Nơi phên dậu Tổ quốc những ngày cuối năm: [Bài 2] Biên phòng Tân Nam bám rừng, giữ đất

Bám rừng, giữ biên cương

Trong những ngày giáp Tết, khi nhịp sống nơi phố thị rộn ràng hơn từng ngày, phóng viên chúng tôi có dịp theo chân cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Tân Nam trong một ca tuần tra ban đêm trên dọc tuyến biên giới.

Khi bóng đêm bao trùm miền biên viễn, từng bước chân người lính lặng lẽ in sâu trên những lối mòn giáp biên. Chuyến đi mở ra trước mắt chúng tôi một thế giới khác nơi rừng sâu, biên giới và trách nhiệm hòa làm một, nơi sự bình yên được đánh đổi bằng những đêm trắng bám rừng, bám đường biên mốc giới của những người lính nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Trên những cánh rừng Lò Gò - Xa Mát giáp biên thuộc Đồn Biên phòng Tân Nam quản lý, ánh đèn pin loang loáng quét qua những thân cây khô nứt nẻ, lớp lá mục dày xốp dưới chân khẽ phát ra tiếng sột soạt trong không gian tĩnh lặng. Mỗi bước đi là một sự cảnh giác. Phía trước là đường biên vô hình len lỏi giữa rừng già, phía sau là trách nhiệm giữ rừng, giữ đất, giữ sự bình yên cho mùa xuân sắp tới. Cán bộ, chiến sĩ vừa quan sát dấu vết xâm nhập trái phép, vừa rà soát nguy cơ cháy rừng, chú ý từng gốc cây, bãi trảng, nơi các đối tượng thường lợi dụng đặt bẫy, nhóm lửa săn bắt động vật hoang dã.

Trung tá Trịnh Quốc Giao, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tân Nam cho biết, nằm ở vùng biên giới Tây Ninh, tuyến địa bàn do Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tân Nam quản lý có những đặc thù rất riêng. Rừng rậm đan xen, đường mòn tự phát chằng chịt, đoạn biên giới dài 26 km, trong đó, đoạn chạy dọc theo sông kéo dài hơn 23 km… tạo ra không ít thách thức cho công tác quản lý, bảo vệ.

Chính địa hình phức tạp ấy trở thành “kẽ hở” để các hành vi xâm lấn rừng, săn bắt động vật hoang dã, khai thác lâm sản trái phép hay vận chuyển hàng qua biên giới lén lút diễn ra. Mùa mưa, nước dâng ngập lối, việc tuần tra nhiều khi phải lội bùn, băng rừng; mùa khô lại đối mặt với nguy cơ cháy rừng luôn thường trực khi chỉ một đám lửa nhỏ cũng có thể bùng phát, lan nhanh.

Các đối tượng vi phạm thường lợi dụng rừng sâu, sông dài, sự thưa vắng để đốt rẫy, săn thú, thu gom lâm sản hoặc tìm cách trục lợi bất chính. Trong bối cảnh phương tiện, trang thiết bị còn hạn chế, lực lượng biên phòng vừa phải bám tuyến, giữ biên, vừa phối hợp với kiểm lâm và chính quyền địa phương để “giữ rừng” giữa muôn vàn khó khăn. Bởi lẽ, mỗi cánh rừng được bảo vệ không chỉ là giữ gìn tài nguyên, đa dạng sinh học, mà còn góp phần bảo đảm an ninh trật tự, giữ vững chủ quyền nơi phên dậu Tổ quốc.

Trung tá Trịnh Quốc Giao, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tân Nam cho biết thêm, trong quá trình tổ chức tuần tra, cán bộ, chiến sĩ vừa thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ đường biên, mốc giới, vừa kết hợp bảo vệ tài nguyên rừng, tài nguyên khoáng sản khu vực biên giới. Mục tiêu là ngăn chặn tình trạng người dân Campuchia xâm nhập trái phép sang Việt Nam săn bắt động vật hoang dã, hoặc khai thác lâm sản và khoáng sản.

Quá trình thực hiện, Đồn Biên phòng Tân Nam phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm, Ban quản lý Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, chính quyền địa phương và các tổ, chốt, trạm trên tuyến biên giới. Những cuộc tuần tra chung vừa giúp trao đổi thông tin, kinh nghiệm, vừa tạo thế trận liên hoàn trong quản lý, bảo vệ biên giới gắn với bảo vệ rừng.

