Áp lực làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai ở Sơn La

Đi từng ngõ, gõ từng nhà

Xã Gia Phù, tỉnh Sơn La được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã: Gia Phù, Tường Phù, Suối Bau và Sập Xa của huyện Phù Yên cũ.

Tại đây những ngày này, căn phòng làm việc của các cán bộ địa chính luôn trong tình trạng “quá tải”. Giữa chồng hồ sơ cao ngất, họ vừa tất bật giải quyết thủ tục công việc thường nhật, vừa phải căng mắt rà soát từng cuốn sổ đỏ, đối chiếu thông tin chủ đất để chuẩn hóa dữ liệu trước khi đưa lên hệ thống số.

Trong chiến dịch 90 ngày cao điểm làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai năm 2025 theo Kế hoạch số 515/KH-BCA-BNN&MT của Bộ Công an - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xã Gia Phù đã thành lập 6 tổ công tác trực tiếp xuống cơ sở với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hỗ trợ người dân rà soát thông tin.

Cùng với đó, UBND xã Gia Phù cũng đã chủ động phối hợp với các ngân hàng trên địa bàn rà soát hồ sơ đất đai đang thế chấp, phối hợp với lực lượng Công an xã hỗ trợ thu thập, đối soát dữ liệu căn cước công dân, bảo đảm đồng bộ giữa dữ liệu đất đai và dữ liệu dân cư.

Sau 90 ngày chiến dịch, lăn lộn với cơ sở, Gia Phù đã số hóa thành công 1.295 sổ đỏ, đối soát gần 900 thửa đất và rà soát bổ sung thông tin đạt tỷ lệ 89%.

Nhưng đằng sau những con số ấy là muôn vàn câu chuyện khó khăn ở thực địa, nhất là với đặc thù của xãv vùng cao. Bà Nguyễn Thị Huyền Trang, Phó Chủ tịch UBND xã Gia Phù, cho biết: Khó khăn lớn nhất là địa bàn rộng sau sáp nhập, dân cư phân tán, nhiều trường hợp chủ sử dụng đất đã qua đời, chuyển khẩu khỏi địa phương, chuyển nhượng bằng giấy viết tay nhưng chưa đăng ký biến động; có hồ sơ thất lạc, giấy chứng nhận chưa được nhận hoặc thông tin thực tế không trùng khớp với dữ liệu được chuyển về.

Bên cạnh đó, địa phương chưa được trang bị máy quét chuyên dụng, thiếu kinh phí in ấn, sao chụp hồ sơ nên ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Theo lộ trình đặt ra tại Kế hoạch 2959, Sơn La hiện còn gần 1,4 triệu thửa đất cần hoàn thành đo đạc, lập bản đồ, xây dựng cơ sở dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống". 

Câu chuyện ở Gia Phù cũng là bức tranh chung tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Sơn La. Khép lại chiến dịch năm 2025, toàn tỉnh Sơn La đã đưa được hơn 1,07 triệu thửa đất lên "bản đồ số" quốc gia, trong đó có trên 522.600 thửa đất đạt tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống".

Đó là bước đà để năm 2026 này, Sơn La tăng tốc đạt mục tiêu hoàn thành 100% đo đạc, lập bản đồ địa chính, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai "đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung", sẵn sàng kết nối liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư theo tinh thần Kế hoạch 2959/KH-BCA-BNNMT của liên Bộ Nông nghiệp và Môi trường - Bộ Công an.

"Khoảng trắng" lịch sử

Lộ trình đã rõ, nhưng từ quyết tâm đến kết quả trên thực địa vẫn là chặng đường nhiều gian nan. Không riêng Gia Phù, nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Sơn La hiện cũng đang đối mặt với những khó khăn tương tự trong chiến dịch làm giàu, làm sạch dữ liệu đất đai.

Theo rà soát trong tháng 4/2026, toàn tỉnh Sơn La có 159.844 thửa đất thuộc nhóm đã có dữ liệu cần tiếp tục hoàn thiện. Kết quả, đã đối soát, hoàn thiện, tích hợp đồng bộ lên hệ thống thông tin đất đai quốc gia VNLIS được 3.995 thửa, đạt 2,5% kế hoạch. 

