LTS: Ngành dầu khí không chỉ là trụ cột của nền kinh tế mà còn gắn với nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển. Sau gần 3 năm thực thi, Luật Dầu khí năm 2022 đã phát huy hiệu quả, tạo nhiều chuyển biến tích cực. Song trước yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, một số quy định cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số và đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, việc sửa đổi Luật được kỳ vọng sẽ khơi thông thể chế, thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển cho ngành dầu khí.
Nâng tầm Luật Dầu khí là cần thiết
Theo Bộ Công Thương, Luật Dầu khí năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2023) được đánh giá là một trong những Luật chuyên ngành rất tiến bộ với những cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với thực tiễn hoạt động dầu khí tại Việt Nam.
Luật Dầu khí năm 2022 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật trong những năm qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành dầu khí trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông.
Sửa đổi Luật Dầu khí là bước đi quan trọng nhằm mở đường cho việc phát triển các nguồn năng lượng mới. Ảnh: Petrovietnam.
Nhiều chuyên gia đánh giá, sau khi Luật Dầu khí năm 2022 ra đời, hoạt động dầu khí đã có những chuyển biến rất tích cực. Thể hiện rõ qua số lượng các hợp đồng dầu khí mới được ký kết tăng lên, ngoài ra, đến năm 2025 sản lượng khai thác đã đạt mốc quay trở lại xu hướng tăng trưởng so với năm 2024 và dự báo tiếp tục tăng ở năm 2026 so với 2025.
Đây là một tín hiệu hết sức tích cực sau một giai đoạn dài. Điều đó cho thấy tiềm năng dầu khí của Việt Nam vẫn còn rất đáng quan tâm, đủ cơ sở để duy trì và thậm chí gia tăng sản lượng khai thác trong thời gian tới.
Tuy nhiên, thời gian qua hoạt động dầu khí cũng đã phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần được xử lý như: Một số vấn đề khung có tính nguyên tắc mang tính đặc thù của hoạt động dầu khí phát sinh nhưng chưa được quy định cụ thể tại Luật Dầu khí năm 2022. Một số vấn đề thường xuyên biến động được quy định trong Luật Dầu khí năm 2022 hiện không còn phù hợp với thực tiễn đã có những thay đổi; cùng với sự biến đổi không ngừng của các thành tựu khoa học - kỹ thuật, xu hướng chuyển dịch năng lượng, cơ chế phát triển, thúc đẩy chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi, gắn với dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao cần được bổ sung, hoàn thiện.
Nâng cao tính thực tiễn, khả thi của Luật Dầu khí
Để thúc đẩy hơn nữa sự phát triển của ngành dầu khí trong lĩnh vực thượng nguồn trong bối cảnh công tác tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí ngày càng khó khăn; thúc đẩy thực hiện cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net-zero) vào năm 2050 của Việt Nam tại COP26, việc xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022 là cần thiết và cấp bách.
Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm nâng cao tính thực tiễn, khả thi của Luật Dầu khí, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống luật pháp trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, phù hợp với các cam kết quốc tế và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế.
Bảo đảm điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí được an toàn cho con người và tài sản, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, đem lại hiệu quả, quyền lợi của quốc gia cũng như các nhà đầu tư trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia của Việt Nam và tuân thủ pháp luật Việt Nam. Điều tra cơ bản về dầu khí phải đi trước một bước, làm cơ sở để định hướng và triển khai hoạt động dầu khí.
Ngành dầu khí không chỉ là trụ cột của nền kinh tế mà còn gắn với bảo đảm an ninh năng lượng và chủ quyền quốc gia trên biển. Ảnh:Petrovietnam.
Tạo điều kiện thuận lợi cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, hạn chế tối đa những khó khăn, vướng mắc, sự không rõ ràng, chồng chéo, bất cập của hệ thống pháp luật.
Tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai dầu khí trong bối cảnh hoạt động dầu khí ngày càng khó khăn, phức tạp nhất là những khu vực nước sâu, xa bờ, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh trên Biển Đông.
Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong ngành dầu khí với mũi nhọn là dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao tự chủ, phát triển dịch vụ dầu khí ra nước ngoài.
Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của quốc gia trên biển phù hợp với luật pháp quốc tế, đồng thời góp phần duy trì môi trường hòa bình và ổn định trên biển để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phù hợp với Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng gồm 13 Chương, 71 Điều với 5 nhóm chính sách, gồm: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền trong thẩm định, phê duyệt các bước triển khai điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí. Bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí. Bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí. Quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi. Quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí.
Không chỉ tháo gỡ những vướng mắc của thực tiễn, Luật Dầu khí (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mới về thể chế cho ngành dầu khí Việt Nam. Khi hành lang pháp lý được hoàn thiện, ngành dầu khí sẽ có thêm động lực thu hút đầu tư, phát triển chuỗi giá trị năng lượng ngoài khơi, nâng cao năng lực tự chủ năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giữ vững chủ quyền quốc gia trên biển và tạo dư địa mới cho mục tiêu tăng trưởng bền vững của đất nước.
