Khoáng sản ‘chảy’ khỏi Bắc Ninh: Chính quyền không biết chở đi đâu

Nguy cơ “chảy máu” khoáng sản

Báo Nông nghiệp và Môi trường vừa đăng tải bài viết Nhiều mỏ đất tập kết về bến lậu, khoáng sản ‘chảy’ khỏi Bắc Ninh? Nội dung bài báo phản ánh tình trạng chủ đầu tư nhiều mỏ khoáng sản nhóm IV (đất san lấp) trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh có dấu hiệu khai thác, vận chuyển sai giấy phép khi đua nhau tập kết đất về các bến bãi không phép để chở xuống tàu mang đi nơi khác. Các tàu đến lấy đất chủ yếu mang biển tỉnh ngoài như Hải Dương (cũ), Hải Phòng… Sau khi đầy tải, các tàu này men theo sông Lục Nam, hướng về ngã ba với sông Thương rồi quặt về hướng phường Chí Linh (trước thuộc tỉnh Hải Dương, nay là TP. Hải Phòng).

Trong khi đó, giấy phép khai thác cấp cho các mỏ khoáng sản này chủ yếu phục vụ các công trình giao thông trên địa bàn huyện Lục Nam (thuộc tỉnh Bắc Giang cũ). Đơn cử như mỏ đất tại khu vực đồi Năm Hoàng, thôn Bãi Cả, xã Lục Sơn do Công ty TNHH BĐS Thành Nam làm chủ đầu tư có diện tích 10 ha, trữ lượng hơn 2,6 triệu m3, công suất khai thác là 480.000 m3/năm, thời hạn khai thác đến tháng 4/2032. Đất khai thác tại mỏ này được sử dụng để phục vụ thi công xây dựng các công trình: Đường kết nối suối Nước Vàng, xã Lục Sơn đi đường tỉnh 293; đường tỉnh 298 đi qua địa bàn xã Bình Sơn (nay là xã Lục Sơn – PV); đường kết nối đường tỉnh 293 đi đường tỉnh 289 có điểm đầu ở xã Nghĩa Phương, điểm cuối giao với đường tỉnh 289 thuộc xã Bình Sơn (nay là xã Lục Sơn – PV)…

Mỏ đất khu vực Hang Chiềng, thôn Dốc Lỉnh, xã Nghĩa Phương do Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng 68 Trường Sinh làm chủ đầu tư có diện tích 10 ha, trữ lượng hơn 4,6 triệu m3, công suất khai thác là hơn 780.000 m3/năm, thời hạn khai thác đến tháng 3/2031. Đất khai thác tại mỏ này được sử dụng để phục vụ thi công xây dựng các công trình: Đường tỉnh 293 kéo dài từ xã Khám Lạng đi xã Nghĩa Phương; đường vào Khu du lịch suối Mỡ (thuộc xã Nghĩa Phương – PV); nâng cấp đường trục xã Cương Sơn (nay thuộc xã Lục Nam); đường tỉnh 293 kéo dài, đoạn từ ngã ba xã Khám Lạng đi chợ Quỷnh, xã Nghĩa Phương.

Các mỏ đất này được UBND tỉnh Bắc Giang (cũ) cấp phép khai thác vào tháng 6/2025 và chủ yếu phục vụ các dự án giao thông trên địa bàn xã có mỏ và một số xã lân cận trên địa bàn huyện Lục Nam (cũ). Ngoài ra, đất tại các mỏ này còn phục vụ các công trình dự án sử dụng ngân sách nhà nước, công trình khắc phục thiên tai, công trình phúc lợi thuộc chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (cũ).

Ấy thế nhưng, sau nửa tháng tác nghiệp và trực tiếp ghi nhận hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản tại các mỏ đất này, phóng viên không thấy xe đất nào được chở đi phục vụ những công trình giao thông đã nêu ở trên. Thay vào đó, đất sau khi khai thác đều được tập kết về các bến bãi (cả có phép và không phép) dọc sông Lục Nam để chuyển lên tàu mang về hướng TP. Hải Phòng.

Trước thực trạng trên, phóng viên Báo Nông nghiệp và Môi trường đã chủ động liên hệ, cung cấp thông tin tới Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Phòng Cảnh sát giao thông tỉnh Bắc Ninh, UBND các xã có liên quan như: Lục Sơn, Nghĩa Phương, Lục Nam, Cẩm Lý… nhưng kết quả nhận về chỉ là sự thờ ơ đến lạnh người cùng lời hứa mơ hồ “chúng tôi xin ghi nhận thông tin và sẽ kiểm tra, cung cấp thông tin cho Báo sau”.

Suốt nửa tháng đó, phóng viên không ghi nhận được nội dung nào liên quan tới việc chính quyền tỉnh Bắc Ninh vào cuộc kiểm tra các thông tin mà Báo cung cấp. Hoạt động khai thác, vận chuyển đất xuống thuyền vẫn diễn ra tấp nập, nhộn nhịp suốt ngày đêm.

Vai trò quản lý nhà nước ở đâu?

