Làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai: Bài học Thái Nguyên

Thực hiện chủ trương của Trung ương về xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai theo tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”, tỉnh Thái Nguyên đã phát động kế hoạch cao điểm 180 ngày nhằm đẩy nhanh công tác đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn.

Đây được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm của năm 2026. Với sự chỉ đạo quyết liệt cùng sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các phần việc đang được triển khai khẩn trương từ cấp tỉnh tới cơ sở, từng bước hoàn thiện nền tảng dữ liệu đất đai phục vụ công tác quản lý và phát triển.

Ghi ở Bạch Thông và Đại Từ

Giữa tháng 5, nhà văn hóa thôn Nà Hin, xã Bạch Thông (tỉnh Thái Nguyên) náo nhiệt hơn ngày thường, bởi hôm nay là ngày dân bản tấp nập về đây để làm thủ tục đất đai.

Tổ công tác của xã Bạch Thông có mặt ở Nà Hin từ sớm, ông Nguyễn Văn Hậu, Phó trưởng Phòng Kinh tế của xã đang tất bật hướng dẫn người dân hoàn thiện đơn đăng ký đất đai, bổ sung thông tin chủ sử dụng đất.

Ông Hậu cho biết: Nà Hin là thôn miền núi, đi lại khó khăn, việc cán bộ đến tận bản hỗ trợ làm thủ tục đất đai khiến bà con rất phấn khởi. Chỉ mất hơn 1 giờ đồng hồ, nhiều thủ tục đã nhanh chóng hoàn thiện, xong việc, một số người có thời gian tiếp tục ngay công việc đồng áng vốn đang bận rộn.

Xã Bạch Thông được thành lập trên cơ sở hợp nhất các xã Dương Phong, Quang Thuận (huyện Bạch Thông cũ) và xã Đồng Thắng (huyện Chợ Đồn cũ). Thực hiện công tác đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai, qua rà soát xã có hơn 9.000 thửa đất chưa được cấp sổ đỏ cần bổ sung thông tin, dữ liệu.

Ngay sau khi ban hành kế hoạch, xã Bạch Thông đã thành lập các tổ đến tận thôn, bản vận động, hỗ trợ người dân kê khai, hoàn thiện thủ tục. Đến nay, địa phương này đã rà soát, bổ sung thông tin hơn 3.000 thửa đất.

Ông Lý Anh Thân, Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Thông thông tin: Để đảm bảo tiến độ, xã đã thành lập các tổ, huy động tối đa cán bộ có chuyên môn về đất đai đến các thôn để hỗ trợ người dân kê khai, cập nhập dữ liệu.

Hiện nay cán bộ xã đang tranh thủ làm thêm giờ, các tổ được cử về đến tận bản, vấn đề gì vướng mắc sẽ được giải quyết ngay từ đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Nỗ lực thực hiện xong việc đo đạc bản đồ địa chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai trước ngày 3/10/2026.

Theo ông Thân, chiến dịch làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai của Bạch Thông gặp một số khó khăn như tình trạng chồng lấn ranh giới, thiếu dữ liệu cần thiết như tên chủ sử dụng đất, thiếu địa chỉ chủ sử dụng đất..., do đó cán bộ mất rất nhiều thời gian để đối chiếu với bản đồ địa chính để xác định chính xác.

“Hiện còn hơn 6.000 thửa đất cần bổ sung, chỉnh sửa thông tin. Đây là khối lượng công việc rất lớn trong bối cảnh xã chỉ có 2 cán bộ có chuyên môn sâu về đất đai. Địa bàn xã rộng, dân cư phân tán nên việc đến từng thôn làm thủ tục cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên xã sẽ huy động mọi nguồn lực, đảm bảo tiến độ thực hiện theo kế hoạch”, ông Lý Anh Thân cho biết thêm.

Khác với Bạch Thông, xã Đại Từ có diện tích lớn và hiện đang triển khai nhiều dự án quan trọng. Chính vì vậy việc làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai có ý nghĩa rất lớn đối với sự phát triển của địa phương này.

Ông Dương Minh Phong, Trưởng phòng Kinh tế xã Đại Từ cho hay, ngay sau khi nhận được chỉ đạo của tỉnh Thái Nguyên, chính quyền xã Đại Từ đã nhanh chóng kiện toàn Tổ công tác, xây dựng kế hoạch cụ thể và phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành viên. Toàn xã Đại Từ tổ chức rà soát hơn 35.365 thửa đất.