“Việc quản lý, bảo vệ biên giới gắn với bảo vệ rừng là chủ trương xuyên suốt của đơn vị, nhằm bảo vệ môi trường sống, duy trì đa dạng sinh học, phòng, chống thiên tai. Những năm qua, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Đồn Biên phòng Tân Nam luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt nhiệm vụ tham gia bảo vệ rừng; thường xuyên phối hợp với lực lượng kiểm lâm, Ban quản lý Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát tổ chức tuần tra, phòng, chống khai thác gỗ, lâm sản trái phép.

Đơn vị đã tham mưu, phối hợp xây dựng các phương án phòng cháy, chữa cháy rừng phù hợp với điều kiện thực tế; bố trí lực lượng bám tuyến, bám rừng, không để xảy ra tình trạng săn bắt, xâm hại động vật hoang dã trong khu vực biên giới và Vườn quốc gia”, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tân Nam nhấn mạnh.

Bảo vệ Di sản ASEAN

Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát được công nhận là Vườn Di sản ASEAN từ năm 2019, có diện tích gần 30.000 ha, là một trong những vùng sinh thái đa dạng bậc nhất vùng Đông Nam Bộ. Hệ sinh thái nơi đây ghi nhận hơn 700 loài thực vật, 49 loài thú, 203 loài chim, 58 loài bò sát; nhiều loài quý hiếm có tên trong Sách đỏ thế giới. Các trảng bán ngập nước còn là điểm dừng chân của nhiều loài chim nước quý hiếm, trong đó có sếu đầu đỏ trên tuyến di cư quốc tế.

Song hành với giá trị sinh thái đặc biệt là áp lực bảo vệ rừng rất lớn, nhất là tại khu vực biên giới. Ông Lê Công Hiệu, Phó Giám đốc phụ trách Ban quản lý Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát cho biết, Vườn có hơn 70 km tiếp giáp biên giới Campuchia, địa hình khá bằng phẳng, có 2 cửa khẩu quốc tế là Tân Nam và Xa Mát, nhiều đường mòn lối mở, rất thuận lợi để các đối tượng xâm nhập, săn bắt động vật hoang dã, khai thác lâm sản trái phép. Trong khi đó, Vườn quốc gia là đơn vị sự nghiệp, không có thẩm quyền xử phạt vi phạm pháp luật, nên công tác bảo vệ rừng không thể tách rời sự phối hợp của các lực lượng chức năng.

“Chính vì vậy, hằng năm, Ban quản lý Vườn đều ký kết quy chế phối hợp với Bộ đội Biên phòng, Kiểm lâm, Công an và chính quyền các xã giáp ranh để triển khai đồng bộ công tác bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy và ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên”, ông Hiệu nhấn mạnh. Đặc biệt, các lực lượng còn duy trì nhóm Zalo liên ngành để kịp thời trao đổi thông tin, xử lý nhanh các tình huống khẩn cấp ngay khi có dấu hiệu vi phạm.

Thực tế cho thấy, cơ chế phối hợp này đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Điển hình đầu tháng 1/2026, lực lượng bảo vệ rừng phối hợp với Đồn Biên phòng Tân Nam phát hiện, bắt giữ một đối tượng người Campuchia khi đang bẫy khỉ trái phép tại khu vực rừng giáp biên. Tang vật thu giữ gồm lưới bẫy, dây kẽm, dây thừng và mồi dụ động vật. Vụ việc một lần nữa khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng biên phòng trong công tác bảo vệ rừng và giữ gìn an ninh khu vực biên giới.

Theo Ban quản lý Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, giai đoạn 2020-2025, các lực lượng chức năng đã phát hiện 62 vụ vi phạm Luật Lâm nghiệp, cứu hộ và tái thả 470 cá thể động vật hoang dã, kịp thời khống chế 6 vụ cháy rừng, góp phần bảo vệ an toàn hệ sinh thái quý giá của khu vực.

“Với trọng trách được giao, Ban quản lý Vườn xác định sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp chặt chẽ hơn nữa với các lực lượng đứng chân trên địa bàn, đặc biệt là Bộ đội Biên phòng, nhằm xây dựng “lá chắn liên hoàn” bảo vệ rừng, bảo vệ đa dạng sinh học...’, ông Lê Công Hiệu nhấn mạnh.

Khi Tết Nguyên đán cận kề, dòng người và hàng hóa qua lại biên giới gia tăng, áp lực lên những cánh rừng và khu vực biên giới càng lớn. Trong bối cảnh đó, những chuyến tuần tra xuyên rừng, những đêm bám chốt của người lính biên phòng và lực lượng bảo vệ rừng vẫn lặng lẽ diễn ra để giữ rừng xanh, giữ biên cương bình yên và mùa xuân về trọn vẹn nơi vùng biên Tây Ninh.