Người trồng rau thua lỗ vì ế ẩm

Những ngày cận Tết, khi khắp nơi rộn ràng không khí chuẩn bị đón Xuân mới, trên những cánh đồng rau ở xã An Phú (tỉnh Quảng Ngãi), không khí lại trầm lắng khác thường.

Ở đây, các ruộng rau xanh mướt, củ quả tròn đầy, nhưng niềm vui được mùa không đến trọn vẹn khi giá thu mua xuống mức thấp kỷ lục. Người trồng rau vốn quen với nhịp canh tác tất bật mỗi độ giáp Tết năm nay đành thở dài, nhìn ruộng rau xanh mà lòng nặng trĩu.

Xã An Phú, đặc biệt khu vực thuộc xã Nghĩa Dũng (cũ), từ lâu được xem là vùng chuyên canh rau lớn nhất tỉnh Quảng Ngãi. Trên những thửa đất phù sa ven sông, người dân trồng rau quanh năm với đủ chủng loại: Xà lách, cải xanh, cải ngọt, hành, ngò, cà chua, bắp cải… Nghề trồng rau đã gắn bó qua nhiều thế hệ, trở thành sinh kế chính của hàng trăm hộ gia đình nơi đây.

Cứ vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 âm lịch, bà con lại tất bật xuống giống vụ rau phục vụ thị trường Tết Nguyên đán. Đây là vụ quan trọng nhất trong năm. Nếu được mùa, được giá, người nông dân có thể trang trải chi phí sinh hoạt, sắm sửa Tết và dành dụm chút ít cho năm sau. Vì vậy, mỗi luống rau xuống giống đều gửi gắm theo bao hy vọng.

Năm nay, thời tiết khá thuận lợi. Ít mưa lớn, sâu bệnh không đáng kể, rau sinh trưởng tốt, năng suất cao hơn mọi năm. Tưởng chừng đây sẽ là vụ Tết “ăn nên làm ra”. Thế nhưng, khi bước vào thu hoạch, thực tế lại khiến nhiều hộ nông dân rơi vào cảnh lao đao.

Giữa ruộng bắp cải xanh tốt, những bắp tròn chắc, bà Lê Thị Sanh (thôn Thanh Thiết, xã An Phú) lặng lẽ thu hoạch mà không giấu được nỗi buồn. Theo bà Sanh, với cây bắp cải, nếu chăm sóc tốt, mỗi sào (500 m²) có thể đạt sản lượng khoảng 3 tấn. Vụ này nhờ thời tiết thuận lợi, ruộng bắp cải của gia đình bà đạt năng suất cao hơn năm trước.

Thế nhưng, giá bán lại giảm sâu. “Cách đây nửa tháng giá còn 8.000 đồng/kg, đến lúc thu hoạch chỉ còn 2.000 đồng/kg. Với mức 4.500 đồng/kg thì người dân mới chỉ lấy công bù lãi. Còn 2.000 đồng/kg thì chắc chắn lỗ”, bà Sanh nói. Theo bà, chưa có năm nào cận Tết mà giá rau lại thấp như năm nay. Dù biết bán ra là thua lỗ, bà con vẫn phải thu hoạch để vớt vát chút vốn liếng. “Không bán thì rau già, hư hỏng, còn thiệt hại hơn”, bà Sanh thở dài.

Không riêng bắp cải, nhiều loại rau khác như cải xanh, xà lách cũng rơi vào tình trạng tương tự. Giá thu mua tại ruộng chỉ dao động từ 800 - 1.500 đồng/kg. Với mức giá này, nếu bán hết sản lượng, người trồng cũng chỉ thu lại khoảng một nửa chi phí đầu tư, chưa tính công lao động. Tại thôn Hổ Tiếu, ông Lê Văn Chương đứng trên ruộng xà lách vừa bị phá bỏ, những gốc rau còn lởm chởm trên nền đất ẩm. Vụ Tết năm nay, gia đình ông xuống giống hơn 6 sào, chủ yếu là xà lách và cải.

Ông tính toán, mỗi sào rau đầu tư hơn 3 triệu đồng (chưa tính công), năng suất đạt khoảng 1 - 1,2 tấn. Nhưng với giá thương lái thu mua chỉ 800 - 1.000 đồng/kg, số tiền thu về không đủ bù chi phí. “Những năm trước, một sào rau chỉ cần thu hoạch 2 đợt là hết. Năm nay thương lái mua rất ít, mỗi lần vài chục ký đến 100kg, phải hơn 10 lần mới hết. Giá vừa thấp, vừa khó bán, công thu hoạch lại tăng nên tôi và nhiều hộ đành phá bỏ toàn bộ để làm đất trồng lại vụ mới”, ông Chương chia sẻ.

Với nhiều hộ dân, quyết định phá bỏ ruộng rau là điều bất đắc dĩ. Thế nhưng, trong bối cảnh chi phí nhân công, phân bón, giống, thuốc bảo vệ thực vật đều tăng, tiếp tục thu hoạch chỉ càng thêm thua lỗ. “Năm nay coi như mất Tết. Chỉ mong vụ sau giá khá hơn để gỡ gạc lại”, ông Chương nói.

Theo bà Võ Thu Vân, Phó Chủ tịch UBND xã An Phú, toàn xã hiện có khoảng 1.074 ha trồng rau các loại, sản lượng bình quân đạt hơn 19.000 tấn mỗi năm. Đây là vùng cung ứng rau quan trọng cho thị trường trong và ngoài tỉnh. Nguyên nhân giá rau giảm sâu trong vụ này chủ yếu do thời tiết thuận lợi, rau phát triển đồng loạt, sản lượng tăng cao. Trong khi đó, nhiều hộ gia đình ở các địa phương khác cũng tự trồng rau phục vụ nhu cầu dịp Tết, khiến sức tiêu thụ chậm lại. Cung vượt cầu là yếu tố chính kéo giá xuống thấp.

“Đây là tình trạng quen thuộc của sản xuất nông nghiệp: Được mùa thì mất giá. Địa phương đã nhiều lần định hướng, vận động bà con chuyển đổi một phần diện tích sang cây trồng khác hoặc đa dạng hóa sản phẩm để giảm rủi ro. Tuy nhiên, nghề trồng rau đã gắn bó lâu đời, nhiều hộ vẫn quen cách làm cũ, chấp nhận canh tác theo kinh nghiệm và tâm lý “được ăn cả, ngã về không”, bà Vân cho biết.