Không chỉ chú trọng tiến độ, địa phương còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng dữ liệu. Cán bộ xã đã chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng phần mềm quản lý dữ liệu đất đai, đồng thời tổ chức tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Ông Phong thông tin tiếp, cả Phòng chỉ có 3 chuyên viên có chuyên môn về lĩnh vực đất đai. Với số lượng thửa đất phải rà soát rất lớn, đơn vị đã chủ động phối hợp với từng xóm, ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình triển khai.

“Trên hết vẫn là tinh thần nỗ lực của anh em chuyên môn. Dù phải gánh vác khối lượng công việc rất lớn, nhưng không ai nhụt chí. Tất cả đều nỗ lực vì mục tiêu chung làm sạch, làm giàu dữ liệu đất đai”, Trưởng phòng Kinh tế xã Đại Từ chia sẻ.

Cũng theo ông Phong, việc làm sạch, chuẩn hóa và làm giàu dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tạo bước chuyển rõ nét trong cải cách thủ tục hành chính. Khi dữ liệu được đồng bộ, chính xác và cập nhật thường xuyên, quá trình tra cứu, xác minh thông tin đất đai được rút ngắn đáng kể, giảm tình trạng hồ sơ chồng chéo, sai lệch hoặc phải bổ sung nhiều lần.

Người dân và doanh nghiệp nhờ đó tiết kiệm thời gian, chi phí khi thực hiện các thủ tục như cấp giấy chứng nhận, chuyển nhượng, thế chấp hay đăng ký biến động đất đai. Đồng thời, cơ sở dữ liệu đất đai hoàn thiện cũng là nền tảng quan trọng để đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, nâng cao tính công khai, minh bạch và hiệu quả phục vụ của cơ quan quản lý.

Căng mình với dữ liệu tồn đọng

Theo Văn phòng Đăng ký Đất đai tỉnh Thái Nguyên (Sở Nông nghiệp và Môi trường Thái Nguyên), trong quá trình rà soát, làm giàu và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn, có một số dạng sai lệch dữ liệu phổ biến, ảnh hưởng đến việc hoàn thiện hồ sơ địa chính.

Trong đó, sai lệch thông tin về chủ sử dụng đất là tình trạng khá phổ biến, chủ yếu do thông tin về chủ sử dụng đất được hình thành qua nhiều thời kỳ.

Nhiều trường hợp thông tin chủ (như họ tên, năm sinh, số giấy tờ nhân thân…) thay đổi nhưng chưa được cập nhật; có trường hợp chuyển quyền sử dụng đất nhưng hồ sơ địa chính chưa chỉnh lý hoặc một người sử dụng đất nhưng được ghi nhận khác nhau giữa hồ sơ giấy, bản đồ và cơ sở dữ liệu số.

Những sai lệch này làm ảnh hưởng đến việc xác định chính xác chủ sử dụng đất, gây khó khăn trong quá trình rà soát, chuẩn hóa và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai, đồng thời tiềm ẩn rủi ro khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Cùng với đó, sai lệch về ranh giới, diện tích, hình thể thửa đất do sự khác nhau giữa bản đồ cũ được đo đạc bằng phương pháp thủ công hoặc được số hóa từ bản đồ giấy so với bản đồ địa chính chỉnh lý được đo đạc lại bằng máy toàn đạc điện tử có độ chính xác cao.

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước đây được cấp theo các tài liệu đo đạc cũ như bản đồ 299, bản đồ địa chính đo vẽ thủ công hoặc số hóa từ bản đồ giấy có độ chính xác chưa cao.

Trong quá trình quản lý nhà nước về đất đai, nhiều khu vực đã được đo đạc lại với độ chính xác cao hơn, tuy nhiên chưa thực hiện cấp đổi đồng loạt đối với các Giấy chứng nhận đã cấp trước đây. Do đó, thông tin về diện tích, kích thước, ranh giới thửa đất trên Giấy chứng nhận cũ không còn phù hợp với bản đồ địa chính được đo đạc lại.

Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến sai lệch dữ liệu giữa Giấy chứng nhận, hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai, gây khó khăn trong quá trình rà soát, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, đồng thời phát sinh vướng mắc khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Một số trường hợp ranh giới sử dụng đất trên thực địa đã thay đổi qua thời gian, trong khi bản đồ cũ không được cập nhật chỉnh lý kịp thời, dẫn đến phát sinh chồng lấn, tranh chấp giữa các hộ sử dụng đất khi đo đạc theo bản đồ địa chính mới, gây khó khăn cho công tác cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ngoài ra, sai lệch trong việc cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính và lưu trữ hồ sơ pháp lý cũng khiến quá trình làm sạch, làm giàu dữ liệu đất đai gặp một số khó khăn.

