóa và cơ chế hàng rào kỹ thuật về dịch vụ dầu khí.

Nhấn mạnh về tính cấp thiết của việc quy định về ưu tiên sử dụng dịch vụ dầu khí trong nước (quy định tại Điều 55 dự thảo), ông Trần Hồ Bắc chia sẻ, đây là trăn trở mà các doanh nghiệp trong ngành đã kiến nghị suốt hơn 30 năm qua.

Minh chứng từ thực tế quốc tế, Tổng Giám đốc PTSC cho biết, PTSC hiện tham gia cung cấp dịch vụ ở ít nhất 14 quốc gia, tất cả các nước sở tại đều áp dụng quy định bảo hộ rất nghiêm ngặt. Nếu doanh nghiệp nước ngoài muốn tham gia thì bắt buộc phải liên danh với đối tác bản địa, hoặc phải thành lập pháp nhân tại nước sở tại nếu muốn làm nhà thầu chính. Đặc biệt, họ đưa ra các tiêu chí định lượng rất rõ ràng về tỷ lệ sử dụng dịch vụ nội địa cho từng ngành nghề cụ thể, trong khi hệ thống pháp luật của nước ta hiện vẫn chưa có các quy định tương tự để bảo vệ doanh nghiệp trong nước và nâng cao năng lực nội địa.

Đại biểu Quốc hội, Luật sư Trương Thị Hòa

Cần quy định ưu đãi việc phát triển các công trình năng lượng ngoài khơi gắn liền với dầu khí

Đại biểu Quốc hội, Luật sư Trương Thị Hòa chỉ ra rằng, dù dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này không có chương riêng về quyền và nghĩa vụ của Petrovietnam, nhưng nhất thiết phải có một văn bản hướng dẫn đi kèm. Lý do là bởi trong đạo luật này, Tập đoàn có vai trò, quyền hạn và trách nhiệm rất lớn; nếu không làm rõ từ đầu sẽ dễ phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi.

Bên cạnh đó, Luật sư Trương Thị Hòa cũng đề xuất cần có quy định ưu đãi cụ thể đối với việc phát triển các công trình năng lượng ngoài khơi gắn liền với hoạt động dầu khí. Các công trình năng lượng mới này đóng vai trò then chốt đối với an ninh năng lượng quốc gia, đảm bảo nguồn cung trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới có nhiều biến động phức tạp như hiện nay.

Đại biểu Quốc hội, PGS.TS Trần Hoàng Ngân

Luật cần tiếp thu tối đa các đề xuất xác đáng từ thực tiễn doanh nghiệp

Đại biểu Quốc hội, PGS.TS Trần Hoàng Ngân đánh giá cao những đóng góp quan trọng cho nền kinh tế và an ninh năng lượng của Petrovietnam, cũng như vai trò dẫn dắt của Tập đoàn và nhấn mạnh việc sửa đổi Luật là then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Ông cảnh báo, bất ổn về năng lượng sẽ dẫn đến hệ lụy nghiêm trọng cho ổn định kinh tế vĩ mô.

Nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp đầu ngành phát triển, đóng góp cho đất nước, PGS.TS Trần Hoàng Ngân kiến nghị, Luật cần tiếp thu tối đa các đề xuất xác đáng từ thực tiễn doanh nghiệp. Đây cũng là bước cụ thể hóa nghị quyết của Bộ Chính trị nhằm bảo vệ an ninh năng lượng, thực hiện chiến lược phát triển kinh tế biển, đồng thời phát huy vai trò của các doanh nghiệp dẫn dắt, tiên phong, chủ đạo.

Phó trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh Võ Hoàng Ngân ghi nhận và đánh giá cao 17 ý kiến đóng góp sâu sắc, sát thực tế và đi thẳng vào từng điều khoản cụ thể của dự án Luật từ các đại biểu. Đây là nguồn thông tin, tư liệu quý báu giúp Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh có thêm thông tin, cơ sở vững chắc để tham gia góp ý, hoàn thiện dự án Luật trong thời gian tới.

Nhằm củng cố thêm các lập luận, Đoàn sẽ tiến hành khảo sát thực tế, đồng thời tổng hợp các ý kiến đóng góp để báo cáo các đại biểu Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố và Ủy ban Thường vụ Quốc hội.