Ông Nguyễn Tiến Dương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La, cho biết: Khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu dữ liệu địa chính chính quy, tỷ lệ đo đạc địa chính trên tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh Sơn La mới đạt khoảng 9,8%, khiến việc chuẩn hóa, đồng bộ dữ liệu mất nhiều thời gian.

Trong nhiều năm qua, Sơn La đã triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tại 51/75 xã, phường, nhưng chất lượng dữ liệu chưa đồng đều. Chỉ có 14/51 xã được xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ với công tác đo đạc, đăng ký đất đai, 37 xã còn lại chủ yếu sử dụng dữ liệu từ các nguồn tài liệu cũ, rời rạc, thiếu tính thống nhất.

Có nơi sử dụng bản đồ địa chính được phục chế, số hóa từ bản đồ năm 1995 - 1997 trên hệ tọa độ HN-72, có nơi dựa vào sơ đồ giấy theo Chỉ thị 10, trích đo thủ công hoặc hồ sơ đo vẽ từ nhiều thời kỳ khác nhau. Vì vậy, nhiều cơ sở dữ liệu hiện mới chủ yếu có thông tin thuộc tính, chưa bảo đảm đầy đủ dữ liệu không gian, gây khó khăn cho việc chuẩn hóa, cập nhật và kết nối đồng bộ.

Tăng tốc 

Không chỉ áp lực về dữ liệu, bài toán hạ tầng kỹ thuật và yêu cầu kết nối liên thông cũng đặt ra không ít thách thức. Nhiều thiết bị ở cơ sở còn thiếu, cấu hình thấp; nhân lực kỹ thuật chuyên sâu còn mỏng, trong khi hệ thống phải đồng bộ với cơ sở dữ liệu đất đai, dân cư, thuế và dịch vụ công.

Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh Sơn La đã giao các sở, ngành, UBND cấp xã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa, quyền lợi và trách nhiệm trong quá trình triển khai. Tại trụ sở các xã, phường, các quy định, hướng dẫn về đo đạc, quản lý biến động đất đai được niêm yết công khai để người dân cùng vào cuộc.

Ông Phạm Bá Di, Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Sơn La cho biết: Khối lượng công việc phía trước rất lớn, hệ thống Văn phòng đang phối hợp với UBND cấp xã rà soát, phân loại toàn bộ thửa đất theo 3 nhóm dữ liệu để có giải pháp xử lý phù hợp. Với dữ liệu đã có, tiếp tục làm sạch, chuẩn hóa, cập nhật biến động; với những trường hợp còn thiếu hoặc chưa đồng bộ, tập trung thu thập thông tin, số hóa hồ sơ giấy, tạo lập dữ liệu mới, đồng thời chuẩn hóa, xây dựng mã định danh thống nhất cho từng thửa đất, bảo đảm dữ liệu đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”.

Tỉnh Sơn La cũng tiếp tục nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, thống nhất phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu đất đai theo hướng tập trung; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, dân cư, thuế và dịch vụ công.

Áp lực tiến độ hiện đặt trực tiếp lên các địa phương và người đứng đầu đơn vị. Các sở, ngành, địa phương được yêu cầu xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách; thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

"Người đứng đầu các sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ, chất lượng thực hiện; kịp thời tháo gỡ vướng mắc, kiên quyết xử lý các trường hợp chậm trễ, né tránh trách nhiệm", chỉ đạo của tỉnh Sơn La nêu rõ.

Đối với nhóm thửa đất chưa có dữ liệu, Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La đang tập trung xây dựng cho 140.998 thửa đất tại 3 xã Yên Châu, Chiềng Hặc, Yên Sơn, dự kiến hoàn thiện, tích hợp vào hệ thống trong tháng 5/2026.

Đồng thời, trình UBND tỉnh Sơn La phê duyệt để triển khai phương án xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai tại 3 xã Quỳnh Nhai, Vân Hồ, Chiềng Sơn, với khoảng 130.945 thửa đất. Tiếp tục khảo sát, lập thiết kế tại các địa bàn chưa có cơ sở dữ liệu hoặc có nhưng chưa bảo đảm đầy đủ 3 khối dữ liệu, ưu tiên khu vực phát triển kinh tế - xã hội, địa bàn có nhiều biến động đất đai. Dự kiến triển khai tại 18 xã, phường, với khối lượng trên 1 triệu thửa đất cần xây dựng và cập nhật.