Việc cập nhật, chỉnh lý hồ sơ địa chính chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục theo quy định trước giai đoạn Văn phòng đăng ký đất đai của các tỉnh đi vào hoạt động chính thức (từ ngày 1/4/2016), dẫn đến nhiều thông tin biến động chủ sử dụng đất, thông tin về thửa đất chưa được cập nhật kịp thời vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai, gây khó khăn trong quá trình rà soát, chuẩn hóa và làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai.

Hồ sơ địa chính trước giai đoạn 1/4/2016 chưa được bảo quản lưu trữ đảm bảo theo quy định, còn bị mối mọt, rách nát, thất lạc, do vậy không có cơ sở để thực hiện cập nhật chỉnh lý cơ sở dữ liệu đất đai. Nhiều hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ) không có trích lục, sơ đồ hình thửa, không chỉnh lý được dữ liệu không gian nên dẫn tới việc sai lệch về thông tin giữa dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, dữ liệu hồ sơ quét.

Bài học của Thái Nguyên

Trao đổi với Báo Nông nghiệp và Môi trường, ông Hà Đức Huy, Phó Giám đốc Văn phòng Đăng ký Đất đai tỉnh Thái Nguyên cho biết: Với các trường hợp nêu trên, đơn vị đã chủ động xây dựng quy trình tháo gỡ, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả và lợi ích của người dân.

“Văn phòng thực hiện rà soát và phân loại ngay từ đầu, tách rõ nhóm hồ sơ đủ điều kiện để cập nhật, chuẩn hóa ngay và nhóm hồ sơ cần xác minh, xử lý do chồng lấn, tranh chấp hoặc đã biến động qua nhiều thời kỳ”, ông Huy nhấn mạnh việc rà soát, phân loại phải tránh ảnh hưởng đến tiến độ chung của việc làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai.

Đối với các hồ sơ thiếu hoặc có biến động qua nhiều thời kỳ, đơn vị thực hiện đối soát nhiều nguồn thông tin như hồ sơ địa chính lưu trữ tại Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh, UBND cấp xã để bổ sung các thông tin còn thiếu.

Trường hợp có chồng lấn ranh giới hoặc sai lệch diện tích thì phối hợp với UBND cấp xã tổ chức kiểm tra thực địa, đo đạc bổ sung để chỉnh lý chính xác trước khi cập nhật vào cơ sở dữ liệu.

Đối với các trường hợp có tranh chấp hoặc chưa rõ căn cứ pháp lý thì phối hợp với UBND cấp xã và các cơ quan liên quan để xác minh, xử lý theo đúng quy định, tạm thời khoanh vùng dữ liệu cần làm rõ để không ảnh hưởng đến các thửa đất liền kề cũng như tiến độ triển khai kế hoạch. Sau khi có kết quả xử lý, thông tin được cập nhật ngay vào hồ sơ địa chính và cơ sở dữ liệu đất đai.

“Sau khi dữ liệu đất đai được làm sạch, thực hiện duy trì việc cập nhật cơ sở dữ liệu đất đai, chúng tôi gắn việc cập nhật cơ sở dữ liệu đồng thời với quá trình giải quyết thủ tục hành chính về đất đai”, ông Huy chia sẻ.

Tất cả nội dung đăng ký biến động như chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, tách thửa, hợp thửa, thay đổi mục đích sử dụng đất phải được cập nhật, chỉnh lý ngay vào hồ sơ địa chính, cơ sở dữ liệu đất đai.

Bên cạnh đó, việc quản lý dữ liệu cần thực hiện theo hướng tập trung, thống nhất, rõ ràng, có quy chế cụ thể đồng thời tăng cường liên thông dữ liệu với các ngành liên quan như thuế, tư pháp để kịp thời tiếp nhận thông tin giữa các ngành. Ngoài ra, cần đẩy mạnh, nâng cao trách nhiệm của cán bộ trong việc chỉnh lý hồ sơ địa chính, thường xuyên kiểm tra, rà soát dữ liệu sau cập nhật.

Thực tế tại Thái Nguyên cho thấy, làm sạch dữ liệu đất đai không đơn thuần là công việc kỹ thuật mà là quá trình rà soát lại toàn bộ “sức khỏe” của hệ thống quản lý đất đai. Mục tiêu nhằm tạo hệ thống dữ liệu đầu vào chính xác, đồng bộ hoặc cập nhật thường xuyên giúp cho toàn bộ quá trình giải quyết thủ tục hành chính, xác định nghĩa vụ tài chính hay quản lý biến động đất đai được nhanh chóng, chính xác.