Mặc dù hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản được quy định rất chặt chẽ trong giấy phép khai thác nhưng có vẻ như không cơ quan nào thèm quan tâm, kiểm tra, ngay cả khi nhận được nguồn tin của cơ quan báo chí. Trong giấy phép khai thác cấp cho các mỏ này, hai nội dung quan trọng liên quan tới phương án khai thác và kiểm soát khối lượng khoáng sản đều được nêu rất cụ thể.

Đầu tiên, chủ đầu tư phải thông báo bằng văn bản về thời gian khai thác, số lượng phương tiện, thiết bị sử dụng để khai thác, vận chuyển khoáng sản (gọi tắt là phương án khai thác – PV) với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Công an tỉnh, Sở Xây dựng, chính quyền sở tại để giám sát, kiểm tra. Tiếp đến, chủ đầu tư phải lắp đặt trạm cân để xác định, kiểm soát khoáng sản khai thác thực tế trước khi vận chuyển ra khỏi mỏ và lắp đặt camera giám sát tại kho chứa để lưu trữ thông tin, kết nối với hệ thống dữ liệu về hoạt động khoáng sản của Sở Nông nghiệp và Môi trường theo quy định.

Tuy nhiên quan sát bằng mắt thường, phóng viên thấy các xe sau khi “ăn đất” đều di chuyển thẳng ra khỏi mỏ mà không phải đi qua các trạm cân theo quy định. Ko rõ chủ đầu tư có lắp đặt trạm cân và camera giám sát hay không? Nếu có lắp đặt thì không rõ chủ đầu tư để ở vị trí nào mà suốt nửa tháng tác nghiệp ở đây, phóng viên không hề nhận ra. Bên cạnh đó, phương án khai thác cũng bị chính quyền địa phương giấu nhẹm đi khiến thông tin trở nên rất tù mù, thiếu minh bạch.

Trao đổi với phóng viên, ông Đặng Minh Khôi, Chủ tịch UBND xã Lục Sơn cho biết không thể kiểm soát được việc chủ đầu tư mang khoáng sản đi đâu do vấn đề này vượt quá khả năng và thẩm quyền. “Chúng tôi chỉ quản lý những vấn đề nằm trong địa giới hành chính của mình. Khi chủ đầu tư chở đất ra khỏi địa giới hành chính xã thì chúng tôi không thể quản lý và kiểm soát được” – ông Khôi nói.

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chánh văn phòng UBND xã Nghĩa Phương cũng than khó với cùng lý do khi cho biết: “Chủ đầu tư các mỏ khoáng sản chở đất đi đâu thì chúng tôi không thể biết được. Bởi lẽ những mỏ này phục vụ nhiều dự án ở bên ngoài xã nên khi xe của họ đi sang địa phận xã khác là chúng tôi không có thẩm quyền để quản lý. Có lẽ lực lượng công an và thuế mới có thể kiểm tra, quản lý được việc này”.

Phóng viên tiếp tục tìm đến UBND xã Lục Nam – nơi tập trung rất nhiều bến bãi không phép và là địa điểm tập kết đất từ các mỏ nói trên để tìm câu trả lời. Tuy nhiên ông Nguyễn Văn Thính, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Lục Nam lại cho hay: “Hầu hết các bến thủy nội địa dưới chân cầu Lục Nam đều hết phép hoặc không phép. Các bến này đã bị chúng tôi kiểm tra, xử phạt hành chính nhưng do lực lượng cán bộ xã mỏng quá, không thể túc trực ngày đêm để ngăn chặn hành vi vi phạm được. Đối với bến của Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang, vì họ được cấp phép hoạt động nên việc tập kết, vận chuyển là do thỏa thuận hai bên với nhau”.

Phóng viên lại tiếp tục liên hệ với đại diện Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang (trực thuộc Công ty cổ phần xăng dầu, dầu khí Hà Nội) để làm rõ nguồn gốc hàng hóa tập kết về đây. Một người tên Thạch, được giới thiệu là phụ trách bến thủy nội địa của Kho xăng dầu PVOil Bắc Giang trả lời phóng viên qua điện thoại cho biết: “Chúng tôi đã có thỏa thuận cho phép Công ty TNHH BĐS Thành Nam (chủ đầu tư mỏ đất thôn Bãi Cả, xã Lục Sơn nêu ở trên – PV) chở đất về bến để đổ lên tàu. Chúng tôi chỉ kiểm soát số lượng xe và thu phí dịch vụ từng xe. Còn họ tập kết xuống tàu rồi chở đi đâu thì chúng tôi không rõ”.

Như vậy, suốt quá trình từ khi đất được vận chuyển ra khỏi mỏ, di chuyển trên đường, tập kết về các bến thủy nội địa rồi đổ xuống tàu, không một cơ quan, đơn vị nào thèm quan tâm, kiểm soát. Tất cả đều lờ đi với cùng điệp khúc “khó quản lý, không đủ thẩm quyền”, trong khi ngày ngày, tỉnh Bắc Ninh phải đối diện với nguy cơ “chảy máu” khoáng sản ồ ạt.